Hoe spelen ethiek en maatschappelijke verantwoordelijkheid een rol in organisaties? - Chapter 10

Hoe speelt ethiek een rol in organisaties?

Ethiek verwijst naar morele principes van plicht en deugd die bepalen hoe we ons moeten gedragen. Een van de recente ethische debatten in organisaties komt voort uit de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentietechnologie. Hoewel ethiek nuttig is om ons te helpen beslissingen te nemen en tot bepaalde conclusies te komen, geeft ze niet altijd een duidelijk antwoord op elke morele vraag. Door een ethische code te volgen, kunnen we echter veel beslissingen nemen op basis van degelijke leidende principes. Individuen maar ook organisaties worden vaak geconfronteerd met grote en kleine ethische dilemma's, die conflicten zijn tussen twee of meer moreel onaangename alternatieven. Veel beslissingen omvatten een ethische keuze. De sleutel tot het zijn van een ethische organisatie is om consequent te kiezen om het juiste te doen.

Hoe speelt ethiek een rol in het besluitvormingsproces?

Organisaties hebben vaak te maken met ethische dilemma's waarin ze een bepaalde handelwijze moeten kiezen. We onderscheiden drie klassieke ethische besluitvormingsbenaderingen: de utilitaire benadering, de rechtenbenadering en de rechtvaardigheidsbenadering.

1. De utilitaire benadering richt zich op het ondernemen van actie die resulteert in het grotere goed voor de meerderheid van de mensen.
2. De rechtenbenadering is een besluitvormingsmethode die gebaseerd is op het gebruik van morele principes die de rechten van anderen het minst schenden.
3. De rechtvaardigheidsbenadering biedt een manier om beslissingen te baseren op billijkheid.

Er zijn vier soorten lenzen waardoor managers de morele dimensies van hun eigen beslissingen kunnen onderzoeken:

1. De eerste lens vraagt ​​of een actie de moeite waard is.
2. De tweede lens vraagt ​​of de actie in overeenstemming is met de bedrijfsprincipes.
3. De derde lens vraagt ​​welke impact de actie op anderen heeft.
4. De vierde lens vraagt ​​of de actie is goedgekeurd door de juiste instantie.

De gevolgen van organisaties die immorele beslissingen nemen, kunnen verwoestend zijn. Het Fourthsquare Protocol is een hedendaagse ethische besluitvormingsbenadering voorgesteld door Goldman:

1. Het eerste element in deze aanpak is het protocol van het verzamelen van alle feiten.
2. Vervolgens moeten managers nadenken over ervaringen uit het verleden.
3. Ten derde is er het protocol om de verschillen tussen heden en verleden te identificeren.
4. Het vierde en laatste element van het protocol vereist dat managers de situaties analyseren.

De meeste beslissingen die worden genomen, worden individueel genomen. Kohlberg bedacht de drie belangrijkste stadia van morele ontwikkeling, waarbij hij onderscheid maakte tussen pre-conventionele moraliteit, conventionele moraliteit en post-conventionele moraliteit.

1. Pre-conventionele moraliteit is een fase die van toepassing is op zeer jonge kinderen van wie de moraliteit meestal gebaseerd is op gehoorzaamheid, zelfbescherming en eigenbelang.
2. Conventionele moraliteit is de tweede fase van moraliteit die optreedt tijdens de adolescentie en vroege volwassenheid. Tijdens deze fase zijn morele beslissingen gebaseerd op normen die zijn vastgesteld door volwassen rolmodellen en maatschappelijke normen.
3. Post-conventionele moraliteit is de laatste fase van morele ontwikkeling die plaatsvindt tijdens de volwassenheid. Individueel oordeel is gebaseerd op een gekozen geloofssysteem dat de morele opvattingen van een persoon vormt.

De stadia van de morele ontwikkelingstheorie van Kohlberg is veelvuldig bekritiseerd. De Six Pillars of Character zijn niet gebaseerd op politieke, religieuze of culturele voorkeuren bij het nemen van ethische beslissingen. De zes pijlers zijn: vertrouwen, respect, verantwoordelijkheid, eerlijkheid, zorgzaamheid en burgerschap. De Six Pillars of Character bieden een raamwerk van algemeen aanvaarde ethische waarden die nuttig kunnen zijn bij het bespreken van ethische kwesties en het nemen van ethische beslissingen op de werkplek.

Wat bedoelen we met ethisch leiderschap en ethisch volgerschap?

Soms kunnen ethische uitdagingen de dynamiek van werkrelaties in een organisatie verstoren. Met leiderschap komt meer invloed en meer macht. Studies uitgevoerd door sociale wetenschappers tonen de gevaarlijke effecten van macht op het gedrag van gewone mensen aan. Ze ontdekten dat wanneer bepaalde mensen in een machtige positie worden geplaatst, ze de neiging hebben om geen empathie te hebben, minder in staat zijn om emoties te detecteren en andere perspectieven niet begrijpen. Hoe meer macht een leider bezit, hoe groter zijn of haar voorrecht. Er is een groeiende kloof tussen de rijksten en de armsten in de samenleving, wat een aantal interessante ethische vragen oproept. De gevolgen van onethisch gedrag zijn ernstig, soms resulterend in strafrechtelijke aanklachten, ontslagen en hoge financiële sancties. Als leiders als gerenommeerd, geloofwaardig en betrouwbaar willen worden beschouwd, moeten ze transparant zijn naar hun volgers over de taken en plichten die ze op zich nemen. Over het algemeen hebben leiders meer toegang tot informatie dan hun volgers en zijn zij vaak de eersten die informatie ontvangen. Sommige leiders kunnen bepaalde van hun volgelingen begunstigen door hen meer aandacht te schenken, te laat komen of hen meer tijd te geven. Sommige volgers gunstiger behandelen dan andere kan wrevel veroorzaken en de productiviteit verlagen binnen een organisatie. Leiders moeten consistent zijn in hun gedrag ten opzichte van hun volgers door te leren hoe ze in de behoeften van elk individu kunnen voorzien; hoe je een geschikt moment kiest om de regels te buigen, en hoe je die volgers behandelt die misschien niet zo competent zijn als anderen.

