Provincie Noord-Holland c.s./Gemeente Amsterdam - Arrest

Provincie Noord-Holland c.s./Gemeente Amsterdam (HR 15-04-2016, ECLI:NL:HR:2016:660, NJ 2016, 236)

Feiten

Zes Gooise gemeenten en de provincie Noord-Holland hebben in 1932 de Stichting Gooisch Natuurreservaat (GNR) opgericht, om het natuurschoon in het Gooi “ten eeuwigen dage ongeschonden als natuurreservaat te behouden” (art. 2 van de statuten). In 1992 hebben de oprichters een overeenkomst gesloten waarin een verdeelsleutel met betrekking tot de bijdragen is vastgelegd ('de participantenovereenkomst'). De participantenovereenkomst is een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd en heeft geen opzeggingsmogelijkheid.

De Gemeente Amsterdam heeft in 2011 (vanwege een beleidswijziging) de participantenovereenkomst schriftelijk opgezegd om zo niet meer gehouden te zijn aan de betalingen. De Gemeente Amsterdam vordert vervolgens een verklaring voor recht dat zij de participantenovereenkomst rechtsgeldig heeft opgezegd en dat zij geen schadevergoeding verschuldigd is. Het hof oordeelt dat de participantenovereenkomst in beginsel opzegbaar is en dat de gemeente Amsterdam de overeenkomst rechtsgeldig heeft opgezegd. De provincie, de Gooise gemeenten en GNR stellen zich op het standpunt dat de overeenkomst niet kan worden opgezegd. Zij gaan in cassatie. De Hoge Raad moet zich dan buigen over de vraag of de participantenovereenkomst opzegbaar is.

Hoge Raad

De Hoge Raad overweegt dat een duurovereenkomst voor onbepaalde tijd in beginsel opzegbaar is, ook als de wet en die overeenkomst niet voorzien in een regeling van de opzegging. Onder omstandigheden kan een voor onbepaalde tijd gesloten duurovereenkomst echter niet-opzegbaar zijn, gelet op de bedoelingen van partijen. Dat laat overigens onverlet dat met een geslaagd beroep op de redelijkheid en billijkheid of onvoorziene omstandigheden (art. 6:248 en 258 BW) deze niet-opzegbare overeenkomst toch opgezegd zou kunnen worden.
Wel is het zo dat degene die betoogt dat een zodanige overeenkomst niet opzegbaar is, de stelplicht en bewijslast heeft. Voor die stelplicht en bewijslast gelden geen verzwaarde eisen. Als het hof van een andere maatstaf is uitgegaan bij zijn overweging dat aan de uitleg die de Provincie en de Gooise gemeenten voorstaan 'hoge eisen moeten worden gesteld', berust zijn oordeel op een onjuiste rechtsopvatting.

De Hoge Raad casseert en verwijst het geding terug naar het Hof Den Haag. Het Hof moet dan oordelen of de participantenovereenkomst al dan niet opzegbaar is.

Kern: de Hoge Raad oordeelt dat een duurovereenkomst die is gesloten voor onbepaalde tijd, naar de bedoeling van partijen niet-opzegbaar kan zijn.