Hoorcollege 6: Taal - Neuropsychologische Diagnostiek (UU)

Afasie is een verworven taalstoornis, veroorzaakt door hersenletsel, waarbij het begrijpen en het uiten van gesproken en geschreven taal gestoord is.

Classificering wordt niet meer gedaan ivm grote verscheidenheid.

Dysfasie: een ontwikkelingsstoornis in het verwerven van taal zonder aanwijsbaar neurologisch letsel.

Dysartrie: spraakstoornis, ontstaan door verlamming van de spieren die bij articulatie worden gebruikt.

Spraakapraxie: een stoornis in de aansturing van de spraak.

Primair progressieve afasie: ontstaat geleidelijk en niet acuut, wordt veroorzaakt door een onderliggende neurodegeneratieve aandoening, vorm van dementie.

Taalonderzoek heeft als resultaat:

• Stellen van een diagnose (wel/geen afasie)
• Aangedane modaliteiten vaststellen
  
  • Begrijpen
  • Spreken
  • Lezen
  • Schrijven
• Aangedane domeinen vaststellen
  
  • Fonologie (klankleer)
  • Semantiek (betekenis)
  • Syntaxis (grammatica)

Basis afasie onderzoek bestaat uit:

• ScreeLing: stellen van een differentiaaldiagnose. Het is een screeningsinstrument en gaat volgens het model van Levelt (semantiek, fonologie en syntaxis).
  • Voordelen:
    • Geschikt voor afname aan bed in acute fase
    • Korte duur, snel overzicht
    • Af te nemen door meerdere disciplines
    • Geeft direct handvatten voor therapieniveau
    • Bruikbaar voor prognose
  • Nadelen:
    • Gevoelig voor opleidingsniveau
    • Inconsistenties in handleiding
    • Geen volledig beeld
    • Lichte afasie of productieproblemen komen niet altijd naar voren
    • Ook uitval op fonologie bij spraakapraxie
• Token Test: meet taalbegrip, maar ook het verbale geheugen. Via de app in verschillende talen af te nemen.
• AAT: maakt ook een differentiaaldiagnose, maar stelt ook de ernst vast en het type afasie en kan het herstel meten. Maar is verouderd
• Cat-NL: vervanger van de AAT, heeft als doelen om de cognitie te screenen en  taalvaardigheid te meten. Kijkt globaal volgens het model van Ellis & Young.
  • Nadelen:
    • Geen mogelijkheid tot stellen van een differentiaaldiagnose
    • Scoring nog te globaal beschreven
    • Test lijkt ongevoelig?
  • Voordelen:
    • Nieuw, mooi materiaal
    • Makkelijk af te nemen
    • Globaal overzicht over de taalmodaliteiten
    • Etc.

Prognostisch model: de kans op een goed herstel op 1 naar na de beroerte is te voorspellen aan de hand van een formule.

PALPA: wordt gebruikt om verder in te zoomen op problemen die eerder gevonden zijn.

SAT visueel: begrippen bij elkaar zoeken.

ANTAT: meten verbale communicatie in rollenspellen die het dagelijks leven nabootsen.

Scenario test: soortgelijk ^

ASTA: scores uit opnames van de patiënt. 

Doelstellingen afasietherapie:

• Verbeteren mondeling uiten
• Verbeteren schriftelijk uiten
• Verbeteren taalbegrip
• Redzaamheid verbeteren

GANBA: kijken naar non-verbale cognitieve vaardigheden, kan gebruikt worden bij afasie.

Vragen? Laat het vooral hieronder weten en ik probeer ze te beantwoorden!

Vond je deze samenvatting interessant en wil je op de hoogte blijven van mijn nieuwe bijdragen? Volg dan snel mijn Worldsupporter account! Dit kan door rechts naast deze samenvatting op '+ Follow' te klikken! Wordt erg gewaardeerd :)