Artikelsamenvatting bij Dads: Progress in understanding the neuroendocrine basis of human fathering behavior van Storey e.a. - 2020

Waar gaat dit artikel over?

Dit artikel gaat over recent onderzoek naar de hormoonspiegels van testosteron (T), prolactine (PRL), oxycotine (OT) en vasopressine (AVP) in vaders.

Hoe ziet de evolutie van het vaderlijke opvoedgedrag eruit?

Vaderlijk opvoedgedrag kan ontstaan zijn om kindermoord te voorkomen of als voortplantingsstrategie voor minder dominante mannen. Daarnaast vergroot vaderlijk opvoedgedrag de overleving en kwaliteit van de kinderen. 

Wat zijn de rollen van de hormonen testosteron, prolactine, oxycotine en vasopressine op opvoedgedrag in vaders?

Wat is de rol van testosteron?

T speelt een rol in het competitieve en partner aantrekkingsgedrag tijdens het zoeken van een partner. Eerder onderzoek toont aan dat vaders over het algemeen lagere T-niveaus hebben dan niet-vaders en dat vaders die meer betrokken zijn bij vaderactiviteiten nog lagere T-niveaus vertonen. De afname van T-niveaus is duidelijk te zien bij vaders van jongere kinderen en vaders die meer tijd doorbrengen met of samen slapen met kinderen. De effectgroottes zijn echter klein tot middelgroot en de context speelt een cruciale rol bij het begrijpen van deze variatie. De volgende factoren kunnen bijdragen aan de variatie in T-niveaus:

• Paringssystemen, zoals lagere T-niveaus in systemen waarbij vaders opvoedgedrag laten zien. 
• Individuele verschillen, zoals het aantal CAG-herhalingen voor androgeenreceptor (AR)-allelen. Minder AR-CAG herhalingen zijn gecorreleerd met mannen die meer gefocust zijn op competitief en paring gedrag, hogere T-niveaus hebben bij een mogelijke partner en vaker minder opvoedgedrag laten zien.
• Het zoeken naar sensatie en mate van zelfbeheersing

Er lijkt een continuüm te zijn in hoe de mate van interactie met jonge kinderen de T-niveaus bij mannen beïnvloedt. Vaderlijk opvoedgedrag worden vaak geïnterpreteerd in termen van de Uitdagingshypothese (Challenge Hypothesis). Volgens deze hypothese kunnen mannen die vaderlijke zorg bieden zogenaamde toestandsveranderingen ondergaan om te schakelen tussen hoge T-niveaus (tijdens bijvoorbeeld verdediging en partnerbewaking) en lage T-niveaus (tijdens bijvoorbeeld kuikens voeren).

Wat is de rol van prolactine?

PRL speelt een rol bij voortplanting, metabolisme en immuniteit. Vaders vertonen stabiele PRL-niveaus tijdens interactie met hun kinderen en partner, terwijl niet-vaders juist lagere PRL-niveaus hebben tijdens interacties met kinderen. Dit suggereert dat PRL een rol speelt bij het initiëren van contact. Daarnaast waren PRL-niveaus hoger bij vaders van jongere kinderen, vaders die zich meer bezighielden met verkennend spellen en meer ervaren vaders.

Er bestaan ​​geen T/PRL-interactiestudies in de vaderlijke zorg, waardoor daar nog geen uitspraken over gedaan kunnen worden.

Wat zijn de rollen van oxytocine en vasopressine?

OT speelt een rol bij de voortplanting, sociaal gedrag en hechting. Hogere OT-niveaus verbeteren de interactie tussen vader en kind en kan de OT-niveaus van baby's beïnvloeden als reactie op het gedrag van vaders. Zo blijkt uit onderzoek dat baby's hogere OT-niveaus hebben als vaders ook hogere OT-niveaus hebben, doordat zij bijvoorbeeld OT toegediend hebben gekregen. Genetische variaties in oxytocinereceptoren beïnvloeden ook de gevoeligheid van ouders, waarbij mannen met met specifieke allelen hogere OT-niveaus hadden en hun baby's vaker aanraakten.

AVP speelt een rol bij vochtbalans en lijkt ook betrokken te zijn bij sociale interacties, zoals paren en ouderschap. Er is echter nog maar weinig onderzoek naar de rol van AVP in vaderlijk gedrag. Uit onderzoek blijkt dat jongere vaders en vaders die meer stimulerend spelen hogere AVP-niveaus hebben. Toegediende AVP kan vaders meer reactief maken op baby gerelateerde stimuli, maar dit kan ook als gevolg zijn van effecten van OT-niveaus vanwege een wisselwerking tussen de twee hormonen.

Wat houden de Dual Hormone Hypothesis en Steroid-Peptide Theorie in?

Er zijn in dit artikel twee theorieën die de wisselwerking tussen hormonen tijdens opvoedgedrag beschrijven:

• De Dual Hormone Hypothesis (DHH) stelt dat de rol van T afhangt van cortisolniveaus, die sociaal gedrag beïnvloeden. Recent onderzoek toont aan dat vaders met lage T-niveaus en hoge cortisolniveaus sensitieve zorg vertonen, maar resultaten zijn inconsistent. Er lijkt dus beperkt bewijs te zijn voor deze theorie.
• De Steroid-Peptide Theorie (S/P Theory) stelt dat T-niveaus zich aanpassen voor afwisselend paring- en opvoedgedrag, terwijl OT en AVP positief gecorreleerd zijn aan sociale binding. Hormooninteracties kunnen variëren op basis van context en subjectieve ervaring, zoals verhoogde T- en OT-niveaus tijdens seksuele intimiteit en verlaagde T-niveaus en verhoogde OT-niveaus tijdens koesterende intimiteit. De interacties tussen deze hormonen en het gevolg voor opvoedgedrag is complex en nog niet uitgebreid onderzocht.

Wat houdt het vaderlijk opvoedbrein in?

Moeders en vaders ondergaan tijdens het ouderschap neurobiologische veranderingen. Het neurale circuit van ouderlijke zorg omvat subcorticale structuren en corticale netwerken die verband houden met:

• Spiegelneuronen: zijn betrokken bij het begrijpen en nabootsen van de acties en gezichtsuitdrukkingen van baby's, waardoor ouders sociaal kunnen reageren op hun behoeften.
• Empathie: speelt een rol bij het vermogen van ouders om de innerlijke gevoelens van hun kinderen te begrijpen en attent te handelen op de huidige situatie.
• Theory of mind: stelt ouders in staat om het cognitieve en emotionele perspectief van hun kinderen te begrijpen op basis van non-verbale signalen.

Structurele veranderingen in de hersenen verschillen tussen moeders en vaders, waarbij moeders meer activiteit in subcorticale structuren hebben en vaders meer activiteit hebben in hersengebieden die betrokken zijn bij de sociaal-cognitieve corticale gebieden. Deze verschillen in hersenactiviteit kunnen voortkomen uit de werking van betrokken hormonen bij vaders, maar zijn niet per se sekse-specifiek. Bij homoseksuele mannelijke paren lijkt de hersenactivatie namelijk op die van moeders, wat duidt op een plastische en wederkerige relatie tussen vaderlijk gedrag en de hersenen.

Waar zou toekomstig onderzoek zich op moeten richten?

Toekomstig onderzoek moet zich richten op het begrijpen van hormooninteractie in vaderlijk gedrag, het onderzoeken van genetische verschillen en het ontwikkelen van interventies om betrokken vaderschap te ondersteunen.