Samenvattingen per hoofdstuk bij de 2e druk van Social Psychology van Heinzen & Goodfriend

Sociaal psychologen bestuderen constructen. Dat zijn theoretische ideeën als attituden en persoonlijkheid die onzichtbaar zijn en daarom ook moeilijk te meetbaar. 

Hoe ontwerpen sociaal psychologen onderzoeken?

Algemene wetenschap is onderzoek naar het begrip en de theorie van de psychologie. Het tracht sociaal gedrag te voorspellen. Aan de andere kant zorgt toegepaste wetenschap er voor dat deze theorie vertaalt wordt naar oplossingen voor problemen. Beide vormen zijn belangrijk om sociale problemen op te lossen.

Wat houdt de wetenschappelijke methode in?

De wetenschappelijke methode is een systematische manier om nieuwe kennis te creëren door de volgende stappen te volgen:

1. Het observeren van een patroon in gedrag
2. Het opstellen van een hypothese. Een hypothese is een stelling over de verwachte uitkomst van het onderzoek.
3. Het toetsen van de hypothese door het observeren van mensen, experimenten uitvoeren en meer.
4. Het interpreteren van de resultaten en het herformuleren van de hypothesen. Na de interpretatie van de resultaten kan het namelijk mogelijk zijn dat de hypothesen aangepast moeten worden. Dan kan het proces opnieuw gestart worden.

Deze fases zijn allemaal met elkaar verbonden en tijdens het onderzoeksproces kan er vrij genavigeerd worden tussen de stappen.

Wat is het doel van een beschrijvend ontwerp en een vragenlijst?

Onderzoek begint vaak met een beschrijvend ontwerp. Dit ontwerp omschrijft, beschrijft en verheldert patronen die natuurlijk voorkomen. Op geen enkele manier zal de onderzoeker dus ingrijpen in de natuurlijke setting.

Het eerste ontwerp bestaat uit archiefgegevens. Deze gegevens bestaan uit opgeslagen data die oorspronkelijk voor een andere reden zijn verzameld dan voor onderzoek en die later wel nuttig kan zijn om te gebruiken tijdens onderzoek. Dit kunnen bijvoorbeeld cijfers van studenten zijn of schermtijd van tieners.

Het tweede ontwerp is natuurlijke observaties. Hierbij kijkt de onderzoek naar andermans gedrag en houdt dit systematisch bij. Het gaat hier om natuurlijk gedrag dat ook voorgekomen zou zijn als de onderzoeker niet aanwezig was. Echter, soms passen mensen hun gedrag aan als ze weten dat ze geobserveerd worden. Dit wordt reactiviteit genoemd. Om dit probleem op te lossen kan een onderzoeken undercover gaan en doen alsof hij onderdeel is van de natuurlijke omgeving. In dat geval wordt er gesproken van deelnemersobservatie.

Het derde en laatste ontwerp is de beschrijvende vragenlijst. Dit is vaak de makkelijkste manier van dataverzameling. Deze vragenlijsten bevatten vaak zelfrapportageschalen waarop de participant informatie moet geven over zichzelf door middel van het beantwoorden van verschillende vragen over hetzelfde thema. Het probleem met vragenlijsten is echter sociale wenselijkheid. Dit is de neiging van participanten om andere antwoorden te geven zodat anderen een beter beeld van hen krijgen.

Waarom worden correlationele analyses gebruikt?

Een correlationele analyse is een statistische toets om te testen of twee continue variabelen systematisch geassocieerd zijn met elkaar. Door middel van deze toets kan een onderzoek controleren of de correlatie tussen twee constructen statistisch gezien significant is. Bij een positieve correlatie bewegen beide variabelen in dezelfde richting. Als de ene toeneemt, zal de andere variabele ook toenemen. Daartegenover staat de negatieve correlatie. Hierbij zal de ene variabele afnemen als de andere toeneemt. Ze bewegen dus in tegengestelde richting.

Soms kan de correlatie tussen twee variabelen verklaard worden met behulp van een derde variabele. Deze derde factor correleert zowel met de eerste als met de derde variabele. Hierdoor staat een correlatie dus niet gelijk aan een oorzakelijk verband. Zelfs als er een oorzakelijk verband speelt tussen de twee variabelen weet je nog niet welke van de twee de oorzaak is en welke het gevolg.

Hoe worden experimenten toegepast in de sociale psychologie?

Experimenteel onderzoek bestaat uit pre-experimentele ontwerpen , quasi-experimenten en echte experimenten.

Wat zijn pre-experimentele ontwerpen?

Tijdens een pre-experiment wordt één enkele groep van mensen getest om te kijken of een bepaalde ervaring of behandeling effect heeft. Met dit type experiment zijn er geen verschillen tussen mensen wat het een vrij eerlijk en onbevooroordeelde test maakt. Hierdoor is het wel lastig om de gevonden verschillen toe te kunnen schrijven aan de onderzochte variabele en niet aan andere externe factoren.

Wat zijn quasi-experimenten?

Tijdens een quasi-experiment worden natuurlijke resultaten van verschillende groepen vergeleken. Dit ontwerp is vooral handig om zeer verschillende groepen te vergelijken, maar het is wel beperkt in hoeverre het kan controleren op de aanwijzigheid van alternatieve verklaringen. Alternatieve verklaringen worden ook wel storende variabelen genoemd.

Wat zijn echte experimenten?

Een echt experiment is een onderzoeksontwerp waarbij twee of meer groepen vergeleken worden die zijn ontstaan door willekeurige indeling. Dit experiment kost de meeste moeite en tijd, omdat de groepen nog gemaakt moeten worden door de onderzoeker. De groepen zijn gelijk in elk opzicht, alleen verschillen ze op de factor die de onderzoeker onderzoekt. Het grootste voordeel van dit ontwerp is dat de onderzoeker controleert op derde variabelen.

Een echt experiment bestaat dus uit twee variabelen. De onafhankelijke variabele is degene die gemanipuleerd wordt tijdens het onderzoek om het effect te kunnen achterhalen. Daartegenover staat de afhankelijke variabele, dit is de gemeten uitkomst op het einde van het experiment en is de variabele die beïnvloed wordt door de onafhankelijke variabele.

Een onderzoek kan ook een controlegroep bevatten. Dit is een groep participanten die neutraal is, oftewel die geen behandeling ontvangt tijdens het experiment.

Hoe kunnen resultaten van experimenten geanalyseerd worden?

Na het verzamelen van de resultaten moet de onderzoeker controleren of zijn hypothesen verworpen of bevestigd worden.

Hoe worden twee groepen vergeleken?

Wanneer een onderzoek uit twee groepen bestaat kan een t-test worden gebruikt. Dit is een statistische toets die het gemiddelde en de standaarddeviatie van twee groepen vergelijkt om te kijken of ze significant van elkaar verschillen. Om deze toets te mogen gebruiken moet de steekproef willekeurig en groot genoeg zijn, zodat het representatief is voor de bevolking.

Hoe worden drie of meer groepen vergeleken?

Als er meer dan twee groepen gebruikt worden in een onderzoek, wordt er gebruikt gemaakt van een andere statistische toets. Hierbij wordt een analyse van variantie (ANOVA) gebruikt. Deze toets vergelijkt de gemiddelden en standaarddeviaties van drie of meer groepen om te kijken of ze significant van elkaar verschillen.

Hoe wordt de betrouwbaarheid van onderzoek getest?

Om te controleren of onderzoek betrouwbaar en aannemelijk is wordt er gekeken naar verschillende factoren als validiteit, ethische richtlijnen en ‘open wetenschap’.

Hoe wordt betrouwbaarheid, validiteit en randomiseren gebruikt om te controleren of onderzoek betrouwbaar is?

Betrouwbaarheid is de nauwkeurigheid van een instrument, zowel door de tijd als op verschillende testmanieren. Onderzoek is betrouwbaar als vergelijkbare resultaten worden gevonden op verschillende momenten en plekken. Een andere factor om te controleren of onderzoek goed is, is door te kijken naar de validiteit. De validiteit van een onderzoek is in hoeverre een instrument meet wat het beoogt te meten. Er zijn verschillende soorten validiteit:

• Interne validiteit: dit is het niveau van zekerheid die onderzoekers hebben dat de patronen uit hun data komen door wat er getest wordt en niet door bijvoorbeeld fouten in de onderzoeksopzet.
• Constructvaliditeit: dit is in hoeverre toetsen die zijn gekozen voor een onderzoek ook daadwerkelijk meten wat ze moeten meten.
• Externe validiteit: dit is de mate waarin resultaten van een enkel onderzoek toegepast kunnen worden op andere settings of andere mensen. Dit wordt ook wel generaliseerbaarheid genoemd. Om de externe validiteit toe te laten nemen, kan een onderzoeker gebruik maken van random steekproeven. Bij deze techniek wordt er een random steekproef getrokken van een kleiner groepje uit een grotere populatie.

Wat is het belang van ethiek in psychologisch onderzoek?

