Hoe ontwikkelt liefde en wat is de functie ervan? - Chapter 8

Wat zijn de verschillende perspectieven op liefde geweest door de geschiedenis heen?

Verschillende samenlevingen hebben door de geschiedenis heen hele variërende perspetieven op liefde gehad. Pas heel recentlijk wordt liefde geassocieerd met een huwelijk. Onze perspectieven op liefde zijn in vier verschillende dimensies enorm veranderlijk geweest door de geschiedenis heen: culturele waarde, seksualiteit, seksuele oriëntatie en huwelijksstatus. 

• In termen van culturele waarde zijn er door de geschiedenis heen verschillende perspectieven geweest of liefde een wenselijke of juiste onwenselijke staat was.
• Daarnaast zijn er door de geschiedenis heen veel verschillende perspectieven geweest op of liefde seksueel of niet-seksueel is.
• Liefde heeft ook verschilt in het opzicht van seksuele oriëntatie, dus of een persoon heteroseksuele of homoseksuele liefdesrelaties heeft met anderen.
• Ten slotte zijn er veel perspectieven geweest over het idee dat liefde monogaam zou moeten zijn of polyamoreus.

Welke verschillende soorten liefde onderscheiden we?

De driehoekige theorie van liefde onderscheid intimiteit, passie en toewijding als de drie componenten van een relatie. Verschillende combinaties van deze drie factoren leiden tot acht verschillende mogelijkheden van soorten relaties: non-liefde, leuk vinden, uitzinnige liefde, lege liefde, romantische liefde, kameraad liefde, dwaze liefde en consumerende liefde.

• Non-liefde wordt gekenmerkt door lage niveaus van intimiteit, passie en toewijding.
• Leuk vinden wordt gekenmerkt door lage waarden van passie en toewijding, maar een hoge waarde van intimiteit.
• Uitzinnigheid wordt gekenmerkt door veel passie maar weinig intimiteit en toewijding.
• Lege liefde wordt gekenmerkt door veel toewijding maar weinig passie en intimiteit.
• Romantische liefde kent veel intimiteit en passie, maar weinig toewijding.
• Kameraad liefde wordt gekenmerkt door veel intimiteit en toewijding maar weinig passie.
• Dwaze liefde wordt gekenmerkt door veel pasie en toewijding maar weinig intimiteit.
• Consumerende liefde kent veel intimiteit, passie en toewijding.

Passie neemt toe wanneer iemand opgewonden raakt om een bepaalde reden. Intimiteit en passie vormen samen een romantische liefdesrelatie. Deze wordt gekenmerkt door geïdealiseerde beelden en evaluaties van onze partner. De effecten van opwinding op aantrekkingskracht zijn niet afhankelijk van het soort opwinding; negatieve, positieve of neutrale opwinding. De twee-factor theorie van gepassioneerde liefde stelt dat onze gedachtes en overtuigingen verantwoordelijk zijn voor opwinding. Liefde maakt blind: Mensen onderschatten of negeren de fouten van hun partner en hebben vaak geïdealiseerde ideeën over hem of haar. Romantische liefde maakt het makkelijker op potentiële alternatieve partners uit ons hoofd te zetten. Ook onze gedachten over onszelf veranderen op het moment dat we verliefd worden. Het zelfexpansie model van Aron en Tomlinson (2019) stelt dat liefde ervoor zorgt dat onze zelf-concepten groeien en veranderen op het moment dat onze partner ons nieuwe ervaringen en rollen brengt in het leven. Door de tijd heen leren we dingen over onszelf in een relatie. 

