Hoorcollege 8: Aandacht, Executieve Functies & Sociale Cognitie - Klinische Neuropsychologie (UU)

Er zijn interne vs. externe bronnen:

• Bottom-up: je aandacht wordt getrokken.
• Top-down: ik ga nu me aandacht ergens op richten.

Broadbents model beschrijft de stappen die een stimulus moet doorlopen om goed verwerkt te worden.

Selectiviteit:

• Selectieve/gerichte aandacht (‘spotlight’
• Verdeelde aandacht (multitasken)

Het model van Peterson & Posner beschrijft 3 aandachtssystemen:

• Alertheid
• Oriëntatie
• Executieve sturing

De aandachtsfuncties zijn gelokaliseerd in uiteenlopende hersengebieden.

Stoornissen in de aandacht kunnen zeer beperkend zijn in het dagelijks leven van patiënten.

Executieve functies (EF) = de ‘control’ room van het brein. Dit heeft de controle over gedrag, gedachten en gevoelens. Executieve functies zijn minder nodig bij taken op routine, maar onmisbaar in nieuwe, complexe of ongestructureerde situaties!

Er is discussie over of EF een unitair begrip is, of dat er fractionering plaatsvindt (dit is geaccepteerd in de neuropsychologie). (Fractionering = onderverdelen van EF in verschillende subonderdelen).

Het model van Norman & Shallice wordt deels beheerd door de SAS (supervisory attentional system). 

In het model van Brouwer & Schmidt (gereviseerde mentaalschematheorie) is goed het verschil tussen automatische verwerking en executieve functies te onderscheiden.

EF zijn sterk geassocieerd met de prefrontale cortex (PFC). Een grote meta-analyse toont positief verband tussen grootte PFC en prestaties op EF-taken, maar ook andere hersengebieden zijn betrokken.Een stoornis in de EF wijst dus niet per definitie op schade in PFC.

Ook in de gezonde populatie zijn er veel individuele verschillen in EF. Dus een lage score wijst niet per definitie op een hersenaandoening!

Bij stoornissen in EF kan ook gedrag verstoord zijn.

Emotionele verwerking verloopt via het tweeroutemodel van LeDoux.

Het ervaren van lichamelijke situaties is universeel binnen verschillende culturen en nationaliteiten. Er zit geen verschillen in sekse, opleiding of moedertaal. Er is wél verband met leeftijd: bij ouder worden neemt intensiteit van lichamelijke sensaties af.

Primaire emoties:

• Vanaf zeer jonge leeftijd
• Universele herkenning
• Subcorticaal

Secundaire emoties

• Sociale emoties
• Pas later ontwikkeld
• Prefrontale cortex

Sociale cognitie zijn cognitieve processen betrokken bij het verwerken bij sociale informatie. Dit gebeurt veelal onbewust en automatisch.

Theory of mind:

• First order belief (3-4 jaar)
• Second order belief (rond 6^e levensjaar)

Er is een verschil tussen een faux-pas herkennen en interpreteren.

Vragen? Laat het vooral hieronder weten en ik probeer ze te beantwoorden!

Vond je deze samenvatting interessant en wil je op de hoogte blijven van mijn nieuwe bijdragen? Volg dan snel mijn Worldsupporter account! Dit kan door rechts naast deze samenvatting op '+ Follow' te klikken! Wordt erg gewaardeerd :)