Psychologie betreft gevoelige onderwerpen. Daarom moeten psychologen zorgvuldig omgaan met de data die ze hebben verzameld tijdens onderzoek. De institutional review boards (IRBs) zijn comités van mensen die de ethische implicaties van een onderzoek controleren voordat het onderzoek uitgevoerd mag worden. Op deze manier is er toezicht op hoe onderzoek veilig uitgevoerd kan worden. Er zijn ook specifieke richtlijnen opgesteld voor onderzoek in psychologie. Deze zijn mede door de IRBs opgesteld, maar ook door de ‘American Pscyhological Association’ (APA). Dit is een organisatie bestaande uit professionele psychologen die de ethische standaarden van onderzoek mogen bepalen. De belangrijkste rechten van onderzoeksparticipanten zijn volgens de APA:

• Informed consent: een deelnemer moet altijd voorafgaand aan het onderzoek geïnformeerd worden over wat er gebeurt tijdens het onderzoek en de gevaren ervan.
• Misleiding: een deelnemer heeft het recht om te weten waar het onderzoek over gaat in hoeverre dat mogelijk is. Bij sommige onderzoeken wordt er gebruik gemaakt van misleiding en kan het onderzoek juist verstoord worden als de deelnemer te veel weet.
• Debriefing (nabespreking): na een onderzoek heeft de participant het recht om alle overige informatie over het onderzoek te krijgen, vooral als er sprake is van misleiding.
• Het recht om zich terug te trekken: deelnemers kunnen op elk moment van het onderzoek vanwege elke reden stoppen met het onderzoek.

Hoe heeft de ‘open science’ beweging ethiek beïnvloed in psychologisch onderzoek?

Open science is een beweging die is gestart om de wetenschap transparanter, coöperatiever, eerlijker en makkelijker reproduceerbaar te maken. Op deze manier zorgt de ethiek ervoor dat de replicatiecrisis overwonnen kan worden. Dit wordt gedaan door:

• Preregistratie: voor het starten van een onderzoek moet een onderzoeker zijn hypothesen, methode en statistisch plan vastleggen.
• Resultaatblind peer review: door experts te vragen of zij een onderzoek kunnen beoordelen op de waarde en kwaliteit voorafgaand aan de dataverzameling zal de betrouwbaarheid ook toenemen.
• Publicatiebadges: dit zijn symbolen die aangeven of een onderzoek onderdeel is van de ‘open science’ beweging.

Sociale cognitie is de manier waarop mensen sociale informatie verwerken.

Waarom is het denken een duaal procesmodel?

Als iemand een moeilijke keuze moet maken maakt diegene gebruik van duale verwerking. Dit houdt in dat logica gecombineerd wordt met intuïtie. Intuïtie is het vermogen om iets automatisch te weten. Het vereist dus maar weinig cognitief vermogen, wat handig is in plotselinge, gevaarlijke situaties. Het tegenovergestelde systeem is logica. Dit gaat over kennis verkregen door langzaam en systematisch denken. Dit kost meer mentale moeite en wordt dus alleen gebruikt waar nodig.

Kahneman onderzocht de interactie tussen deze twee systemen. Intuïtie neemt meestal de leiding aangezien het brein een grens heeft voor de cognitieve belasting die hij aankan. De cognitieve belasting is de hoeveelheid informatie die iemand kan verwerken op hetzelfde moment. Verandering in cognitieve belasting laat zien dat de systemen elkaar continu afwisselen afhankelijk van de situatie.

Hoe kunnen mentale structuren het sociale denken faciliteren?

Door alle nieuwe technologie van de afgelopen jaren is er een informatie overload ontstaan, ook wel bekend als het TMI-probleem (too much information). Geheugen en mentale structuren kunnen dit probleem oplossen. Er zijn verschillende cognitieve kaders die kunnen helpen om sociale informatie te organiseren en te interpreteren:

• Schema’s: dit zijn geheugenstructuren die automatisch de nieuw binnenkomende informatie interpreteert en daarbij de urgentie ervan bepaalt. Schema’s veranderen gedurende je hele leven, afhankelijk van de nieuwe informatie die je verzamelt over een bepaald onderwerp. Dankzij schema’s kan je associaties maken tussen nieuwe objecten die je tegenkomt en je voorkennis.
• Scripts: dit is een andere mentale structuur die de verwachtingen van een sociale situatie vormt. Scripts helpen mensen door een nieuwe sociale situatie heen te komen.
• Stereotypes: de laatste mentale structuur gaat ervan uit dat iedereen in een bepaalde groep dezelfde eigenschappen deelt waarbij individuele verschillen genegeerd worden. Door het gebruik van stereotypes kunnen mensen makkelijker grote hoeveelheden aan informatie onthouden, maar het zorgt ervoor ook voor dat de kans toeneemt dat mensen verkeerd beoordeeld worden.

Op welke manieren is het duaal procesmodel gebrekkig?

Er zijn twee onderliggende verklaringen voor chronische mentale fouten: het TMI-probleem en hoopvol denken.

Hoe kan informatie overload leiden tot mentale fouten?

Om mentale overload te voorkomen maakt men gebruik van mental shortcuts. Deze neiging om de cognitieve belasting te minimaliseren door middel van mental shortcuts wordt cognitive miser genoemd. Het brein bepaalt welke informatie belangrijk is en welke informatie overgeslagen kan worden. Bevredigen is het maken van een keuze die goed genoeg is om cognitieve overload te ontwijken. De meeste keuzes worden gemaakt met de minimale moeite die nodig is om een bevredigende keuze te maken. Aan de andere kant van het spectrum staat de maximalisator. Hierbij maakt iemand juist gebruik van een hoge cognitieve load om bij een keuze alle mogelijke opties langs te gaan. Bevredigers zijn over het algemeen gelukkiger dan maximalisatoren en hebben een hoger zelfvertrouwen.

Hoe kan wensen leiden tot mentale fouten?

Hoopvol denken betreft het geloof en de perceptie die niet in lijn zijn met de werkelijkheid. Soms houden mensen vast aan deze gedachten als een manier van omgaan met stress of rouw. Er zijn verschillende manieren waarop mensen meedoen aan hoopvol denken:

• Contrafeitelijk denken is de neiging om alternatieve feiten of gebeurtenissen voor te stellen die tot een andere uitkomst zouden hebben geleid. Neerwaartse contrafeiten zijn ingebeelde uitkomsten die erger zijn dan de werkelijkheid. Dit kan vooral geruststellend zijn als er iets misgaat. Daarentegen zijn opwaartse contrafeiten verbeelde resultaten die beter zijn dan de werkelijkheid. In dit geval is het nuttig omdat het mensen kan helpen om van hun fouten te leren. Het is echter alleen nuttig als men enige controle over de zaak heeft en als soortgelijke situaties zich opnieuw zullen voordoen, anders heeft het geen zin.
• Het optimisme vooroordeel is de onrealistische verwachting dat alles goed zal komen, ongeacht de omstandigheden. Deze vooringenomenheid is te vinden in bijna elk aspect van het dagelijks leven, zoals academische prestaties en romantische relaties.
• De planningsfout is het ongerechtvaardigde vertrouwen dat het eigen project zal doorgaan zoals gepland, zelfs wanneer andere soortgelijke projecten van anderen dat niet zullen doen. Dit kan worden veroorzaakt door de optimisme-bias die vervolgens verandert in de planningsfout wanneer de kosten hoger uitvallen dan gepland. Gelukkig kan deze misvatting soms worden opgelost door menselijke creativiteit en vindingrijkheid.

Kan je vertrouwen op je intuïtie?

Intuïtie is het vermogen om dingen instinctief te begrijpen zonder bewust te redeneren. Niet alle mensen geloven in het belang van intuïtie, vooral wetenschappers niet. Zij werken met wat het principe van spaarzaamheid wordt genoemd. Dit is de neiging van mensen om de voorkeur te geven aan het eenvoudigste antwoord dat het meeste bewijs verklaart. Dus als intuïtie op die manier wordt uitgelegd, moet je eerst erkennen dat intuïtie mentale toegankelijkheid vereist. Dit is het gemak waarmee een idee in je opkomt, afhankelijk van priming, ervaring en heuristiek:

• Priming: alle mentale associaties samen worden het semantisch netwerk genoemd. Deze zijn verbonden door gemeenschappelijke kenmerken. Priming is de initiële activering van een concept in dit semantische netwerk waardoor gerelateerde ideeën gemakkelijker in je hoofd kunnen opkomen. Als je een idee eenmaal primed, kun je er later gemakkelijker aan denken als vergelijkbare concepten worden genoemd.
• Ervaring: door ervaring leren mensen nieuwe associaties en kunnen ze hun intuïtie finetunen. Soms kunnen mensen niet in woorden uitleggen waarom ze bepaalde dingen weten, maar door ervaring en bevestiging weten ze dat ze gelijk hebben.
• Heuristiek: een algoritme is een systematische manier om naar een oplossing voor een probleem te zoeken, maar het is vaak traag. Om het proces te versnellen kun je mentale shortcuts gebruiken; heuristieken. De kans op fouten neemt echter ook toe met het gebruik van heuristieken over algoritmen. De verankering- en aanpassingsheuristiek is de neiging om zich te laten beïnvloeden door een startpunt bij het maken van numerieke gokken over iets, ongeacht of het startpunt betrouwbaar of realistisch is. Een andere heuristiek is de beschikbaarheidsheuristiek. Dit is de neiging om de frequentie van iets te overschatten op basis van hoe gemakkelijk het in je opkomt. De laatste heuristiek wordt de representativiteitsheuristiek genoemd. Dat is de neiging om beslissingen te nemen op basis van wat normaal lijkt, zelfs als dat statistisch onwaarschijnlijk is. De drie bovengenoemde heuristieken kunnen tegelijkertijd werken in dezelfde situatie.

