KLM/FNV - Arrest

KLM/FNV (Rb. Noord-Holland 11-08-2016, ECLI:NL:RBNHO:2016:6696)

Feiten

Luchtvaartmaatschappij KLM heeft ongeveer 30.000 werknemers in dienst. Waarvan 14.000 werknemers die tot het grondpersoneel van KLM behoren. Het grondpersoneel zorgt o.a. voor de bagageafhandeling, het onderhoud, tank- en sleepdienst, de grondstewardessen en -stewards en het kantoorpersoneel. FNV is een vakbond die opkomt voor de belangen van werknemers op het gebied van werk en inkomen, o.a. in de luchtvaartsector.

Het grondpersoneel van KLM is ofwel via het lidmaatschap van de betrokken vakbonden ofwel via het incorporatiebeding in de arbeidsovereenkomst gebonden aan de cao voor het KLM-grondpersoneel. De cao is door KLM afgesloten met verschillende vakbonden.

Omdat de looptijd van laatste cao aan zijn einde komt, zijn inleidende gesprekken gevoerd met de cao-partijen over een nieuwe cao. Hierna heeft KLM de hoofdlijnen van de inhoud bekendgemaakt. Dit is door de vakbonden verworpen. Hierna hebben verschillende onderhandelingen plaatsgevonden. KLM heeft toen een ultiem voorstel gedaan. Bepaalde vakbonden hebben dit voorstel voorgelegd aan de leden. FNV heeft tegeneisen voorgesteld en heeft toen laten weten over te zullen gaan tot acties als geen akkoord zou worden bereikt. FNV kondigt dan op 3 augustus 2016 een werkonderbreking van 1,5 uur aan. KLM wil voorkomen dat de actie wordt uitgevoerd en vordert in kort geding een verbod hierop.

Rechtbank

Het recht van werknemers of de hen vertegenwoordigende vakbonden om collectief op te treden in gevallen van belangengeschillen, met inbegrip van het stakingsrecht, is neergelegd in het Europees Sociaal Handvest (ESH). Een werknemersorganisatie is in principe vrij in de keuze van middelen om haar doel te bereiken. KLM zal dit moeten accepteren als rechtmatige uitoefening van het grondrecht, ondanks de schadelijke gevolgen ervan.

KLM (en Schiphol) moet dan aannemelijk maken dat de beperkingen aan het recht op collectieve actie in dit geval maatschappelijk gezien dringend noodzakelijk zijn. Bij het beoordelen van die dringende noodzakelijkheid moet de rechter alle omstandigheden meewegen. Zoals bijvoorbeeld de aard en duur van de actie, de verhouding tussen de actie en het doel, de veroorzaakte schade aan de belangen van de werkgever of een derde.

Uitgangspunt is dat de door KLM genoemde omstandigheden en vooral de schade inherent zijn aan het uitoefenen van het stakingsrecht en dat dit in beginsel voor rekening en risico komt van KLM (werkgever) en Schiphol. De rechter overweegt wel dat, hoewel er relatief weinig mensen meedoen, het ook werkwilligen onmogelijk zal worden gemaakt het werk normaal voort te zetten, omdat stilleggen van één of meer schakels in het proces tot gevolg zal hebben dat het hele proces wordt vertraagd of opgeschort. Door de vakantiedrukte is het aannemelijk dat de schade groot zal zijn. In ieder geval is op voorhand aannemelijk dat veel passagiers en hun bagage zullen stranden op Schiphol. Dit gevolg en de schade daarvan, in combinatie met het na-ijleffect van problemen die er al waren met de bagageafhandeling en de huidige terreurdreiging, maken dat de werkonderbreking voorlopig wordt verboden. In tijden van terreurdreiging is het laatste wat een luchthaven kan gebruiken, dat commotie ontstaat als gevolg van (aangekondigde) werkonderbrekingen. FNV mag de collectieve actie niet voeren.

Kern

I.c. wil de FNV na de CAO onderhandelingen collectieve acties voeren voor het grondpersoneel van KLM. De rechter stelt dat o.a. vakantiedrukte en terreurdreiging de beperking van het stakingsrecht kunnen rechtvaardigen.