Goede volgers hebben over het algemeen een sterke loyaliteit en toewijding aan hun organisaties, leiders en klanten. Overwerkt zijn is echter een groeiend probleem in de hedendaagse westerse samenlevingen. Wanneer ze worden geconfronteerd met onethische situaties, moeten volgers zich afvragen of gehoorzaamheid kan leiden tot onethisch gedrag, gevaarlijke gevolgen of schade aan de missie van de organisatie. Om organisaties succesvol te laten zijn, moeten werknemers de kans krijgen om hun onenigheid over organisatiepraktijken te uiten en vragen te stellen over onethische praktijken. Slecht nieuws brengen vergt moed en wordt indien mogelijk beter persoonlijk gecommuniceerd met de meest geschikte persoon dan via e-mail of telefoon.

Wat is maatschappelijke verantwoordelijkheid en hoe speelt het een rol binnen organisaties?

Maatschappelijk verantwoord ondernemen verwijst naar een zakelijke benadering die economische, sociale en ecologische voordelen oplevert voor belanghebbenden om bij te dragen aan duurzame ontwikkeling. Goed maatschappelijk verantwoord ondernemen is vooral belangrijk voor de hedendaagse consument die de neiging heeft om te kopen bij bedrijven die een gunstige invloed hebben op het milieu. We onderscheiden vier niveaus van maatschappelijk verantwoord ondernemen op basis van Carroll's piramide:

• Economische verantwoordelijkheid verwijst naar het feit dat organisaties economisch en financieel gezond moeten zijn om in de eerste plaats maatschappelijk verantwoord te kunnen worden.
• Juridische verantwoordelijkheid verwijst naar het feit dat organisaties zich tot het uiterste moeten inspannen om aan de wettelijke vereisten te voldoen.
• Ethische verantwoordelijkheid betekent dat je moreel bewust genoeg bent om het juiste te doen met betrekking tot het milieu, eerlijke lonen of met wie het bedrijf zaken doet.
• Discretionaire verantwoordelijkheid houdt in dat we verder gaan dan de plicht om de samenleving ten goede te komen. Wanneer een organisatie haar economische, juridische en ethische verantwoordelijkheden vervult, kan ze zich gaan concentreren op haar discretionaire of filantropische verantwoordelijkheden.

Hoe kunnen we ethische en maatschappelijk verantwoorde organisaties bouwen?

Het opbouwen van een ethische organisatiecultuur vereist een gedeeld gevoel van betekenis om ethisch gedrag positief te beïnvloeden. Sommige componenten van ethisch gedrag omvatten kernwaarden, missieverklaringen, ethische codes, structuur, raden van bestuur, belonings- en prestatie-evaluatiesystemen, rapportage- en communicatiesystemen en ethische functionarissen.

• Kernwaarden zijn diepgewortelde overtuigingen of leidende principes die worden gedeeld door iedereen die bij een bepaald bedrijf werkt. Ze vormen de essentie van de identiteit van een bedrijf en helpen de visie van een bedrijf te ondersteunen.
• Missieverklaringen communiceren het doel van het bedrijf zoals weergegeven door zijn leden.
• Ethische codes zijn geschreven sets van richtlijnen die acceptabel en onaanvaardbaar gedrag definiëren.
• Ook de organisatiestructuur heeft invloed op ethisch gedrag.
• Raden van bestuur zitten aan het hoofd van de organisatiestructuur en zijn verantwoordelijk voor het toezicht op het topmanagement en het waarborgen van loyaliteit aan aandeelhouders.
• Ethische hotlines stellen werknemers in staat om onethisch gedrag anoniem te melden zonder angst voor represailles.
• Ethische functionarissen zijn ervoor verantwoordelijk dat hun organisaties zich houden aan wettelijke en ethische praktijken.

Een manier om onethisch gedrag in organisaties te voorkomen, is door ervoor te zorgen dat alle medewerkers een ethische training krijgen. Er zijn vijf manieren om een ethische organisatie op te zetten: 

1. Ervaringsgerichte ethiektraining, waarbij er wordt geleerd op basis van ervaringen en casussen uit de praktijk.
2. Reflectie
3. Voor- en achteraf een project discussiëren met het team wat de ethische implicaties zijn of ethische uitkomsten bespreken.
4. Vrijwilligerswerk verrichten, vermindert zelffocus en verhoogt nadenken over ethisch belang.
5. Het gebruik van mentoren met ervaring en inzichten.