HC2    Het kind als cultuur-historische constructie      

16-9-2019

Discontinuïteits-hypothese: in de middeleeuwen wordt er geen onderscheid gemaakt tussen kinderen en volwassenen. Na de middeleeuwen wel.

• Voor de middeleeuwen (bijv. de Grieken), waren er wel opvattingen over het kind. Deze verdwenen echter in de middeleeuwen.

Veranderingshypothese: vanaf het einde van de middeleeuwen is er een continue toename van kinderlijkheid = infantilisatie.

Infantilisatie: een toename van de duur van het kinderlijk stadium. Dit is een cultuurhistorisch proces tussen de 14^e en 20^e eeuw.

Kunst

• In NL werden kinderen centraal afgebeeld. Vanaf de 19^e eeuw werden adolescenten als adolescenten afgebeeld.

Rousseau

• Filosoof over opvoeding;
• Rousseau moedigde tederheid voor kinderen aan.

Lorenz

• Etoloog
• Ganzen: hechting aan Lorenz door zijn nabijheid i.p.v. de moedergans.
• Kindchen Schema: links > lief; rechts > minder lief; Dit onderscheid kunnen maken tussen lief en minder lief getuigt van sensitiviteit.

Veel Nederlandse schilderijen beelden kinderen af. Veel kritiek op correlaties baby-tijd van schilderij (r=.6).

• In het begin is het afgebeelde kind vaak Christus (r=.51).
• Als je alleen hoofd/lichaam verhouding bekijkt, weet je al voldoende. De rest is onnodig.
• Moderne mensen kijken anders naar schilderijen dan de mensen van vroeger.
  
  • Grafiek: mensen moeten kiezen of het schilderij uit de 15^e of 19^e eeuw is. 19^e eeuw is duidelijk kinderlijker.

Voorbeeld Disney: gemene personages worden afgebeeld als volwassenen.

• Goofy: als bijkomende mogelijke kenmerken: relatief smal hoofd in verhouding tot de volledige lichaamslengte en een prominente neus.
• Mickey Mouse wordt juist steeds aantrekkelijker door veranderende kenmerken (meer kinderlijk).

Neotony: het kinderlijke van vorige generaties bevriezen. Het tempo van de ontwikkeling vertraagt en de jonge stadia van de voorouders worden volwassen kenmerken van de nakomelingen.

Argument: schilders wisten niet hoe ze kinderlijkheid moesten afbeelden.

• Grieken konden dit al wel.
• Schilderijen werden in opdracht van ouders gemaakt > zij zagen kinderen liever als kleine volwassenen.

Klassieken

• Montaigne (1533-1592)
• Locke (1632-1704)
• Rousseau (1712-1778)

Locke: tabula rasa: kind > opvoeding is heel belangrijk, allesbepalend. Watson: “Geef me een willekeurig kind, en ik kan er alles van maken.” > heel optimistisch.

Rousseau: kind wordt bepaald door ervaringen, rekening houden met ontwikkelingsfasen (Piaget). Ouders kunnen dus niet alles in hun kind ‘proppen’. Piaget, conservatieproef: logisch leren denken.

• Boek ‘Emile’: protest tegen stadsbestuur (van nature dus geen pedagogisch boek), kinderen zouden naar het platteland moeten.

Filantropijnen

• Basedow (1723-1790)
• Salzmann (1744-1811)
• Campe (1746-1818)
• Fröbel (1782-18520
• Herbart (1776-1841)

Duitse pedagogen. Basedow: let op ontwikkelingsfasen, begin nergens te vroeg mee. Fröbel: kinderen veel ervaringen op laten doen met vormen, motorisch. Herbart: filosofie verbinden met slimme onderwijsvormen (autoritair).

Reform-pedagogiek

• Key (1849-1926)
• Kerschensteiner (1854-1932)
• Dewey (1859-1952)
• Decroly (1871-1932)

Reform-pedagogiek is een tegenreactie op Herbart. Reform-pedagogen keren allemaal op een bepaalde manier terug naar Rousseau (wat ook de inspiratiebron van Herbart was).

Gaat de infantilisering eindeloos door?

Nee. Postman: verband tussen kind en massamedia. Verschil tussen kind en volwassene niet zo groot als er geen geletterdheid is. Tussen 1850-1950 vond de grootste infantilisering plaats. TV heeft scheiding tussen kind en volwassene opgeheven.

• Voorbeeld geweld en seks > werden kinderen eerst voor beschermd. Nu ook toegankelijk via internet.
• Bibliotheek: door labels (A-D) te gebruiken, worden kinderen beschermd.

Kuijer: ontwikkelingsfasen zorgen voor een systeem van sluizen: geen druppeltje kinderlijkheid bij volwassenen.

Kunstwerken: kinderen met een stukje volwassenheid > einde infantilisatie? Vanaf 1950 (opkomst TV etc.) einde aan infantilisering.

Heeft de infantilisering wereldwijd plaatsgevonden?

Infantilisatie en de-infantilisatie wereldwijd, met verschillende timing en accenten.