Hoe kunnen vooroordelen gedrag beïnvloeden?

Zoals we eerder hebben gezien kun je niet volledig op intuïtie vertrouwen, maar het kan soms wel handig zijn om mentale shortcuts te maken. Deze snelkoppelingen kunnen echter ook tot negatieve uitkomsten leiden. Een valse verwachting wordt een vooroordeel (bias) genoemd:

• Confirmation bias: de neiging om alleen informatie te onthouden en te zien die reeds bestaande overtuigingen bevestigt.
• Hindsight bias: de neiging om te geloven dat men de uitkomst had kunnen voorspellen van iets dat al is gebeurd, maar pas nadat ze al weten wat er is gebeurd. Het is vergelijkbaar met het gevoel van 'het altijd al geweten te hebben’.
• Negativiteitsbias: de neiging om negatieve informatie gemakkelijker te onthouden en te zien dan positieve informatie. Vanuit een evolutionair perspectief is het erg handig om alert te zijn in gevaarlijke, negatieve situaties.

Waar komen attitudes vandaan?

Attitudes zijn abstracte ideeën over de innerlijke evaluaties van iets of iemand. Ze kunnen zowel positief als negatief zijn.

Hoe kunnen attitudes een object beoordelen?

Het attitudeobject is een persoon, ding, plaats of idee dat iemand beoordeelt bij het creëren van een attitude. Dit kan vermoeilijkt worden als iemand gemixte gevoelens heeft over het attitudeobject. Dubbele attitudes zijn tegengestelde evaluaties – positief dan wel negatief – over een enkel attitudeobject.

Attitudes kunnen uit drie bronnen komen:

• Affect: emotionele, onderbuik reacties op zaken.
• Gedrag: zoals gewoonten.
• Cognitie: bedachtzame, logische reacties op zaken.

Attitudes kunnen echter veranderen. Het model van dubbele attitudes stelt voor dat nieuwe attitudes de oude attitudes overschrijven in plaats van vervangen. Beide attitudes kunnen dus blijven bestaan, maar één heeft de overhand. In dit geval wordt een dubbele attitude gevormd. 

Een andere manier waarop dubbele attitudes vormen, is wanneer impliciete en expliciete houdingen in de geest met elkaar concurreren. Impliciete attitudes zijn automatische, onbewuste evaluaties die soms zonder bewustzijn kunnen worden gemaakt. Expliciete attitudes zijn gecontroleerde, bewuste, doordachte evaluaties waarvan mensen zich bewust zijn. In dit geval weten mensen soms dat iets goed is, terwijl het verkeerd aanvoelt en andersom.

Hoe worden unieke beslissingen gemaakt die gebaseerd zijn op attitudes?

Een unieke beslissing is een beslissing die gebaseerd is op een attitude ten opzichte van een attitudeobject die goed of slecht is, maar niet beide. Attitudes kunnen dus helpen bij het nemen van die beslissingen maar ze kunnen ook leiden tot verkeerde conclusies door vooroordelen.

Ontstaan attitudes door nature of nurture?

In het nature vs. nurture-debat wint geen van beide en wordt vaak geconcludeerd dat het gaat om de interactie tussen de twee. Gedragsgenetica is de studie van hoe natuur en opvoeding op elkaar inwerken om attitudes en gedrag te vormen.

Natuur en opvoeding werken samen door middel van assortatieve paring. Dit is het proces waarbij vergelijkbare organismen met elkaar paren. Dit is deels toe te wijden aan nature en deels aan nurture. Er zijn drie bronnen van attitudes van nurture:

• Sociaal leren: de sociale leertheorie stelde voor dat mensen attitudes vormen door anderen te observeren en te imiteren.
• Klassieke conditionering: dit is een proces waarbij een automatische reactie of houding ten opzichte van het ene wordt overgedragen op het andere na herhaalde koppelingen. De ongeconditioneerde stimulus veroorzaakt de automatische reactie en deze wordt vervolgens gecombineerd met de neutrale stimulus om diezelfde associatie te krijgen.
• Operante conditionering: dit is het proces waarbij de houding of het gedrag van mensen wordt versterkt door eerdere beloningen of wordt verzwakt door eerdere straffen. Wanneer attitudes uit het verleden worden beloond is de kans groter dat ze in de toekomst worden herhaald.

Voorspellen attitudes gedrag?

Hoe worden expliciete en impliciete attitudes gemeten?

Expliciete attitudes zijn de attitudes waarvan mensen zich bewust zijn en die dus gemeten kunnen worden door mensen zelfrapportages te laten invullen. Dit werkt wanneer mensen bereid zijn de waarheid te vertellen en wanneer ze zich bewust zijn van wat ze denken. Er kan echter ook een bogus pipeline worden gebruikt. Dit is een nep-leugendetector die wordt gebruikt om eerlijke reacties van de deelnemers te vergroten. Dit werkt niet in alle gevallen, maar meestal wel.

De IAT, of impliciete associatietest, wordt gebruikt wanneer mensen zich niet volledig bewust zijn van hun eigen attitudes. Het is een indirecte manier om attitudes of mentale associaties te meten. Tijdens de test maakt het brein associaties tussen twee concepten. Hierdoor kunnen onderzoekers conclusies trekken over iemands impliciete attitudes.

Hoe kunnen attitudes gedrag voorspellen?

Houdingen die mensen hebben weerspiegelen niet noodzakelijk hun gedrag. Er zijn vier belangrijke inzichten die sociaal psychologen helpen te begrijpen hoe attitudes en gedrag met elkaar verbonden zijn:

• Het specificiteitsprincipe stelt voor dat het verband tussen houding en gedrag sterk is wanneer de houding en het gedrag op hetzelfde specificiteitsniveau worden gemeten.
• De zelfperceptietheorie is het idee dat mensen eerst hun eigen gedrag observeren en vanuit daar beslissen wat voor soort persoon ze zijn. Het is dus soms onduidelijk of de houding of het gedrag eerst komt. De gezichtsfeedbackhypothese kan worden gebruikt om te testen of gedrag op de eerste plaats komt. Dit is het idee dat emoties kunnen optreden nadat iemand een overeenkomstige gezichtsuitdrukking heeft gemaakt. Dus als mensen glimlachen worden ze ook blijer.
• Impressiemanagement stelt dat mensen hun houding en gedrag aanpassen om strategisch te beïnvloeden hoe anderen hen zien. Volgens de zelfbevestigingstheorie kunnen mensen ook indruk maken op zichzelf. Deze theorie stelt dat mensen indruk op zichzelf kunnen maken om hun gevoel van waarde en integriteit te behouden.
• De theorie van gepland gedrag stelt dat gedrag het best kan worden voorspeld aan de hand van drie factoren: attitudes, subjectieve normen en waargenomen controle. Subjectieve normen zijn de perceptie van wat andere mensen doen of wat de norm is in een bepaalde situatie. Waargenomen controle is de perceptie of iemand het gevoel heeft dat hij in staat is om een ​​bepaald doel met succes te bereiken.

Hoe veranderen attitudes?

Hoe kan cognitieve dissonantie ervoor zorgen dat mensen van gedachte veranderen?

Zelfrechtvaardiging is het verlangen om je acties uit te leggen op een manier die een positieve kijk op het zelf behoudt of versterkt. Wanneer deze positieve kijk in gevaar komt, veroorzaakt het cognitieve dissonantie. Dit is een toestand van psychologisch ongemak die optreedt wanneer mensen tegenstrijdige overtuigingen en gedragingen ervaren. Om dit probleem op te lossen, veranderen mensen hun overtuigingen of houdingen om die angst te verminderen.

Cognitieve dissonantie kan positief zijn wanneer het wordt gebruikt voor probleemoplossende psychologische interventie die mensen motiveert om hun houding op een positieve manier te veranderen. Mensen verschillen in de mate van dissonantie die ze kunnen verdragen voordat ze er iets aan doen. Als mensen in het openbaar gezonde gewoonten promoten, zullen ze cognitieve dissonantie ervaren als ze zelf die gewoonten niet hebben. Het is dus waarschijnlijk dat ze een gezondere levensstijl zullen leiden om met de dissonantie om te gaan.

Cognitieve dissonantie is ook cultuurafhankelijk. Uit onderzoek blijkt dat mensen in westerse culturen meer dissonantie ervaren wanneer hun persoonlijke competentiegevoel wordt bedreigd, terwijl mensen uit Oosterse culturen meer dissonantie ervaren wanneer ze worden bedreigd met groepsafwijzing.

Hoe kunnen mensen anderen overtuigen?

