Hoorcollege 12: Alcohol- en stemmingsstoornissen - Klinische Neuropsychologie (UU)

Iets minder dan de helft van de patiënten in de verslavingszorg heeft alcohol als primaire problematiek. Daarnaast is alcoholgebruik erg duur voor de samenleving.

Gevolgen door alcoholgebruik zijn onder andere schade aan het zenuwstelsel, TBI, hepatische encefalopathie, vasculaire schade, etc.

3 manieren hoe alcohol schade aanricht

• Directe neurotoxische werking
• Hoge calciumconcentraties na onttrekking
• Chronisch vitaminegebrek

Alcohol is een agonist voor de opiaat receptor en versterkt het GABA effect en onderdrukt glutamaat effecten.

GABA in het cerebellum: coördinatie en fijne motoriek worden aangetast.

Glutamaat zit onder andere in de hippocampus, het geheugen wordt dus minder geëxciteerd.

Dopamine: alcohol zorgt voor een golf aan dopamine, waardoor je je euforisch voelt. Serotonine: gelukzalig gevoel, en gevoel van verbondenheid

Opiaten: geven endorfines af (dit zit vooral in het hersengebied dat ademhaling regelt (medula oblangata, waardoor bij teveel alcohol de ademhaling kan stoppen)

Tolerantie: je hebt meer van het middel nodig om hetzelfde effect te bereiken.

Ontwenning: als je abrupt stopt houd je opeens heel veel prikkels over, wat voor ontwenningsverschijnselen kan zorgen.

Atrofie: afname van hersencellen, op beeldvorming zie je dit vaak als krimping van de hersenen. Waarschijnlijk komt dit door demyelinisatie. In de meeste gevallen is dit reversibel.

Cognitieve stoornissen kunnen voorkomen in het:

• Executief functioneren
• Aanleren en opdiepen van verbale informatie
• Aandacht
• Psychomotore snelheid

Verbale geheugen is snel aangetast, ook als je stopt met drinken.

Wernicke-encefalopathie: acuut neuropsychiatrisch beeld. Ontstaat door een vitamine B1 tekort. Heeft een mortaliteit van 20%, en 80-90% ontwikkeld Korsakoff. Symptomen:

• Veranderingen in de cognitie (aandacht)
• Veranderingen in looppatroon
• Oogbewegingsstoornissen (nystagmus)

Kenmerken Korsakoff: beperkt ziektebesef (inzien dat er iets mis is) en ziekte-inzicht (zien waar het misgaat). Veel geheugenstoornissen, executieve functieproblemen en gestoorde oriëntatie. Vaak is er sprake van confabuleren (verkeerde informatie opdiepen of verkeerd in de tijd plaatsen en daardoor ‘liegen’).

Aclohol gerelateerde dementie: wordt indirect veroorzaakt door alcohol.

Continuïteitshypothese: hoe meer je drinkt, hoe meer je achteruit gaat. Deze hypothese is echter achterhaalt, want als je goed blijft eten is de kans op Korsakoff veel kleiner.

Errorless learning: juist beroep doen op non-declaratieve geheugen, want dat kan nog wel (namelijk vooral het episodisch geheugen is aangetast).

Stemmingsstoornissen:

• Depressie
• Manie
• Bipolaire stoornis (1 of 2)
• Persisterende depressieve stoornis
• Stemmingsstoornis door somatische aandoening

Risicofactoren voor een depressie zijn: een ouder met een depressie, vrouwen, praktisch opgeleid zijn, lage inkomens, werkloos, grote life events.

In de hersenen ontstaan ook veranderingen bij stemmingsstoornissen, zoals volumereductie, witte stof hyperintensiteiten en netwerkverstoringen. Specifiek kan dit zijn:

• Hippocampaal volumeverlies bij unipolaire depressie
• Verminderde activiteit prefrontaal bij bipolaire stoornis

Cognitieve stoornissen bij mensen met een stemmingsstoornis:

• Aandachtsstoornis
• Vergraagde psychomotore snelheid
• Declaratief geheugen verstoord
• Executief functioneren verstoord

Ook problemen in de sociale cognitie: negatieve attributiestijl, riskante beslissingen, toegenomen impulsiviteit.

Cognitieve inspanningshypothese: een toenemende taakmoeilijkheid zorgt bij depressie voor een afname op prestaties. We zien dit eigenlijk alleen bij het geheugen.

Emotionele bias: als je verdrietig bent, is het makkelijker om verdrietige herinneringen op te halen. Dit kan optreden bij depressie. Je aandacht wordt ook makkelijker getrokken naar dingen die passen bij je stemming. Dit vind je terug in de emotionele strooptaak.

Er zijn vershillen tussen depressie en dementie: bij depressie klaagt de patiënt over het geheugen, bij dementie ontkent de patiënt de geheugenproblemen. Bij depressie is geen specifieke uitval zoals afasie, bij dementie wel.

Cognitieve stoornissen kunnen ook optreden na medicatie.

Vragen? Laat het vooral hieronder weten en ik probeer ze te beantwoorden!

Vond je deze samenvatting interessant en wil je op de hoogte blijven van mijn nieuwe bijdragen? Volg dan snel mijn Worldsupporter account! Dit kan door rechts naast deze samenvatting op '+ Follow' te klikken! Wordt erg gewaardeerd :)