Begrippenlijst bij Psychology van Gray en Bjorklund - 8e druk

Wat is psychologie? - Begrippenlijst 1

• Psychologie: de wetenschap van gedrag en de geest.

• Gedrag: de waarneembare acties van soorten.

• Geest: iemands gewaarwordingen, percepties, herinneringen, gedachten, dromen, motieven, emoties en andere subjectieve ervaringen.

• Wetenschap: het proberen om vragen te beantwoorden door systematische verzameling en logische analyse van data.

• Dualisme: opvatting dat mensen bestaan uit een materieel lichaam en een immateriële ziel.

• Materialisme: overtuiging dat de ziel betekenisloos is en alles bestaat uit materie en energie.

• Reflexen: basisopstelling van het zenuwstelsel; automatische reacties op prikkels.

• Locatie van functie: het idee dat specifieke hersengebieden verantwoordelijk zijn voor specifieke functies.

• Empirisme: de overtuiging dat kennis en gedachten voortkomen uit zintuiglijke ervaringen.

• Tabula rasa: de gedachte dat kinderen worden geboren als een onbeschreven blad.

• Wet van associatie door contiguïteit: idee dat ervaringen die kort na elkaar optreden aan elkaar gekoppeld worden.

• Nativisme: overtuiging dat bepaalde kennis aangeboren is.

• A priori kennis: kennis die aangeboren is.

• A posteriori kennis: kennis die voortkomt uit ervaring.

Onderzoeksmethoden - Begrippenlijst 2

• Onderzoek: een systematische manier om antwoorden te verkrijgen op vragen.

• Observatie: het verzamelen van objectieve gegevens.

• Theorie: een idee of model dat verklaart wat wordt geobserveerd.

• Hypothese: een voorspelling over wat zal gebeuren onder bepaalde omstandigheden.

• Onafhankelijke variabele: de variabele die wordt gemanipuleerd.

• Afhankelijke variabele: de variabele die wordt gemeten.

• Experimenteel onderzoek: onderzoek waarbij een variabele wordt gemanipuleerd en andere constant worden gehouden.

• Correlationeel onderzoek: onderzoek waarbij gekeken wordt naar relaties tussen variabelen zonder manipulatie.

• Beschrijvend onderzoek: onderzoek gericht op het beschrijven van gedrag zonder te zoeken naar oorzaken.

• Bias: systematische fout in het verzamelen of interpreteren van data.

• Blind onderzoek: onderzoek waarbij deelnemers of onderzoekers niet weten in welke groep iemand zit.

• Replicatie: herhaling van een onderzoek om de betrouwbaarheid te testen.

• Betrouwbaarheid: de mate waarin een meetinstrument consistente resultaten oplevert.

• Validiteit: de mate waarin een meetinstrument meet wat het beoogt te meten.

Onderzoeksethiek - Begrippenlijst 3

• Ethiek: het geheel aan normen en waarden over wat goed onderzoek is.

• Informed consent: toestemming die gebaseerd is op volledige informatie over het onderzoek.

• Vertrouwelijkheid: de belofte dat persoonlijke informatie van deelnemers privé blijft.

• Deception: misleiding in onderzoek, alleen toegestaan als het essentieel is.

• Debriefing: nabespreking waarin deelnemers geïnformeerd worden over het ware doel van het onderzoek.

• IRB (Institutional Review Board): commissie die onderzoeksvoorstellen beoordeelt op ethiek.

Genetica en evolutie - Begrippenlijst 4

• Gen: een eenheid van erfelijk materiaal in DNA die bijdraagt aan gedrag en mentale processen.

• Chromosoom: structuur in de celkern die genen bevat.

• Fenotype: observeerbare eigenschappen van een organisme.

• Genotype: genetische opmaak van een organisme.

• Allelen: verschillende vormen van een gen.

• Homozygoot: gelijke allelen op een locus.

• Heterozygoot: verschillende allelen op een locus.

• Mutatie: spontane verandering in genetisch materiaal.

• Natuurlijke selectie: proces waarbij eigenschappen die bijdragen aan overleving en voortplanting worden doorgegeven.