Overtuiging is nodig om een ​​succesvol en sociaal wezen te zijn. Overtuiging kan zowel indirect als direct zijn. Als mensen actief op zoek zijn naar verandering of hulp van anderen, is directe overtuiging het meest effectief. Het elaboration likelihood model stelt deze twee paden naar overtuiging voor: de directe, expliciete, centrale route en de indirecte, impliciete, perifere route. Welke beter werkt, hangt af van het vermogen en de motivatie van het publiek om op te letten. Een vergelijkbaar model is het heuristisch-systematische model. Dit model stelt twee paden naar overtuiging voor: het heuristische (indirecte) pad en het systematische (directe) pad. Dit is in wezen hetzelfde idee als het eerste model.

Het indirecte pad kan gebruikmaken van beroemdheden idolisering. Dit kan worden verklaard door de communicatie-overtuigingsmatrix. Dit stelt zes stappen in het overtuigingsproces voor die op elkaar voortbouwen:

• Aandacht
• Begrip
• Leren
• Acceptatie
• Behoud
• Conclusie

Beroemde mensen trekken gemakkelijk onze aandacht (stap 1), waardoor de consument ook eerder op de volgende informatie zal letten.

Hovland kwam met de message-learning benadering van overtuigen. Hij redeneerde dat er vier elementen zijn om te overtuigen:

• De bron: een bronvariabele is degene die een overtuigende boodschap creëert en geeft. Zoals geloofwaardigheid en aantrekkelijkheid.
• Het bericht: een berichtvariabele is de informatie die in een overtuigend bericht wordt verstrekt en hoe het wordt gepresenteerd. Zoals persoonlijk belang en framing.
• De ontvanger: de ontvangervariabele is het publiek dat het bericht ontvangt. Zoals intelligentie, persoonlijkheid en zelfrespect.
• De context: contextvariabelen zijn situationele aspecten van hoe een bericht wordt ontvangen. Zoals afleiding, waarschuwing en herhaling.

Ze beantwoorden allemaal dezelfde algemene vraag; 'Wie zei wat tegen wie en hoe?'

Hoe werkt directe overtuiging?

Mensen geven de voorkeur aan toewijding en consistentie om fatsoenlijke mensen te zijn. Hierdoor kunnen mensen via verschillende technieken overtuigd worden. De eerste is de lowball-techniek. In dit geval gaan mensen door met een beslissing, zelfs nadat de voorwaarden van de deal zijn gewijzigd. De tweede is de voet-in-de-deur-techniek. In dit geval is de kans groter dat mensen instemmen met een groot verzoek als ze al ja hebben gezegd tegen een kleiner verzoek. Beide technieken zijn effectief omdat mensen toegewijd en consistent moeten zijn.

Andere technieken voor directe overtuiging komen voort uit sociale normen. Een sociale norm is de norm van wederkerigheid. Dit is het idee dat mensen vriendelijk reageren op beleefdheden van anderen, omdat mensen graag eerlijk zijn en elkaar daarom ook gelijk willen behandelen. Volgens deze norm kunnen een paar andere technieken worden gebruikt voor directe overtuiging. De eerste techniek wordt de door-in-the-face techniek genoemd. Dit gebeurt wanneer mensen die een groot verzoek weigeren eerder geneigd zijn om in te stemmen met een later, kleiner verzoek. De tweede techniek is die van de niet-zo-gratis monsters. In dit geval delen mensen gratis monsters uit om de consument een schuldgevoel te bezorgen als ze niets van hen kopen.

Waarom zijn groepen belangrijk voor mensen?

Een groep ontstaat wanneer twee of meer individuen interactie met elkaar hebben of door een gemeenschappelijk lot met elkaar verbonden zijn. Voor bijna iedereen is de eerste groep die ze hebben familie.

Hoe kunnen groepen zorgen voor steun, veiligheid en samenhang?

Mensen hebben emotionele, instrumentele, informatieve en beoordelingsondersteuning nodig. Alle vormen van ondersteuning kunnen alleen door anderen worden verleend, daarom is het belangrijk om bij een groep te horen. Deel uitmaken van een groep betekent dat de kans om iemand te vinden die dat soort steun kan geven groter wordt.

Bij gevaar komen mensen ook vaak in groepen bij elkaar. Angstige mensen hebben echter niet de neiging om zich te groeperen met andere angstige mensen. Dit is niet omdat ze niet bij anderen willen zijn, maar omdat ze omringd willen zijn met mensen die niet angstig zijn. Groepscohesie is de mate waarin leden van een groep zich met elkaar verbonden voelen, harmonieus samenwerken en bedreigingen weerstaan. Groepscohesie vergroot de overlevingskansen door voedsel en onderdak te kunnen delen in moeilijke tijden. Dus naast het bieden van vriendschappen en werkrelaties, is groepscohesie belangrijk om te overleven. In zeldzame gevallen kan groepscohesie echter leiden tot schade op de lange termijn, zoals bij sektes.

Waarom hechten mensen meer waarde aan groepen waarvan het moeilijker is om lid te worden?

Mensen voelen zich dankbaarder wanneer hen wordt gevraagd om lid te worden van selectieve groepen, omdat exclusiviteit hen een speciaal gevoel geeft. Als een groep teleurstelt nadat ze lid zijn geworden, ervaren mensen cognitieve dissonantie omdat ze moeite hebben gedaan om in de groep te komen, maar nu krijgen ze niet de resultaten die ze hadden verwacht. Een reactie op deze situatie is het initiatie-effect. Dit houdt in dat mensen groepen meer waarderen als ze moeilijk te bereiken zijn of als je een moeilijke initiatie moet doormaken om geaccepteerd te worden. Dit wordt ook wel inspanningsverantwoording genoemd. Mensen vertellen zichzelf gewoon dat een groep nog steeds geweldig is, zelfs als dat niet zo is, alleen om hun cognitieve dissonantie te verminderen.

Hoe beïnvloeden groepen individuen?

Groepen zijn dus belangrijk voor mensen om te overleven en dat is een van de belangrijkste redenen waarom mensen groepen zo waarderen. Groepen kunnen echter ook negatieve effecten hebben op mensen als ze zich tegen iemand keren.

Hoe kan mishandeling het gezag van een groep versterken?

Hazing treedt op wanneer leden van een groep rituelen voor nieuwe leden instellen die fysieke of emotionele schade kunnen veroorzaken, wat dan een soort val kan zijn voor aspirant-leden. Deze val zorgt ervoor dat hazing en initiatie-effect doorgaan. Hazing is zeer generaliseerbaar, het bestaat in alle delen van de samenleving. Mensen keuren ontgroening goed als het onderdeel is van de traditie en als ze geloven dat hazing mensen loyaler kan maken aan hun groep.

Zowel inwijdingsrituelen als hazing versterken de autoriteit van een groep over een individu. Maar waarom houden mensen het vol? Een reden hiervoor kunnen de effecten van mishandeling zijn. Wanneer hazing sociale afhankelijkheid uitlokt zorgt dit er ironisch genoeg voor dat de loyaliteit aan de groep wordt bevordert. Mensen doorlopen vijf stadia van mishandeling tot liefde voor de groep die deze schade heeft veroorzaakt:

1. Mishandeling zorgt voor verwarring, vooral als het wordt gedaan door vrienden of familie.
2. Verwarring creëert onzekerheid over iemands waarde en plaats in zijn sociale wereld.
3. Onzekerheid leidt tot emotionele kwetsbaarheid.
4. Kwetsbaarheid creëert een afhankelijkheid van de mensen die de macht hebben. Dan heb je hun acceptatie nodig.
5. Afhankelijkheid creëert dankbaarheid wanneer aan je behoeften wordt voldaan.

Het Stockholm-syndroom is een goed voorbeeld van het effect van mishandeling. Dit gebeurt wanneer gijzelaars genegenheid ontwikkelen voor hun ontvoerders. Dit gebeurt ook bij mensenhandel. Slachtoffers zijn vaak dakloos en ruilen seks in voor basisbehoeften zoals voedsel en onderdak. Hun situatie verstoort identiteitsvorming in hun adolescentie. Dit resulteert in rolverwarring die op zijn beurt het gevoel van eigenwaarde vermindert en gezondheidsgrenzen vernietigt. Ze kunnen afhankelijk worden van de daders en zich aan hen gaan hechten terwijl zij degenen zijn die hen schade toebrengen.

Hoe kunnen groepen individuen buitensluiten?

Afwijzingsgevoeligheid is de angst voor sociale afwijzing en uitsluiting. Iedereen ervaart dit in meer of mindere mate. Deze angst om afgewezen te worden draagt ​​de sociale macht over van het individu naar de groep. Sociale afwijzing kan veel dingen bedreigen zoals:

• De behoefte om erbij te horen door mensen van hun groep te scheiden.
• Iemands zelfrespect, omdat het impliceert dat ze ongewild zijn.
• De behoefte aan controle, omdat mensen de beslissing niet kunnen beïnvloeden.
• Het bestaansgevoel van mensen.

Als mensen zien dat iemand anders belachelijk wordt gemaakt, vergroten ze vaak hun sociale conformiteit om hun eigen sociale plek te beschermen. Afgewezen worden door een groep kan namelijk veel pijn doen. Zelfs het zien dat iemand anders wordt uitgesloten kan anderen pijn doen.

