Welke onderzoeksmethoden worden er gebruikt in de arbeids- en organisatiepsychologie? - Chapter 2

Wat is wetenschap?

Wetenschap is een benadering die het begrijpen, voorspellen en beheersen van een of ander gekozen fenomeen inhoudt. Wetenschap heeft verschillende gebieden, zoals natuurkunde, scheikunde en psychologie. De verschillende gebieden delen bepaalde methoden aan de hand waarvan ze objecten onderzoeken. Deze methoden omvatten de volgende:

• Wetenschap wordt gekenmerkt door een logische benadering van onderzoek, meestal gebaseerd op een theorie, een hypothese of gewoon een fundamentele nieuwsgierigheid naar een interessant object. Een hypothese is een voorspelling over de relatie tussen variabelen.

• Wetenschap is afhankelijk van data.

• Wetenschap moet communiceerbaar, open en publiekelijk zijn.

• Wetenschap is er niet op uit om theorieën of hypotheses te bewijzen, maar om ze te weerleggen.

• De verwachting is dat wetenschappers objectief zijn en niet beïnvloed worden door bias of vooroordelen tijdens het doen van onderzoek.

De wetenschappelijke methode is een van de meest algemeen aanvaarde methoden om individuen te beschermen tegen de gevolgen van ongeïnformeerde speculatie.

In dit boek zullen verschillende theorieën worden besproken. Bekijk theorieën in het licht van ‘helpend’ of ‘niet-helpend’ in plaats van ‘correct’ of ‘incorrect’. Volgens Klein en Zedeck hebben goede theorieën de volgende kenmerken:

• Geven nieuw inzicht.

• Zijn interessant.

• Zijn gefocust.

• Zijn relevant voor belangrijke onderwerpen.

• Geven verklaringen.

• Zijn praktisch.

Houd deze kenmerken in gedachten bij het bepalen of een theorie helpend is of niet.

Wat is een onderzoeksopzet?

Een onderzoeksopzet vormt de algemene structuur van het onderzoek. Het stelt onderzoekers in staat onderzoek te doen.

Spector heeft onderzoeksopzetten in de arbeids- en organisatiepsychologie beoordeeld en een classificatiesysteem bedacht om onderscheid te maken tussen de typische ontwerpen. Hij verdeelt de ontwerpen in drie basistypen:

• Experimenteel ontwerp: deelnemers worden willekeurig aan verschillende condities toegewezen.

• Quasi-experimenteel ontwerp: deelnemers worden toegewezen aan verschillende condities, maar willekeurige toewijzing is niet mogelijk.

• Niet experimenteel ontwerp: omvat geen ‘behandeling’ of toewijzing aan verschillende condities.

Spector identificeert twee vaak voorkomende niet experimentele ontwerpen, namelijk:

• Observatie ontwerp: de onderzoeker observeert het gedrag van de werknemer en legt systematisch vast wat geobserveerd wordt.

• Vragenlijstontwerp: onderzoeksstrategie waarbij deelnemers wordt gevraagd om een vragenlijst of enquête in te vullen.

Welke methoden voor het verzamelen van data zijn er?

Historisch gezien maakt de arbeids- en organisatiepsychologie vooral gebruik van kwantitatieve methoden voor het meten van variabelen van gedrag. Deze methoden vertrouwen op tests, beoordelingsschalen, vragenlijsten en fysiologische metingen die allen numerieke resultaten opleveren. Dit staat in contrast met kwalitatieve methoden. Deze methoden vertrouwen op observaties, interviews, casestudy's en analyse van dagboeken of geschreven documenten en maken stroomdiagrammen en verhalende beschrijvingen van gebeurtenissen of processen. Er bestaat een grote voorkeur voor kwantitatief onderzoek boven kwalitatief onderzoek, terwijl in het begin van de psychologie ‘introspectie’ dé experimentele methode was. Introspectie is een vroege wetenschappelijke methode waarbij de deelnemer ook de onderzoeker was, zijn eigen ervaringen opnam door het uitvoeren van experimentele taken en wordt als erg subjectief gezien door de huidige standaarden.

Veel van de weerstand tegen kwalitatief onderzoek is het resultaat van het als te subjectief beschouwen. Dit is misplaatst. Alle onderzoeksmethoden vereisen uiteindelijk namelijk interpretatie, ongeacht of ze kwantitatief of kwalitatief zijn. De onderzoeker is een ontdekkingsreiziger en probeert inzicht te krijgen in het fenomeen dat gekozen is om te onderzoeken, en moet daarbij alle beschikbare informatie gebruiken, ongeacht de vorm. De sleutel is het combineren van informatie uit meerdere bronnen om die theorie te ontwikkelen. Rogelberg en Brooks-laber noemen dit triangulatie – een benadering waarbij onderzoekers informatie uit verschillende bronnen proberen samen te voegen.

