HC8 Handicap als diversiteit
Door slechte toegang tot gezondheidszorg hebben doven ook vaak andere gezondheidsproblemen. Letterlijk slechte communicatie met zorgverleners > doven lopen langer met ziektes rond.
Tolk: geheimhoudingsplicht, moeten objectief zijn. Nooit kinderen voor gebruiken!
Historisch perspectief
- Voor WO-II: zwervend langs de weg of opgeborgen in een inrichten (in de bossen).
- WO-II, Duitsland: Action T4 programma (1939-1941). Eugenetica: rassenverbetering > uitroeien van beperkingen.
- Uitroeiingsexperimenten van artsen: instituut Hadamar als vlaggenschip. In totaal: meer dan 70.000 gehandicapte Duitsers vermoord.
- Sterilisatie (erfelijke aandoeningen): vanaf 1933, in totaal gedwongen sterilisatie bij 400.000 mensen.
- Propaganda om mensen van deze opvatting te overtuigen: gezonde mensen dragen een last (nl. gehandicapten en ‘minderwaardig’ soort mensen). Als je niks bijdraagt, ben je niks waard.
Mensenrechten
- 1948: verklaring van de Rechten van de Mens
- Gehandicapten worden als gelijkwaardig gezien
- 1955: Weense definitie van revalidatie: complex van maatregelen dat beoogt om de psychische, sociale, beroeps- en economische activiteiten tot het hoogst mogelijke niveau te brengen of behouden.
- Weense definitie is gericht op participatie. Tegenwoordig: inclusie
- 1994: Salamanca Statement: recht op inclusief onderwijs
- Inclusief onderwijs: integreren begint in het onderwijs. Dit is geen passend onderwijs > bewaar speciaal onderwijs!
- 2007: Convention on the Rights of Persons with Disabilities
- NL is hierin erg vooruitstrevend, maar het heeft wel lang geduurd voordat het verdrag werd ingezet. Nog geen wet in NL die discriminatie op grond van beperking verbiedt.
- Racisme, seksisme, validisme (mensen met een beperking belachelijk maken).
Maatschappelijk perspectief
- Paul van Trigt (2013): verschillen tussen Engelse en Nederlandse gehandicaptenbeweging.
- Engeland: eerder en militant; NL: later en gematigd;
- Engeland: gehandicapten voeren zelf het woord; NL: ouders en deskundigen voeren het woord;
- Per samenleving is de visie op gehandicapten anders.
- NL: focus op lichaam: ‘wij willen ondertiteling, want ons lichaam doet het niet.’
- Engeland: focus op rechten: ‘wij hebben recht op ondertiteling.’
- NL: zorg en onderwijs particulier initiatief, overheid op afstand.
- NL: versplinterde belangenorganisaties (elders: 1 organisatie voor iedereen met alle vormen van gehoorverlies).
Emancipatie
- Mensen werden er trots op? Jaren 1970: Black Pride, Gay Pride, Deaf Pride, Mad Pride;
- Positieve herwaardering: Bijv. “Black is beautiful”.
- Gebaren: geen primitieve, gebrekkige communicatievorm maar een volwaardige taal.
- Mensen moeten (een) taal horen om te kunnen leren spreken. Leren spreken makkelijker als je ooit gehoord hebt (maakt niet uit welke taal).
- Jaren 1980: emancipatie van de Nederlandse dovengemeenschap.
- Anno nu: zorgen om het voorbestaan van de Nederlandse Gebarentaal en Dovencultuur (door komt cochleair implantaat).
Handicap/diversiteit
- Wereldgezondheidsraad (1980), handicap is een overkoepelende term van stoornissen, beperkingen in activiteit en belemmeringen in participatie. Classificatie aan de hand van 3 niveaus:
- Een stoornis (impairment): een probleem in de structuur of een functie van het lichaam;
- Een beperking in activiteit (disability): een probleem waarmee een individu geconfronteerd wordt in de uitvoering van een taak of handeling.
- Een belemmering in participatie (handicap): een probleem waarmee een individu geconfronteerd wordt als hij/zij deel wil nemen aan het alledaagse leven.
- Orthopedagogiek: kijkt naar het individu en de afwijking van het normale ontwikkelingsmodel.
- Handicap als diversiteit betekent: ook kijken naar de maatschappij, hoe gaat deze om met variaties op het normale? Functionele diversiteit: iedereen functioneert op een andere manier.