Mensen willen niet alleen deel uitmaken van een groep, maar ook een uniek individu zijn. De oplossing voor dit conflict kan worden verklaard door de theorie van optimaal onderscheidend vermogen. Dit is het idee dat mensen tegelijkertijd de doelen kunnen bereiken om uniek te zijn en een groep te zijn door lid te zijn van een kleine en elitegroep. Deze elitestatus kan ook trots en meer toewijding aan de groep toevoegen.

Hoe kunnen groepen prestaties bevorderen?

Sociale facilitering is wanneer mensen harder werken in het bijzijn van anderen dan ze alleen zouden doen. Mensen zijn meer gemotiveerd om te winnen als ze een publiek hebben. Dit kan zijn om indruk te maken op anderen of om te pronken en zich beter te voelen over zichzelf. Sociale facilitering werkt alleen bij eenvoudige of goed geoefende taken. Dus als een taak moeilijk is kan de aanwezigheid van anderen iemands prestaties juist verminderen. Studies hebben aangetoond dat dit gebeurt door een combinatie van zowel mentale als fysieke effecten.

Studies met kakkerlakken zijn gebruikt om sociale facilitering te bestuderen. Dit staat bekend als vergelijkende sociale psychologie. Vergelijkende sociale psychologie is de vergelijking op soortniveau van sociaal gedrag die gewoonlijk wordt gebruikt om de uniciteit van menselijk gedrag te bepalen. De kakkerlakken lieten dezelfde resultaten zien als mensen. Hun prestaties namen toe met een publiek wanneer de taak gemakkelijk was en andersom. Dit fenomeen kan worden verklaard door de enkel-aanwezigheidshypothese. Dit idee stelt dat alleen al het hebben van andere mensen in de kamer je fysiologische opwinding zal vergroten en je taakprestaties zal beïnvloeden, zelfs als ze je niet echt in de gaten houden. De opwinding zorgt ervoor dat je lichaam meer adrenaline gebruikt die ons vervolgens weer energie geeft. Deze opwinding kan ons echter tegenwerken als we nerveus zijn of nieuwe dingen proberen te leren. Op deze manier kunnen we niet ontspannen, opwinding vermindert dan alleen de prestaties.

Een andere verklaring is de evaluatie-angsthypothese. Dit is het idee dat het hebben van andere mensen in de kamer je taakprestaties zal beïnvloeden vanwege de angst dat ze je veroordelen. Het belangrijkste verschil met de eerste hypothese is dat je bij de tweede verklaring moet denken dat mensen aandacht aan je besteden. 

Hoe kunnen individuen groepen beïnvloeden?

Hoe kunnen sociale meelifters een groep schaden?

Social loafing (meeliften) treedt op wanneer mensen die in een groep werken hun individuele inspanning voor de groep verminderen. Ze vertrouwen dus op de inspanningen van andere groepsleden die hun nalatigheid moeten compenseren. Hoe groter de groepsgrootte, hoe lager de individuele inspanning. Dit fenomeen wordt echter niet altijd bewust uitgevoerd. Er zijn twee verklaringen voor productiviteitsverlies in groepen. De eerste is procesverlies, de vermindering van inspanning in groepsverband die voortkomt uit een gebrek aan motivatie. Social loafing is belangrijk in dit proces als mensen expres minder moeite  gaan doen. De tweede verklaring is coördinatieverlies, dit gebeurt wanneer een gebrek aan samenwerking en communicatie de effectiviteit van een groep verzwakt of social loafing vergroot. Mensen zijn dus wel bereid om te werken, maar communiceren niet genoeg. Social loafing is minder waarschijnlijk in bepaalde gevallen:

• De groep doet iets moeilijks.
• Je bijdragen kunnen worden geïdentificeerd als afkomstig van jou als individu.
• Je gelooft dat wat je doet belangrijk en waardevol is.
• Je werkt met mensen die je kent.

Social loafing kan toenemen wanneer er sprake is van diffusie van verantwoordelijkheid. Dit gebeurt wanneer mensen zich door de aanwezigheid van anderen minder verantwoordelijk voelen voor een uitkomst. Ze geloven allemaal dat iemand anders de verantwoordelijkheid zal nemen.

Social loafing verschilt ook per cultuur. Mensen uit Oosterse culturen en vrouwen nemen minder vaak deel aan social loafing. Mensen met een hoge mate van consciëntieusheid - een eigenschap die betrekking heeft op aandacht voor detail, verantwoordelijkheid en het streven naar prestaties - hebben minder kans om mee te liften. Ook mensen met een hoge mate van vriendelijkheid hebben minder kans om mee te liften. Dit is een persoonlijkheidskenmerk met betrekking tot de bereidheid om flexibel te zijn en samen te werken met anderen. Ten slotte is social loafing minder waarschijnlijk bij mensen met een hoge protestantse arbeidsethos, waarbij discipline, toewijding en hard werken gewaardeerd worden.

Cyberloafing of cyberslacking is een nieuwe vorm van social loafing. Dit gebeurt wanneer mensen die in een groep werken hun individuele inspanning verminderen vanwege afleiding door het internet.

Wat is de meest effectieve leider?

Groepsdynamiek zijn de sociale rollen, hiërarchieën, communicatiestijlen en cultuur die van nature ontstaan ​​wanneer groepen met elkaar omgaan. Hierdoor zullen sommige mensen de rol van leider op zich nemen en zullen anderen een stapje terug doen. Voor verschillende groepen of situaties zijn verschillende leiders nodig. De contingentietheorie van leiderschap is het idee dat de 'beste' leiderschapsstijl afhangt van de gegeven groepsdynamiek. Er zijn een paar soorten leiders:

• Een taakleider richt zich op het voltooien van opdrachten, het behalen van doelen en het halen van deadlines.
• Een sociaal leider richt zich op de betrokkenen, focust op teamwerk en biedt emotionele steun.
• Een transactieleider gebruikt beloningen en straffen als een manier om groepsleden te motiveren. Deze leiders proberen de status quo te handhaven.
• Een transformationele leider gebruikt inspiratie en groepscohesie om leden te motiveren. Deze leiders zijn nuttig voor het uitdagen van gevestigde regels en procedures. Dit type kan de samenleving beïnvloeden in de richting van positieve veranderingen.

Hoe kunnen individuen de besluitvorming van een groep beïnvloeden?

Er zijn drie onderzoekslijnen die het onderwerp hebben onderzocht hoe individuen de groepsbesluitvorming kunnen beïnvloeden:

• Groepspolarisatie: groepen nemen vaak grotere risico's dan individuen. De neiging van groepen om risicovollere beslissingen te nemen na een discussie wordt de risky shift genoemd. Groepspolarisatie treedt op wanneer een groep na een discussie een extremere beslissing neemt in de richting van een meer of minder risicovolle optie. Dit kan worden verklaard door sociale vergelijkingen of overtuigende argumenten.
• Groepsdenken: dit is de neiging van mensen in hechte groepen om conflicten te minimaliseren door publiekelijk met elkaar in te stemmen, ondanks persoonlijke twijfels. Dit komt het meest voor wanneer er sprake is van een hoge groepscohesie, sterk en directief leiderschap of in stressvolle situaties.
• Invloed van minderheden: de invloed van een minderheid heeft vaak een kleine impact op groepsbesluitvorming via de stiltespiraal. Dit gebeurt wanneer angst voor afwijzing ertoe leidt dat mensen zwijgen over hun persoonlijke mening. Vanwege deze angst zijn ze nog minder geneigd om hun mening te delen, wat ertoe leidt dat nog minder mensen die mening delen. Een ander ding dat een minderheidsopinie in groepen het zwijgen oplegt, is pluralistische onwetendheid. Dit gebeurt wanneer een meerderheid van de individuen in een groep de verkeerde indruk krijgt dat anderen hun privéperspectief niet delen omdat niemand iets zegt.

Hoe kunnen individuen de creativiteit van de groep inspireren?

Er zijn veel voorbeelden van individuen die groepscreativiteit hebben geïnspireerd. Dit komt vaak door brainstormen. Dit is een groepsbenadering van het oplossen van problemen die de nadruk legt op niet-oordelend, creatief denken waarbij leden geen enkel idee beoordelen. Dit kan zowel de hoeveelheid als de kwaliteit van ideeën verhogen.

Er zijn twee verklaringen waarom brainstormen kan mislukken. De eerste is het eerder besproken concept van diffusie van verantwoordelijkheid. De tweede verklaring is angst voor evaluatie. Ook al mogen mensen elkaar niet beoordelen, mensen kunnen toch bang zijn om beoordeeld te worden en spreken daarom niet hun ideeën uit.

Om de effecten van brainstormen te vergroten moeten mensen afwisselen tussen het genereren van individuele en groepsideeën. Daarnaast moeten mensen zichzelf ook als creatief beschouwen.

Wat motiveert mensen om anderen te helpen?

Prosociaal gedrag is elke actie die wordt uitgevoerd om anderen te helpen, zowel op individueel als op groepsniveau. Mensen zijn op die manier een paradox, ze kunnen zowel nuttig zijn voor anderen als egoïstisch en schadelijk voor anderen.

