Wat zijn indirecte methoden? - Chapter 5

Bij indirecte methoden krijgt de onderzochte een ongestructureerde taak aangeboden. Dit houdt in dat hij of zij de taak zelf moet vormgeven. De manier waarop iemand dit doet zegt dan uiteindelijk iets over de eigenschappen, voorkeuren en reactiewijzen van die persoon. Deze methoden zijn populair geworden door de psychodynamische en fenomenologische theorieën. Het psychodynamisch perspectief stelt namelijk dat iemand zijn of haar onbewuste conflicten, motieven, angsten, enzovoort, projecteert. Daarom worden deze tests ‘projectietests’ genoemd.

Wat zijn de voor- en nadelen van indirecte methoden?

Er is veel kritiek gekomen op projectietests. Zo zouden de responsen die mensen geven op de Rorschachtest, dit een voorbeeld van een projectietest, vaak geen projectieve elementen bevatten. Ook lijkt het dat de stimuli die worden aangeboden tijdens projectietests, die eigenlijk betekenisloos zouden moeten zijn, vaak toch wel enige vorm van betekenis bevatten. Hierdoor worden reacties eerder uitgelokt, dan dat het spontane verhalen zijn.

Ook is de bedoeling van indirecte methoden vaak onduidelijk voor de participant. Daarnaast is het scoren van indirecte methoden erg lastig. Hierdoor worden indirecte methoden weinig gescoord en wordt er op intuïtie beoordeeld. Een ander kritiekpunt op indirecte methoden is dat zij zich meer richten op persoonlijkheidsprocessen dan op psychiatrische stoornissen.

Er zijn ook voordelen van het gebruik van indirecte methoden:

• Mensen hebben beperkt inzicht op hun eigen psyche. Soms kunnen experts indirecte methoden gebruiken om tot een goed oordeel te komen.
• Indirecte methoden zijn minder gevoelig voor manipulatie door de onderzochte. Dit is in tegenstelling tot zelfrapportage, waarin er faking-good (beter voordoen) gedrag kan worden uitgelokt.
• Indirecte methoden zijn gebaseerd op het hier en nu.
• Uit onderzoek is gebleken dat er een onderscheid gemaakt kan worden tussen impliciete en expliciete processen. De indirecte methoden lijken het meest geschikt om deze impliciete processen te meten.
• Het gebruik van meerdere methoden leidt tot een verhoogde validiteit van het diagnostisch oordeel. Dus het aanvullen van zelfrapportage met indirecte methoden is goed. Dit heten de multi-method-diagnostiek.

Wat zijn de verschillende vormen van de indirecte methoden?

Er zijn vijf categorieën van indirecte methoden:

1. Associatiemethoden: dit houdt in dat iemand moet reageren op een stimulus met het eerste woord dat in hem of haar opkomt;
2. Constructiemethoden: dit houdt in dat de onderzochte iets moet produceren zoals een verhaal;
3. Afmaakmethoden: dit zijn incomplete taken (zoals incomplete zinnen) die afgemaakt moeten worden door de onderzochte;
4. Keuze- of ordeningsmethoden: de onderzochte kiest uit een aantal stimuli of ordent een aantal stimuli.
5. Expressieve methoden: in deze methoden wordt de onderzochte gevraagd om bijvoorbeeld een boom, huis of een persoon te tekenen.

Wat is de Rorschachtest?

Dit is een voorbeeld van een associatiemethode. In de Rorschachtest krijgt de onderzochte tien afbeeldingen met inktvlekken aangeboden en moet hij of zij zeggen wat hij of zij denkt dat deze inktvlekken zouden kunnen voorstellen. De helft van deze afbeeldingen zijn achromatisch (kleurloos) en de andere helft bevat kleuren.

Wat is de Thematische Apperceptie Test (TAT)

Dit is een voorbeeld van een constructiemethode. Hierin krijgt de onderzochte afbeeldingen aangeboden en moet hij of zij hier zelf een verhaal bij bedenken. Er staan vaak meerdere personen op de afbeeldingen, die verschillen in ambiguïteit (dubbelzinnigheid).

Wat is de Zin Aanvul Test (ZAT)?

Dit is een voorbeeld van een afmaakmethode. Incomplete zinnen moeten worden afgemaakt. De interpretatie van deze aanvullingen kunnen worden verdeeld in betekenisvolle (kijken naar het aantal positieve of negatieve aspecten van de aanvullingen) en nietszeggende (clichés en stereotypen).

Onder welke categorie vallen tekeningen?

Tekeningen zijn een voorbeeld van expressieve methoden. Ze worden erg veel gebruikt. De onderzochte krijgt een vel papier en wordt gevraagd om hier iets op te tekenen.

Hoe verloopt de interpretatie van indirecte methoden?

Bij het maken van interpretaties van indirecte methoden kan men gebruik maken van psychologische theorieën (referentiekaders). Voor een gestructureerde interpretatie heeft de hermeneutiek (uitlegkunde) twee regels opgesteld:

• Een dialectiek tussen het duiden/interpreteren van het element en de context van het element.
• Er moet sprake zijn van convergentie van de betekenissen. Dit houdt in dat een interpretatie meer waard is wanneer deze vanuit verschillende invalshoeken wordt ondersteund (convergentie van de betekenissen).

Voor een optimaal resultaat kan er gebruik worden gemaakt van resultaten uit indirecte methoden, informatie uit kwantitatieve tests (vragenlijsten) en anamnestische of interviewgegevens.

Wat vinden we van indirecte methoden?

Indirecte methoden zijn vooral handig om te gebruiken bij patiënten bij wie andere testmethoden niet werken of die dit niet kunnen (mensen die niet kunnen lezen bijvoorbeeld). Toch is een groot nadeel dat er vaak geen gestandaardiseerde afname en systematische codering is.