• Adaptatie: een erfelijke eigenschap die helpt bij overleven en voortplanting.

De neurale basis van gedrag - Begrippenlijst 5

• Neuronen: cellen die gespecialiseerd zijn in communicatie binnen het zenuwstelsel.

• Synaps: contactpunt tussen twee neuronen.

• Actiepotentiaal: elektrische impuls die informatie overbrengt binnen een neuron.

• Neurotransmitter: chemische stof die signalen tussen neuronen doorgeeft.

• Myelineschede: isolerende laag rond een axon die snelheid van impulsgeleiding verhoogt.

• Receptor: structuur op postsynaptische cel die neurotransmitters ontvangt.

• Excitatie: verhoogde kans op vuren van een neuron.

• Inhibitie: verlaagde kans op vuren van een neuron.

Sensorische processen - Begrippenlijst 6

• Sensorische neuronen: neuronen die informatie van zintuigen naar het centrale zenuwstelsel sturen.

• Transductie: het proces waarbij fysieke energie wordt omgezet in neurale signalen.

• Sensorisch coderen: het proces waarbij kenmerken van stimuli worden omgezet in patronen van neurale activiteit.

• Adaptatie: afname van gevoeligheid na langdurige blootstelling aan een stimulus.

• Absolute drempel: de minimale intensiteit die nodig is om een stimulus waar te nemen.

• Verschil drempel: het kleinste verschil tussen twee stimuli dat nog waarneembaar is.

• Webers wet: het principe dat de verschil drempel een constante verhouding is van de oorspronkelijke stimulus.

De chemische zintuigen: geur en smaak - Begrippenlijst 7

• Olfactorisch systeem: het zintuiglijke systeem voor geur.

• Gustatie: het zintuig van smaak.

• Smaakpapillen: structuren op de tong die smaakreceptoren bevatten.

• Smaakreceptorcellen: gespecialiseerde cellen die reageren op smaakstoffen.

• Feromonen: chemische signalen die communicatie tussen individuen van een soort mogelijk maken.

Pijn - Begrippenlijst 8

• Nociceptie: de neurale processen van pijnwaarneming.

• Endorfines: lichaamseigen stoffen die pijn verminderen.

• Pijnmodulatie: het proces waarbij pijnsignalen versterkt of verzwakt worden.

• Plaatsvervangende pijn: pijn die gevoeld wordt op een andere plek dan waar de oorzaak ligt.

Zien - Begrippenlijst 9

• Netvlies (retina): het lichtgevoelige oppervlak achter in het oog waar transductie plaatsvindt.

• Staafjes: lichtgevoelige cellen in het netvlies die zwart-wit waarnemen bij weinig licht.

• Kegeltjes: cellen in het netvlies verantwoordelijk voor kleurenzicht en scherpte.

• Fovea: het centrale punt van de retina met de hoogste concentratie kegeltjes.

• Optische zenuw: bundel axonen die visuele informatie van het oog naar de hersenen vervoert.

• Visuele cortex: hersengebied waar visuele informatie wordt verwerkt.

Horen en evenwicht - Begrippenlijst 10

• Cochlea: het slakkenhuis in het binnenoor waar geluidsgolven worden omgezet in neurale signalen.

• Haarcellen: receptoren in het binnenoor die trillingen omzetten in elektrische signalen.

• Basilaire membraan: structuur in de cochlea die trilt als reactie op geluidsgolven.

• Auditieve cortex: hersengebied waar geluid wordt verwerkt.

• Vestibulair systeem: systeem in het binnenoor dat informatie geeft over balans en beweging.

Meer Begrippenlijsten - 11 t/m 20 (Exclusief voor wie volledige online toegang heeft)

• Ben je aangesloten bij JoHo, log dan in en lees hieronder verder voor begrippenlijsten bij de volgende onderwerpen: Perceptie, Bewustzijn, Leren, Geheugen, Denken en intelligentie, Motivatie en emotie, Ontwikkeling, Persoonlijkheid, Psychische stoornissen en Therapie en behandeling
• Nog niet aangesloten, sluit je dan eerst hier aan.