Groot Kievitsdal - Arrest

Groot Kievitsdal (HR 09-11-2007, ECLI:NL:HR:2007:BA7557)

Relevante artikelen

Art. 170 lid 1 jo.162 BW

Onderwerp

Aansprakelijkheid voor ondergeschikten.

Casus

Tijdens een bedrijfsfeest wordt er in een van de zalen van partycentrum Groot Kievietsdal gebarbecued. In de zaal stonden vijf tafels met op elke tafel een olielamp gevuld met lampolie. Nadat de barbecue geëindigd was, gooiden twee werknemers lampolie op de nog hete barbecue, waardoor er vlammen werden veroorzaakt en er een grote brand ontstond. Door de brand is het restaurantgedeelte van het partycentrum volledig afgebrand.

De verzekeraars van Groot Kievietsdal hebben in totaal een bedrag van bijna 6 miljoen euro uitgekeerd. Dit bedrag dekte echter niet de gehele schade waardoor Groot Kievietsdal het bedrijf van de werknemers heeft aangesproken voor vergoeding van de rest van de schade.

Rechtsvraag

Is het bedrijf aansprakelijk voor de schade veroorzaakt door een fout van haar werknemers?

Rechtsgang

De rechtbank oordeelde dat het bedrijf niet aansprakelijk is, omdat er onvoldoende verband bestond tussen het werknemerschap en de gebeurtenis die tot de schade heeft geleid.

Het hof overwoog dat het feest door het bedrijf voor de werknemers was georganiseerd. Het feest was een jaarlijks bedrijfsuitje waar alle werknemers voor uitgenodigd waren, zij waren echter niet verplicht om hier aanwezig te zijn. Gezien het feit dat enkel de werknemers, niet hun partners, aanwezig waren en het vooral om de onderlinge gezelligheid ging kan er worden gezegd dat het feest is georganiseerd met het oog op de saamhorigheid in het bedrijf en op de motivatie van de werknemers. Bovendien trad het bedrijf naar buiten als een eenheid op tijdens de bedrijfsdag en spraken de verantwoordelijke werknemers tegen de politie over ´hun baas´.

Het hof acht derhalve aannemelijk dat er een voldoende nauwe band tussen de gebeurtenis en het werknemerschap is geweest. Aangezien de werkgever niets heeft gedaan om het ongeval te voorkomen acht het hof de werknemer aansprakelijk voor de schade uit hoofde van art. 6:170 BW, mits kan worden vastgesteld dat de schade het gevolg is van een fout van een of meerdere werknemers.

De Hoge Raad gaat mee in de redenering van het hof en stelt nog dat het voor toepassing van art. 6:170 BW niet van belang is dat de fout buiten werktijd gemaakt is, dat de fout geen verband hield met de bedrijfsuitvoering en dat de fout niet is verricht door zaken of middelen die door de werkgever ter beschikking worden gesteld voor de vervulling van de taak van de werknemers. Het bedrijf is derhalve aansprakelijk voor de schade veroorzaakt door een fout van haar werknemers.

Noot

In zijn noot gaat prof. mr. Lindenbergh allereerst in op het onderscheid van art. 6:170 BW (van toepassing op ondergeschiktheidsrelaties, zoals in casu aan de orde) en art. 6:76 BW (dat slechts betrekking heeft op ingeschakelde hulppersonen). Voorgaande artikelen moeten worden onderscheiden van art. 7:658 BW (aansprakelijkheid van werkgever voor schade die werknemer oploopt in de uitoefening van zijn functie), art. 7:611 BW (uitsluiting aansprakelijkheid werknemer tegenover werkgever, behoudens opzet/roekeloosheid) en art. 6:171 BW (aansprakelijkheid niet-ondergeschikte).

Art. 6:170, zoals in casu aan de orde, regelt zowel de externe aansprakelijkheid (wie is verplicht de schade te vergoeden) als de interne draagplicht (de ondergeschikte hoeft slechts bij te dragen als sprake is van opzet/roekeloosheid. Indien de ondergeschikte op grond van art. 6:162 BW aansprakelijk gesteld wordt, kan hij via art. 6:170 BW de vergoedingsplicht doorschuiven naar de werkgever.

Na de bespreking van de rechtsgang, komt de annotator tot een bespreking van de achtergrond van art. 6:170 BW. Deze bepaling vindt zijn oorsprong in het Franse recht. In tegenstelling tot de situatie in bijvoorbeeld het Duitse recht, is in het Nederlandse systeem gekozen voor een zuivere risico-aansprakelijkheid, waardoor schuld van de werkgever niet van belang is, waarmee aangesloten wordt bij the Principles of European Tort Law.

Art. 6:170 BW heeft een grote reikwijdte, die in ieder specifiek geval dient te worden vastgesteld, waarbij van belang is van welke achtergronden van de aansprakelijkheid uitgegaan wordt (profijtbeginsel leidt bijvoorbeeld tot een engere aansprakelijkheid, omdat de aansprakelijkheid beperkt is tot werkzaamheden waarvan de werkgever profijt heeft). In de onderhavige zaak is echter vooral aandacht besteed aan de eenheid van de groep en de rol van de directeur in het ontstaan van de schade.  

Leerstuk

Met dit arrest heeft de Hoge Raad een invulling gegeven aan de aansprakelijkheid ex art. 6:170 lid 1 BW die hoogstwaarschijnlijk als standaard zal gelden voor toekomstige gevallen.