Toewijding en intimiteit vormen samen een kameraad liefde; een diepe vriendschap met iemand waarmee je leven verweven is geraakt. Gelukkige huwelijkspartners omschrijven vaak dat ze elkaars beste vrienden zijn. Kameraad liefde heeft een fysiologische basis die verschilt van de basis van een romantische liefde. Ervaringen met romantische en gepassioneerde liefde stimuleert de aanmaak van de neurotransmitter dopamine, wat ervoor zorgt dat de belonings- en pleziercentra van het brein gestimuleerd worden. Kameraad liefde stimuleert de aanmaak van oxytocine, een neuropeptide die ervoor zorgt dat we ons ontspannen voelen en stress verdwijnt. In een hechte en comfortabele relatie promoot oxytocine het gevoel van welzijn. Mensen met hogere niveaus van oxytocine in hun bloed zijn warmer en aardiger op het moment dat ze gevoelige onderwerpen gespreken met hun partner, en zijn over het algemeen ook meer tevreden met hun huwelijk. 

Mededogende liefde combineert intimiteit en een onbaatzuchtige zorg voor de ander. Mededogenheid stimuleert een vriendschap. Mensen die mededogende liefde ervaren delen de pijn en vreugde van hun geliefden. De aardige en gulle gedragingen die mensen in een mededogende liefde laten zien zijn bevorderend voor de relatie. Mededogende liefde is sterk gecorreleerd met romantische liefde en kameraad liefde, maar toch zijn er verschillen. Romantische liefde is bijvoorbeeld 'blind', is mededogende liefde meer geworteld in een accuraat begrip van de sterke en zwakke punten van je partner, waarbij we nog net zo veel van die ander houden. 

We onderscheiden zes thema's van liefdeservaringen die gecorreleerd zijn met de verschillende liefdesrelaties: eros, ludus, storge, mania, agape en pragma.

• Eros verwijst naar een erotische liefde waarbij we een intense en gepassioneerde relatie hebben.
• Ludus verwijst naar de liefde die we als spel zien waarbij wij de spelers zijn.
• Storge is een type liefde die draait om vriendschap die door de tijd heen groeit naar een steeds sterkere toewijding.
• Mania is een type liefde die veeleisend, bezittering en prikkelbaaris.
• Agape is een altruistische en plichtsgetrouwe vorm van liefde.
• Pragma is een praktische, zorgzame en logische zoektocht naar een partner. 

Wat zijn individuele en culturele verschillen in liefde?

Liefde is wereldwijd gezien vaak erg hetzelfde en wordt op eenzelfde wijze ervaren. Desondanks zijn er wel culturele verschillen. Amerikanen zijn bijvoorbeeld meer geneigd om te focussen op de overeenkomsten tussen hen en hun partner en het uiterlijk van hun partner. Chinezen focussen meer op de persoonlijkheid, overtuigingen en hun persoonlijke fysieke opwinding als ze het hebben over hun partner. Romantische fantasieën zijn meer onderwerp van gesprek in Amerika. 

Daarnaast bestaan er individuele verschillen in de liefde. Mensen die veilig gehecht waren aan hun primarire verzorger genieten van sterkere ervaringen van romantische, mededogende en kameraad liefde. Mensen 'ontdooien' naarmate ze ouder worden en ervaren steeds minder intense liefde naar verloop van tijd. Mannen en vrouwen zijn in de meeste dingen hetzelfde als het aankomt op liefde. Echter kiezen vrouwen vaker dan mannen hun geliefden heel selectief en ze worden ook minder snel verliefd dan mannen. Vrouwen zijn ook voorzichtiger dan mannen als het aankomt op liefde: Ze voelen minder snel passie en affectie tegenover hun partner. Mannen hechten meer waarde aan passie in een relatie dan vrouwen doen.

Kan liefde eeuwig duren?

In de meeste, maar niet in alle gevallen neemt romantische liefde af nadat mensen trouwen. In sommige gevallen gebeurt dit zelfs heel snel. Romantiek en passie gaan over fantasie, nieuwigheid en opwinding, en elk van deze factoren neemt af naarmate je iemand langer kent. Het Coolidge effect vindt plaats wanneer nieuwigheid zorgt voor seksuele opwinding. Kameraad liefde is erg bevredigend en in veel gevallen stabieler dan romantische liefde. Wanneer geliefden ook goede vrienden zijn en er aan werken om verveling in hun relatie te bestrijden, verhogen ze hun kansen op een langdurige en gelukkige relatie.