Een toegevoegde waarde van kwalitatief onderzoek is dat het helpt bij het identificeren van de context waarin het te onderzoeken gedrag plaatsvindt. Soms is de context de reden waarom bepaald gedrag plaatsvindt.

Wat is generaliseren?

Generaliseren is het toepassen resultaten van één onderzoek of steekproef op andere deelnemers of situaties. Het is belangrijk hier om steekproefgroottes niet te verwarren met de mate van representativiteit van een steekproef. Een grote steekproef die niet representatief is, is veel minder waardevol als een onderzoek wil kunnen generaliseren dan kleinere steekproeven die wel representatief zijn.

Wanneer onderzoek in het veld wordt uitgevoerd, kunnen gebeurtenissen en variabelen de resultaten onduidelijk maken. De belangrijkste reden waarom psychologen laboratoriumstudies of experimenten doen, is om deze afleidende variabelen te elimineren door middel van experimentele controle. Helaas is de kracht van experimentele controle tegelijkertijd een zwakte. Het kan de praktische waarde van een taak verminderen, omdat het in het ‘echte’ leven met de storende variabelen anders gaat.

Statistische controle is ook een vorm van controle die net zo krachtig kan zijn als experimentele controle. Bij statistische controle worden er statistische technieken gebruikt om controle uit te oefenen op de invloed van bepaalde variabelen. Door een dergelijke controle kunnen onderzoekers zich uitsluitend concentreren op de primaire interesses.

Wat is data-analyse?

Aan de hand van deelvragen wordt in deze module antwoord gegeven op de vraag wat data-analyse inhoudt.

Wat zijn beschrijvende statistieken?

Beschrijvende statistieken zijn statistieken die een steekproef van gegevens samenvatten, ordenen en beschrijven.

Elke verzameling van data heeft een spreiding. Drie maten kunnen gebruikt worden om elke spreiding van scores te beschrijven:

• Maat voor centrale tendens: is een statistiek die aangeeft waar het centrum van een distributie zich bevindt. 

• Variabiliteit: de mate waarin de scores van een spreiding variëren. 

• Skew: de mate waarin de scores van een distributie scheef verdeeld zijn of neigen te vallen in de linker- of rechterkant van de spreiding.

Voorbeelden van maten voor centrale tendens zijn:

• Het gemiddelde: het rekenkundige gemiddelde van de scores in een spreiding. Dit wordt verkregen door alle scores in een spreiding bij elkaar op te tellen en te delen door de grootte van de steekproef.

• De Mediaan: is de middelste score van de spreiding.

• De Modus: is de score die het meest voorkomt in de spreiding.

Wat zijn inferentiële statistieken?

Inferentiële statistieken zijn statistieken die worden gebruikt om de onderzoeker te helpen bij het testen van hypothesen en het trekken van conclusies over een grotere steekproef (dan de gebruikte steekproef) of populatie.

Wat is statistische significantie?

Statistische significantie geeft aan dat de waarschijnlijkheid van de waargenomen statistiek kleiner is dan het aangegeven significante niveau dat door de onderzoeker is aangenomen. Een statistisch significante bevinding geeft aan dat het onwaarschijnlijk is dat de gevonden resultaten toevallig zijn ontstaan.

Veel onderzoeken worden gedaan met een klein aantal deelnemers. Dit maakt het moeilijk om een statistische significantie te vinden ook al bestaat er een ‘ware’ relatie tussen variabelen. Het concept van statistical power behandelt de waarschijnlijkheid dat er een statistisch significant verschil wordt gevonden wanneer er een echt verschil bestaat. Hoe kleiner de steekproef, hoe kleiner de kracht is om een echt verschil te detecteren. In de praktijk kan dit dus betekenen dat een onderzoeker een verkeerde conclusie trekt wanneer de steekproeven te klein zijn.

Wat is measurement?

Measurement is het toewijzen van nummers aan kenmerken van individuen of objecten via regels. De nummers representeren de mate waarin of hoe een variabele van toepassing is voor het individu. Het komt geregeld voor dat onderzoekers willen weten hoe twee of meer variabelen aan elkaar gerelateerd zijn. Met deze kennis kan een variabele uit de andere voorspeld worden. Hoe sterker de relatie is tussen twee variabelen, hoe beter de voorspelling zal zijn. De statistische maat die vaak wordt gebruikt voor zo een relatie is het correlatiecoëfficiënt.