Wat is het verschil tussen puur en egoïstisch altruïsme?

Puur altruïsme beschrijft acties die alleen worden gemotiveerd door de wens om te helpen zonder enige vorm van beloning te verwachten. Sommige mensen beweren dat puur altruïsme een mythe is en dat alle altruïsme egoïstisch altruïsme is. Dit is het helpen van anderen in ruil voor wat persoonlijk voordeel. Deze beloning hoeft niet tastbaar te zijn, maar het kan ook het goede gevoel zijn dat je over jezelf krijgt als je iets altruïstisch doet.

Wat zijn de vier verklaringen voor prosociaal gedrag?

Er zijn vier verklaringen waarom mensen zich prosociaal gedragen. De eerste drie zijn theorieën die samenwerken en gaan over egoïstisch altruïsme. De vierde theorie betreft puur altruïsme.

Het eerste perspectief is het evolutionaire perspectief, delen is namelijk nodig om te overleven. Alleen de mensen die prosociaal gedrag vertoonden konden overleven en zich dus voortplanten. Er zijn een paar belangrijke elementen in dit perspectief:

• Evolutie vereist sociale uitwisseling. De sociale uitwisselingstheorie is het idee dat mensen grotere groepen vormen vanwege wederzijds gedeelde voordelen. Sociale uitwisselingen zijn overal.
• Evolutie maakte altruïsme sexy. In groepen is de kans groter dat egoïstische eenlingen verhongeren of door een prooi worden opgegeten. Daarnaast zijn ze niet aantrekkelijk voor de rest van de soort. Prosociaal gedrag helpt individuen te overleven door kansen te bevorderen om zich voort te planten en genen door te geven. Prosociaal gedrag helpt groepen ook om te overleven door voedsel, sociale steun en verdediging tegen vijanden te delen.
• Evolutie maakt gebruik van verwantschapsselectie. Dit is de evolutionaire drang om degenen met een nauwere genetische verwantschap te bevoordelen. Hieraan gerelateerd is inclusieve fitness. Dit is de kans dat genetisch erfgoed behouden blijft bij het nageslacht van familieleden.
• Evolutionair prosociaal gedrag kan wiskundig worden beschreven. Hamilton kwam met een formule die helpen voorspellen: (r x b) > c. Dit staat bekend als de regel van Hamilton en voorspelt wanneer hulp zal plaatsvinden wanneer de voordelen (b) voor onszelf of onze genetische verwanten (r) opwegen tegen de kosten (c).

Het tweede perspectief gaat over hoe prosociale normen het helpen vergroten. Er zijn ook bepaalde aspecten aan dit perspectief:

• Wederzijds altruïsme: sociale normen onder prosociale vampiervleermuizen. Wederzijds altruïsme is de verwachting om in de toekomst ‘terugbetaald’ te worden. Dit is te zien bij vampiervleermuizen. Ze delen bloed met andere vleermuizen in nood, in de verwachting dat ze later bloed terugkrijgen wanneer ze het nodig hebben. Ze zijn ook selectief met wie ze hun bloed delen.
• Geloof in een rechtvaardige wereld. Verandering begint klein met één persoon die prosociaal gedrag vertoont. Deze mensen doen het niet omdat ze er iets voor terug verwachten, maar omdat ze in een rechtvaardige wereld geloven.
• De norm voor sociale verantwoordelijkheid is het idee dat mensen elk de plicht hebben om de wereld te verbeteren door mensen in nood te helpen. Zelfs mensen die niet in een rechtvaardige wereld geloven voelen deze plicht.

Het derde perspectief over egoïstisch altruïsme is het negatieve staatshulpmodel. Dit model stelt het idee voor dat het zien van een andere persoon in nood mensen emotioneel leed veroorzaakt en helpen die negatieve emoties vermindert. Als mensen zich om andere redenen slecht voelen, zijn ze soms ook meer bereid om anderen te helpen alleen maar om zich beter te voelen. Dit model doet drie voorspellingen over wanneer mensen meer prosociaal gedrag gaan vertonen:

• Om negatieve emoties en percepties over zichzelf te verminderen als ze niet helpen.
• Om hun eigen ongemak te verlichten wanneer ze anderen zien lijden.
• Om te ontsnappen aan een slecht humeur.

Het laatste perspectief op prosociaal gedrag betreft puur altruïsme. Dit is de empathie-altruïsme-hypothese. Dit verklaart het idee dat gevoelens van medeleven een puur onbaatzuchtige motivatie creëren om te helpen. Deze hypothese bevat de volgende aspecten:

• Empathie: omdat vreemden empathie voelen voor anderen, willen ze hen helpen.
• Empathie is niet genoeg: er is meer nodig om mensen authentieke hulp te bieden. Ten eerste moeten ze kunnen helpen. Ten tweede moeten ze er zeker van zijn dat hun hulp de andere persoon ten goede komt. Ten derde moeten mensen denken dat hun hulp nuttiger is dan de hulp van anderen. Dus deze hypothese stelt dat puur altruïsme mogelijk is onder de juiste omstandigheden. Het delen van attitudes en interesses kan mensen helpen sympathiseren.
• Spiegelneuronen: empathie bestaat door spiegelneuronen. Deze neuronen reageren parallel wanneer mensen observeren dat anderen iets ervaren.
• Spiegelneuronen vragen om empathie tussen soorten.

Waarom zijn sommige mensen meer behulpzaam dan anderen?

Waarom is een prosociale persoonlijkheid ingewikkeld?

Prosociaal gedrag komt niet voort uit één persoonlijkheidskenmerk. Het is een combinatie van een aantal verschillende en kan ook worden beïnvloed door de context. Iemands persoonlijkheid bestaat uit vijf componenten, samengevat door OCEAN. Het big 5-model is een theorie dat vijf fundamentele persoonlijkheidskenmerken mensen onderscheiden en gedrag voorspellen:

• Openstaan ​​voor ervaring
• Consciëntieusheid
• Extraversie
• Aangenaamheid
• Neuroticisme

Aangenaamheid is de beste voorspeller of mensen behulpzaam zijn, ongeacht de omstandigheden. Hun toegenomen empathie kan ook de oorzaak zijn van hun vriendelijkheid en dus prosociaal gedrag.

Mensen die niet behulpzaam zijn hebben vaak een combinatie van drie eigenschappen. De dark triad is een groep van drie persoonlijkheidskenmerken die verband houden met een gebrek aan ethiek en behoefte aan macht:

• Machiavellisme: deze persoonlijkheid oefent macht uit door bedrog en manipulatie.
• Narcisme: dit is het gevoel van recht, superioriteit en het verlangen naar dominantie.
• Psychopathologie: dit is de hoge impulsiviteit en het zoeken naar spanning in combinatie met een laag niveau van empathie en angst.

Welke sociale normen zijn er?

Sociale normen sturen een groot deel van prosociaal gedrag. Er zijn drie belangrijke normen die duidelijk zijn in elke samenleving en cultuur:

• Religieuze normen: waarom mensen religieus zijn beïnvloedt hoe mensen religieus zijn. Tot welke religie men behoort maakt dus niet uit, maar hun motieven zijn belangrijk. Mensen met intrinsieke religiositeit vertoonden meer prosociaal gedrag dan degenen die religie als een zoektocht zien. De omstandigheden waarin iemand zich bevindt hebben echter ook invloed op het effect van religieuze normen op het helpen. Morele hypocrisie is wanneer iemands gedrag niet overeenkomt met hun morele en ethische normen. In tegenstelling tot morele hypocrisie, is morele integriteit wanneer mensen gemotiveerd zijn om hun eigen gestelde moraal en ethiek na te leven.
• Gendernormen: er zijn verschillende verwachtingen van mannen en vrouwen in elke cultuur. Gendersocialisatie is de verwachte gedragspatronen die geschikt worden geacht voor mannen en vrouwen. Dit omvat wanneer en hoe iemand behulpzaam kan zijn. De sleutel tot gendersocialisatie is keuzevrijheid. Dit is een stereotiep mannelijk georiënteerd gedragspatroon dat de nadruk legt op meesterlijk, assertief, competitief en dominant zijn. Voor vrouwen is dit communie. Een stereotiep op vrouwen georiënteerd gedragspatroon dat de nadruk legt op vriendelijk, onzelfzuchtig, op anderen gericht en emotioneel expressief zijn. Deze twee patronen komen in veel culturen voor. Gelukkig zijn de genderverwachtingen de afgelopen decennia veranderd en worden mannen en vrouwen gelijker behandeld.
• Culturele normen: prosociaal gedrag kan sterk verschillen tussen culturen. Het prosociale gedrag kan op dezelfde manier worden uitgedrukt, maar de redenen of motieven kunnen verschillend zijn. Er kunnen verschillende cultuurspecifieke paden zijn naar prosociaal gedrag. Onderwijs is onderdeel van cultuur en ook scholen kunnen invloed hebben op prosociaal gedrag. Prosociaal moreel redeneren is het vermogen om morele dilemma's te analyseren waarin de behoeften van twee of meer mensen met elkaar in strijd zijn en waar formele regels ontbreken. Dit kan op school worden geleerd.

Welke omstandigheden maken helpen meer of minder waarschijnlijk?

