Regiopolitie/Hovax - Arrest

Regiopolitie/Hovax (HR 26-09-2003, ECLI:NL:HR:2003:AF9414)

Casus

Hovax is eigenaar van een pand in Nijmegen. De Regiopolitie (die toen in oprichting was) werd hierna als gegadigde voor de huur van het pand voorgesteld. Namens Hovax is het pand toen aan de Gemeente Nijmegen te huur aangeboden. Na meerdere versies werd een definitieve versie van een huurovereenkomst ter ondertekening aan de Regiopolitie toegezonden. Toen door de Rijksgebouwendienst een aantal ontoelaatbare technische tekortkomingen aan het beoogde pand waren geconstateerd, liet de Regiopolitie weten geen gebruik te zullen maken van het aanbod van Hovax tot verhuur van het pand.

Hovax heeft betaling en schadevergoeding gevorderd van de Regiopolitie. Hovax voert aan dat de beoogde huurovereenkomst reeds tot stand was gekomen, ondanks dat degene die namens de Regiopolitie de onderhandelingen voerde (zo bleek achteraf) onbevoegd was die overeenkomst aan te gaan. Hovax nam toentertijd namelijk aan dat hij daartoe wél de bevoegdheid had en de Regiopolitie heeft de aan haar toerekenbare schijn gewekt dat dit inderdaad het geval was. De Regiopolitie voerde aan dat zijn vertegenwoordiger onbevoegd was en dat hij alleen bevoegd was de voorbereidende besprekingen te voeren. Alleen de korpsbeheerder en de korpschef waren bevoegd haar in rechte te binden. Het bestrijd toerekenbare schijn te hebben gewekt dat hij wél vertegenwoordigingsbevoegd was.

Kantonrechter/rechtbank

De kantonrechter wees de ingestelde vorderingen af. In hoger beroep bij de rechtbank wordt de Regiopolitie veroordeeld aan Hovax o.a. te betalen een bedrag van ƒ 680.863,32. De rechtbank paste ambtshalve art. 6:101 BW (vermindering schadevergoeding ivm eigen schuld) toe. Tegen het vonnis heeft de Regiopolitie beroep in cassatie ingesteld.

Hoge raad

De Hoge Raad stelt dat wanneer de wederpartij op grond van de bijzonderheden van het concrete geval mocht aannemen dat een toereikende volmacht was verleend, het in de regel voor de hand zal liggen dat zij (die wederpartij) ook daadwerkelijk op de bevoegdheid van de tussenpersoon heeft vertrouwd zodat daarvan dan ten processe moet worden uitgegaan, tenzij degene in wiens naam gehandeld is, het tegendeel aannemelijk weet te maken. R.o. 4.5.

Hovax had aangevoerd dat de rechtbank niet ambtshalve e art. 6:101 BW had mogen toepassen omdat de Regiopolitie hier geen beroep op had gedaan. Betreffende de mindering  van de verplichting tot schadevergoeding stelt de Hoge Raad voorts dat de rechter pas tot de vermindering mag overgaan indien de aansprakelijk gestelde persoon een voldoende gemotiveerd beroep op eigen schuld van de benadeelde aan zijn schade heeft gedaan. De rechter mag soms de eigen-schuld-vraag ambtshalve aan de orde stellen. Als hij dat doet, moet hij wel de partijen in de gelegenheid dient te stellen het processuele debat hierover aan te gaan en als zij dat niet doen dan moet de rechter zich van een beslissing op dit punt te onthouden. R.o. 5.2 en 5.3.

Met andere woorden, de rechter mag niet ambtshalve de (wettelijke) schadevergoedingsplicht op grond van “eigen schuld” (art. 6:101 BW) verminderen. Uitzondering hierop is wel mogelijk, namelijk wanneer het “zeer voor de hand ligt” dat de schuldenaar daarop een beroep zal willen doen.