Correlaties kunnen goed grafisch weergegeven worden, bijvoorbeeld met een scatterplot. Een scatterplot is een grafiek waarin de scores van twee variabelen als punten staan weergegeven. Een regressielijn is een rechte lijn dat het beste bij het scatterplot past en de relatie tussen de variabelen in de grafiek het beste beschrijft.

De regressielijn kan lineair zijn, maar ook niet-lineair. Dat wil zeggen dat de relatie tussen twee variabelen niet weergegeven kan worden met een rechte lijn.

Wat is multipele correlatiecoëfficiënt?

Er zijn veel situaties denkbaar waarin meer dan één variabele gerelateerd is aan een bepaald aspect van gedrag. Het multipele correlatiecoëfficiënt is de statistiek die de algehele lineaire associatie weergeeft tussen verschillende variabelen enerzijds en een enkele variabele anderzijds.

Correlatiecoëfficiënten geven simpelweg de mate aan waarin twee variabele met elkaar geassocieerd zijn. Ze zeggen niets over een oorzakelijk verband.

Wat is meta-analyse?

Meta-analyse is een statistische methode om de resultaten van veel onderzoeken te combineren en te analyseren om een algemene conclusie te trekken over relaties tussen variabelen.

Meta-analyse is gebaseerd op de vooronderstelling dat de geobserveerde waarden beïnvloed zijn door statistische artefacten. Dat zijn kenmerken van een bepaald onderzoek die de geobserveerde resultaten vervormen. De meest invloedrijke artefact is de steekproefgrootte.

Voor de volgende hoofdstukken is kennis van de volgende drie termen van belang:

• Micro-onderzoek: onderzoek van individueel gedrag.

• Macro-onderzoek: onderzoek naar collectief gedrag.

• Meso-onderzoek: onderzoek naar de interactie tussen individueel en collectief gedrag.

Wat is betrouwbaarheid?

Betrouwbaarheid verwijst naar de consistentie of stabiliteit van een meting.

Er bestaan verschillende vormen van betrouwbaarheid:

• Test-hertest betrouwbaarheid: een type betrouwbaarheid dat wordt berekend door metingen op tijdstip 1 te correleren met metingen die op tijdstip 2 zijn genomen.

• Betrouwbaarheid van equivalente vormen: is een type betrouwbaarheid dat wordt berekend door metingen te correleren van een steekproef van personen die twee verschillende vormen van dezelfde test hebben voltooid.

• Interne consistentie: is een vorm van betrouwbaarheid die beoordeelt hoe consistent de items van een toets een enkel construct meten. Dit wordt beïnvloed door het aantal items in de test en de correlaties tussen de testitems.

Een test is nooit compleet betrouwbaar. Enige fouten worden geaccepteerd, als de test maar redelijk betrouwbaar is. Generaliseerbaarheidstheorie is een verfijnde benadering van de kwestie van betrouwbaarheid die tegelijkertijd rekening houdt met alle soorten fouten in betrouwbaarheidsschattingen.

Wat is validiteit?

Validiteit is de nauwkeurigheid van gevolgtrekkingen gemaakt op basis van test- of prestatiegegevens. Het geeft ook aan of een meting nauwkeurig en volledig weergeeft wat bedoeld was om te worden gemeten.

Er bestaan verschillende vormen van validiteit:

• Criterium-gerelateerde validiteit: is een validiteitsbenadering die wordt aangetoond door een testscore te correleren met een prestatiemaatstaf. Het vergroot het vertrouwen van de onderzoeker in de gevolgtrekking dat mensen met hogere testscores betere prestaties leveren. De maat die hierbij hoort, heet validiteitscoëfficiënt. Twee ontwerpen voor deze vorm van validiteit zijn:

  *Voorspellende validiteit: is een ontwerp waarbij er een tijdsverloop zit tussen het verzamelen van de testgegevens en de criteriumgegevens.
  *Gelijktijdige validiteit: is een ontwerp waarbij er geen tijdsverloop zit tussen het verzamelen van de testscores en de prestatiegegevens.

• Inhoudsgerelateerd validiteitsontwerp: is een ontwerp dat aantoont dat de inhoud van de selectieprocedure een adequate steekproef is van belangrijk werkgedrag en activiteiten.

• Construct validiteit: is een validiteitsbenadering waarbij onderzoekers bewijs verzamelen om beslissingen of conclusies over psychologische constructies te ondersteunen. Dit begint vaak met onderzoekers die aantonen dat een test die is ontworpen om een bepaald construct te meten, op de voorspelde manier correleert met andere tests. Een construct is een psychologisch concept of kenmerk dat een voorspeller moet meten.