Wanneer is helpen het meest waarschijnlijk?

Het lijkt vanzelfsprekend dat hoe meer mensen aanwezig des te meer hulp iemand krijgt. Dit blijkt echter onjuist te zijn. De urban overload hypothese is het idee dat mensen in steden sociale interacties vermijden, zoals het helpen van vreemden, omdat ze overweldigd worden door het aantal mensen dat ze elke dag tegenkomen. Dus aangezien er meer mensen in steden zijn, moeten ze irrelevante informatie zoals voorbijgangers eruit filteren en zich concentreren op de belangrijke dingen. Hun aandacht zal niet uitgaan naar de mensen om hen heen die hulp nodig zouden kunnen hebben, ook al zijn er juist veel mensen in nood, omdat er zoveel mensen in de stad zijn.

Het omstandereffect kan verklaren waarom mensen anderen niet helpen, ook al is er maar één persoon in nood. Het omstandereffect is de bevinding dat de kans om geholpen te worden in een noodsituatie negatief gecorreleerd is met het aantal mensen dat er getuige van is, waarschijnlijk als gevolg van diffusie van verantwoordelijkheid. Mensen voelen zich minder verantwoordelijk als er anderen zijn die voor hetzelfde verantwoordelijk zijn. De #metoo-beweging kan dit effect echter ondermijnen. Deze beweging heeft slachtoffers in staat gesteld om seksueel geweld te melden. Hierdoor voelden andere slachtoffers zich gemotiveerd om ook hun verhaal te delen. Het erkennen van individuele slachtoffers en het benadrukken dat het tegengaan van seksueel geweld voor iedereen belangrijk moet zijn, is essentieel om mensen zich persoonlijk verantwoordelijk te laten voelen wanneer ze de mogelijkheid hebben om het te voorkomen.

Er zijn ook andere uitzonderingen op de regel waarbij het omstandereffect niet optreedt. In gevaarlijke situaties kan de aanwezigheid van anderen ervoor zorgen dat mensen zich veiliger voelen om te handelen en te helpen. Als mensen alcohol hebben gedronken, is de kans groter dat ze helpen, ongeacht hoeveel mensen er in de buurt zijn.

Waarom helpen mensen anderen die ze leuk vinden of op hen lijken?

Mensen zijn eerder geneigd om anderen te helpen die ze aardig vinden of die op hen lijken. Dit is logisch in het geval van vrienden en familie, maar het gebeurt ook met volslagen vreemden die er gewoon hetzelfde uitzien. Gelijkenis kan om verschillende redenen prosociaal gedrag bevorderen:

• Mensen vertrouwen op beschikbare informatie om te beslissen wie op hen lijkt.
• Mensen brengen meer tijd door met anderen die tot hun ingroup behoren.
• Selectief tijd doorbrengen bevordert positieve evaluaties van ingroups en negatieve evaluaties van outgroups.
• Mensen zijn eerder geneigd anderen te helpen die volgens hen op hen lijken: leden van hun ingroup.

Wat is het vijfstappenmodel van helpen?

Latané en Darley stelden een vijfstappenmodel voor om de omstandigheden te verklaren die tot prosociaal gedrag leiden. Mensen zijn eerder geneigd om te helpen als ze de volgende vijf vragen positief beantwoorden:

1. Heb je de gebeurtenis opgemerkt? De persoon moet zich bewust zijn van de andere persoon en dat deze persoon in nood is.
2. Heb je de gebeurtenis geïnterpreteerd als een noodgeval? De persoon moet er zeker van zijn dat zijn hulp nodig is.
3. Heb je verantwoordelijkheid genomen? Als mensen zich verantwoordelijk voelen, wordt de kans groter dat ze helpen.
4. Wist je hoe je kon helpen? De persoon moet ook in staat zijn om te helpen zonder zichzelf in gevaar te brengen.
5. Heb je besloten om te helpen? Na het overwegen van de eerste vier vragen, kan de persoon de kosten en de baten van helpen vergelijken.

Wat veroorzaakt aantrekkingskracht?

Bijna iedereen voelt zich aangetrokken tot andere mensen. Soms zonder te begrijpen waarom. Dit kan worden veroorzaakt door situationele voorspellers of factoren die verband houden met fysieke aantrekkingskracht. 

Wat zijn de situationele voorspellers van aantrekkingskracht?

De vergelijking van Lewin kan worden aangepast om te werken voor aantrekking. De oorspronkelijke formule is B = ƒ(P, E) en in het geval van aantrekking kan B worden vervangen door A (aantrekking).

'Tegenpolen trekken elkaar aan' is een beroemd citaat, maar onderzoek in de sociale psychologie heeft uitgewezen dat het tegenovergestelde waar is. De gelijkenis-aantrekkelijkheidshypothese beschrijft de neiging om relaties aan te gaan met mensen met vergelijkbare attitudes, waarden, interesses en demografie. Dit geldt zowel voor romantische relaties als voor vriendschappen. In het geval van romantische relaties wordt dit fenomeen ook wel assortative mating genoemd. Een verklaring voor deze hypothese zou kunnen zijn dat mensen zich vaak in hun eigen groep bevinden, dus bij mensen die al op hen lijken. De kans is dus groter dat ze daar hun vrienden of partner vinden. Een andere verklaring is dat mensen willen daten met iemand die hun interesses deelt zodat het gemakkelijker is om te communiceren en activiteiten te plannen. Overeenkomsten verminderen ruzies tussen koppels. Aan de andere kant kan het anders zijn en verschillende kwaliteiten hebben mensen ook helpen om van elkaar te leren en te groeien.

Een andere situationele factor is mere exposure. Dit is de neiging van mensen om de voorkeur te geven aan bekende objecten en individuen, vooral als de blootstelling eraan toeneemt. Het wordt het nabijheidseffect genoemd als het gaat om de neiging van mensen om van anderen te houden die zich dicht bij hen bevinden, vanwege het mere exposure effect. Belangrijk om op te merken voor beide effecten is dat de eerste indruk van het object of de persoon neutraal of positief moet zijn om deze effecten te laten werken. Een onderzoek dat hieraan gerelateerd is, is de Westgate Housing Study. Dit was een onderzoeksproject naar hoe sympathie toeneemt op basis van fysieke nabijheid en mere exposure aan de buren. Er zijn twee soorten blootstellingen gevonden in dit appartement. De eerste was fysieke afstand; hoe ver twee mensen van elkaar verwijderd zijn. De tweede was functionele afstand; hoe vaak twee mensen elkaar zien vanwege zaken als architectonisch ontwerp.

Wanneer mensen zich seksueel tot anderen aangetrokken voelen ervaren ze fysiologische opwinding, de laatste situationele voorspeller van aantrekking. Deze opwinding kan echter ook door andere factoren worden veroorzaakt. De verkeerde attributie van opwinding is de neiging van mensen om aan te nemen dat fysiologische reacties op hun omgeving echt te wijten zijn aan seksuele aantrekking tot een andere persoon. Nauw verwant hieraan is het excitatie-overdrachtseffect. Dit is de neiging om opwinding over een situatie te interpreteren als opwinding over een andere persoon.

Wat zijn de fysieke voorspellers van aantrekking?

Onderzoekers hebben ontdekt dat bepaalde fysieke kenmerken die algemeen als aantrekkelijk worden beschouwd, waarschijnlijk voortkomen uit overgeërfde instincten. De voorkeur voor deze eigenschappen kan onbewust gebeuren. Een ding dat mensen vaak als mooi ervaren, is symmetrie, zowel in het lichaam als in het gezicht. Bilaterale symmetrie komt voor wanneer de linker- en rechterhelft van een gezicht of lichaam overeenkomen; symmetrie is positief gecorreleerd met waargenomen aantrekkelijkheid. Dit kan een evolutionaire verklaring hebben, omdat symmetrie een indicator kan zijn voor genetische kwaliteit.

Naast symmetrie kan slechts ‘gemiddeld’ zijn ook een positieve eigenschap zijn. Een gemiddeld of samengesteld gezicht is een door de computer gegenereerd gezicht dat is gemaakt door verschillende individuele gezichten te combineren. Gemiddelde gezichten worden vaak als aantrekkelijker gezien dan individuele gezichten. Er zijn drie mogelijkheden waarom gemiddelde gezichten aantrekkelijk zijn:

• Het kan een procedureel artefact zijn. Dit is een bevinding die het resultaat is van hoe een onderzoeker het experiment heeft uitgevoerd, in plaats van de introductie van de onafhankelijke variabele.
• Gemiddelde gezichten zijn misschien alleen aantrekkelijk, omdat ze ook meer symmetrisch zijn.
• Gemiddelde gezichten passen bij onze culturele verwachtingen. De meeste mensen voelen zich aangetrokken tot wat hun cultuur en media vertellen wat aantrekkelijk is.

De taille-tot-heupverhouding is de verhouding tussen de middelomtrek en de heupomtrek die vaak een rol speelt bij het bepalen van de aantrekkelijkheid van het vrouwelijk lichaam. In de meeste culturen is de gewenste verhouding 0,70. voor mannenlichamen wordt de taille-tot-schouders-verhouding gebruikt. Dit is de verhouding tussen taillebreedte en schouderbreedte, die een rol speelt bij het bepalen van de aantrekkelijkheid van het mannelijk lichaam. Dit aantal ligt vaak tussen de 0,70 en 0,75.