Doof/doof
- Valse dichotomie: ziekte of identiteit > kan allebei tegelijk zijn.
- Medisch: stoornis van het gehoor, gevolgen daarvan voor het individu. Taalontwikkeling > cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling. Problemen: Theory of Mind. Seksueel geweld.
- Theory of Mind van doven vaak zwak, begrijpen sociale omgeving niet goed.
- Veel machtsmisbruik (seksueel geweld) onder dove leerlingen zelf. Komt door onvermogen gedrag te interpreteren. Leraren kunnen vaak geen gebarentaal.
- Medisch perspectief kijkt vanuit het probleem (nl. taal).
- Sociaal perspectief: taal verbonden aan cultuur > historie in gebaren. Taal en cultuur onlosmakelijk met elkaar verbonden
- Culturele en linguïstische minderheid, gemeenschapsvorming. Taal=cultuur.
- Doveninstituten: zowel bakermat van dovengemeenschap als onderdrukkingsmechanismen (Paddy Lad: neokolonialisme).
- Identiteit en verbondenheid
- Onderdrukking: gebarentaal mocht heel lang niet
Anno 2019
- CI: je kan horen als het aanstaat > technologische staat.
Doof als je het uitzet > natuurlijke staat.
- Geen internaten maar dagscholen, geen gescheiden werelden maar een gemengde samenleving
- Balans vinden: zijn ze nou doof of horend? Kan allebei
- Balans tussen natuurlijke en technologische staat;
- Taal (en cultuur) van horenden en taal (en cultuur) van doven;
- Pedagogische vraagstukken met betrekking tot EN: ziekte/stoornis (ontwikkelingsrisico) en identiteit (ontwikkelingskans).
- Doven zien tegenwoordig minder doven omdat ze naar regulier onderwijs gaan > geen rolmodellen.
Diagnose: doof. En dan?
- Kort na de geboorte: neonatale gehoorscreening;
- Audiologisch centrum: artsen, audiologen, logopedisten;
- Gezinsbegeleiding (NSDSK, dovenscholen): orthopedagogen, gezinsbegeleiders;
- Ouders: cursus gebarentaal;
- Kind: CI
- Hoe eerder taal, hoe minder ontwikkelingsproblemen;
CI
- Mechanisch geluid;
- Leren herkennen wat piepjes betekenen. Geluiden aan bron koppelen.
- Kinderen met CI: stress niveau even hoog als bij volwassenen met een burn-out. Grote fysieke inspanning.
- Kinderen voelen dit niet zo, omdat ze niet beter weten.
Fleur en Samia, allebei doof. De een rijk, ander arm.
- Ouders actief op zoek v. ouders weten niet wat ze moeten doen.
- Opvoedingsstijlen verschillen: is er interactie?
- Kunnen ouders hun weg vinden in het Nederlandse zorg- en onderwijssysteem?
- Zijn ouders actief en assertief in het contact met deskundigen?
- Sluiten communicatie- en interactiestijl van de gezinsbegeleiding aan bij die van ouders?
- Beheersen en gebruiken ouders het gesproken Nederlands?
Onderwijs
- Speciaal of regulier?
- Speciaal = cluster 2: Koninklijke Auris Groep en Koninklijke Kentalis Groep.
- Regulier = Passend Onderwijs, ambulante begeleiders, samenwerkingsverbanden. 30% gaaqt naar regulier onderwijs.
- Praktijk Passend Onderwijs? Groot vraagteken.
Opvoeding
- Opvoedingskramp: kind is anders dan de ouders zelf.
- Ouders hebben meer moeite met opvoeding: minder flexibel, minder vertrouwen;
- Volledige inbalans
- Kind heeft recht om te kiezen > identiteit ontwikkelen. Horizontale en verticale identiteit moeten met elkaar in balans zijn.
(Ortho-) Pedagogisch belang
Pedagogisch belang van kennis over medisch en sociaal model, en verticale/horizontale identiteit?
- Recht doen aan cliënten, respect voor diversiteit.
- Op de hoogte zijn en blijven van maatschappelijke ontwikkelingen dus ook emancipatiebewegingen.
- Pedagogisch handelen verbeteren: andere verklaringsmodellen onderzoeken.
- Meerwaarde van ervaringsdeskundigheid: praktische kennis en vaardigheden.
Doel: in belang van het kind streven naar de meest bevorderende opvoedingsomgeving, en niet de minst belemmerende. (positieve / negatieve vrijheid).