Hoe besluiten mensen zich aan een bepaalde relatie te binden?

Er zijn veel modellen die beschrijven hoe mensen hun partners kiezen, maar er zijn drie modellen die het meest bekend zijn.

Wat is Sternbergs driehoekstheorie van liefde?

Sternbergs driehoekstheorie van liefde suggereert dat alle intieme relaties bestaan ​​uit een combinatie van:

• Intimiteit: de emotionele component dat is het gevoel van nabijheid, verbinding, binding en warmte jegens een partner.
• Passie: de fysieke, de motiverende of het gedragscomponent die de seksuele drang of aantrekking tot een partner is.
• Commitment: de cognitieve component die een doordachte, beredeneerde beslissing is om bij een bepaalde partner te blijven.

Als geen van de drie componenten aanwezig is in een relatie wordt het niet-liefde genoemd en als ze alle drie aanwezig zijn is het volledige of perfecte liefde. De meeste relaties vallen tussen deze twee uitersten.

Wat is de gehechtheidstheorie?

De gehechtheidstheorie is het idee dat onze vroege gezinsomgeving ons vermogen beïnvloedt om gezonde volwassen relaties aan te gaan en te onderhouden. Bowlby ontwikkelde de test voor vreemde situaties. Dit is de experimentele methode waarbij een moeder en kind in een kamer worden geobserveerd terwijl de moeder weggaat en terugkeert of in de kamer zelf waar dit gebeurt. Door dit experiment werden drie hechtingsstijlen gevonden. Een hechtingsstijl is het patroon van vertrouwen en zelfvertrouwen binnen relaties. De drie stijlen zijn:

• Veilig: komt van ondersteunende ouders en verandert in een gezonde volwassenheid.
• Angstig-ambivalent: komt van inconsequente ouders en leidt tot een lager zelfbeeld.
• Vermijdend-angstig: komt van gewelddadige ouders, wat ertoe leidt dat mensen in het algemeen langdurige verbintenis met anderen vermijden wanneer ze opgroeien.

Een nieuw model stelt vier stijlen voor in plaats van drie. Op basis van de twee vragen ‘Heb ik een positief of negatief beeld van mezelf?’ en ‘Heb ik een positief of negatief beeld van anderen?’ worden vier mogelijke uitkomsten gevormd:

• Veilig: de antwoorden op beide vragen zijn positief.
• Afwijzend: het antwoord op de eerste vraag is positief en op de tweede negatief.
• Preoccupatie: het antwoord op beide vragen is negatief.
• Angstig: het antwoord op de eerste vraag is negatief en op de tweede positief.

Wat is de onderlinge afhankelijkheid en het investeringsmodel?

De interdependentietheorie is in het leven geroepen om erachter te komen hoe mensen over hun partner beslissen. Dit is een model dat de betrokkenheid van relaties voorspelt op basis van hoe tevreden elke partner is en wat hun alternatieven zijn. Er zijn twee voorspellers van commitment. De eerste is tevredenheid. Dit is de perceptie of iemands romantische relatie beter of slechter is dan gemiddeld. De tweede voorspeller van commitment zijn alternatieven. Dit is het aantal en de kwaliteit van andere opties die iemand heeft als zijn huidige relatie is beëindigd. De interactie tussen beide is belangrijk. Als iemand meer alternatieven had, zou hij minder toegewijd kunnen zijn en andersom. Dit wordt de afwijzing van alternatieven genoemd; de neiging van zeer toegewijde mensen om mogelijke alternatieven te downgraden en zo verleiding te vermijden.

Het investeringsmodel stelde een derde voorspeller van commitment voor: investeringen. Investeringen zijn de tijd, energie en middelen die in een relatie worden gestoken die verloren zouden gaan als de relatie zou eindigen. Investeringen hangen positief samen met commitment. Het investeringsmodel voegt deze derde component toe als een even belangrijke voorspeller van commitment, samen met tevredenheid en alternatieven.

Hoe beïnvloeden gender en cultuur relaties?

Mensen reageren op vergelijkbare manieren op ervaringen uit de kindertijd en huidige situaties. Er zijn echter meer invloeden op hoe mensen denken en handelen, zoals cultuur en gender.

Wat is de invloed van gender op relaties?

Geloven in het bestaan ​​van slechts twee geslachten is een valse tweedeling. Dit systeem negeert mensen met ‘intersekse’ aandoeningen. Evenzo is alleen rekening houden met hetero- of homoseksuele mensen ook onjuist. Biseksueel is dan ook onjuist omdat het ook maar naar twee geslachten verwijst. Een betere omschrijving is panseksueel. Dit is de seksuele aantrekking tot bepaalde individuen, ongeacht hun sekse of gender. Het kan worden gezien als de bijgewerkte versie van biseksualiteit. Dus zowel sekse als seksuele geaardheid moeten als een spectrum worden gezien.

Mannen en vrouwen verschillen in hun gevoelens van jaloezie. Mannen zouden vaak jaloerser zijn op seksuele ontrouw en vrouwen zouden meer van streek zijn door emotionele ontrouw. Een evolutionaire verklaring zou de onzekerheid over het vaderschap kunnen zijn. Dit is de angst van mannen over twijfel of een kind genetisch van hen is. Dit zou de reden kunnen zijn waarom mannen meer overstuur zouden zijn over seksuele ontrouw.

Mannen en vrouwen verschillen ook in promiscuïteit. Promiscuïteit is het aantal seksuele partners dat men heeft. Het stereotype in veel culturen is dat mannen meer seks en meer sekspartners willen dan vrouwen. Als door een vreemde wordt gevraagd om naar huis te gaan om seks met iemand te hebben gaan mannen vaker mee dan vrouwen. Een evolutionaire verklaring voor deze bevinding kan een ouderlijke investering zijn. Dit is de hoeveelheid tijd, moeite en fysieke middelen die een individu nodig heeft om genetische nakomelingen te produceren en groot te brengen. Dit is veel hoger voor vrouwen dan voor mannen. Dit maakt het dus makkelijker voor mannen om meer bedpartners te hebben. Het maakt het ook logischer voor vrouwen om één toegewijde partner te vinden om hen te helpen dan meerdere sekspartners. Een andere verklaring kan een culturele verklaring zijn. Veel culturen accepteren meer dat mannen meer sekspartners hebben dan vrouwen. Er zijn dubbele normen voor beide geslachten en daarom worden vrouwen strenger beoordeeld. Hiervoor zijn drie mogelijke verklaringen:

• Ouderlijke investering.
• Seksuele dubbele moraal op basis van cultuur.
• Bezorgdheid van vrouwen over veiligheid en aanranding.

De meeste onderzoeken richten zich op heteroseksuele relaties, omdat de meeste relaties heteroseksueel zijn. Het aantal homoseksuele relaties neemt echter toe. Het is dus belangrijk om ook naar die relaties te kijken. Er zijn namelijk een paar verschillen tussen deze relaties. Homomannen voelen zich vaker betrokken bij een relatie die gebaseerd is op materiële investeringen en geven meer om immateriële investeringen zoals opofferingen om samen te zijn. De neiging tot gelijkenis is daarentegen meer zichtbaar in heteroseksuele relaties. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat homo's minder keuze hebben in hun partners, waardoor de kans kleiner is dat ze een vergelijkbare partner zullen vinden. The field of eligibles datums zijn de potentiële keuzes en partners die beschikbaar zijn voor een persoon die geen toegewijde romantische relatie heeft, op basis van de criteria van die persoon voor een romantische partner. The field of eligbles is dus kleiner voor homo's.

Wat is de invloed van cultuur op relaties?

Er zijn drie stellingen gevonden in een onderzoek naar het effect van cultuur op relaties.

• 'Romantische liefde' wordt belangrijker gevonden in individualistische culturen. Of familie een gekozen partner goedkeurt, is bijvoorbeeld belangrijker in collectivistische culturen waar mensen in individualistische culturen voor zichzelf kiezen.
• Mensen uit individualistische culturen verwachten een hogere mate van emotionele intimiteit van hun partners.
• Individualistische verwachtingen van romantiek en intimiteit kunnen leiden tot problemen binnen relaties.

Een voorbeeld dat duidelijker naar voren komt in collectivistische relaties is het gearrangeerde huwelijk. Dit is een huwelijk dat is gepland door de families van het koppel, vaak om pragmatische redenen zoals gelijkenis of financiële voordelen. Als de mensen die gaan trouwen het gevoel hebben dat ze een keuze of enige controle over de uiteindelijke beslissing hadden, zijn ze gelukkiger in hun huwelijk.

Of mensen ervoor kiezen om te trouwen of niet en wat hun verwachtingen van het huwelijk zijn verschilt ook per cultuur. Noord-Amerikanen geloven bijvoorbeeld dat liefde een noodzakelijk onderdeel is van het huwelijk. Dit is minder duidelijk te zien in Aziatische culturen. Deze bevindingen verschillen niet veel tussen de geslachten.