Ethiek - SheetNotes (2017/2018)

Hoorcollegeaantekeningen 17/18

College met veel interactie.

Ethiek gaat over:

• Goed handelen: wat te doen in bepaalde situatie? Praktisch gericht – ‘smalle ethiek’

• Goed leven: hoe leid ik een goed leven? Levenshouding – ‘brede ethiek’

• Waarden en normen

• Vanzelfsprekendheid: doorbroken

Waarden zijn algemeen, is antwoord op vraag ‘wat is belangrijk?’, ideaal, motiverende kracht, achtergrond een rol spelen, eindigt vaak op ‘heid’/’eit’.

Normen is specifiek/voorschrijvend, is antwoord op vraag ‘wat moet ik doen?’, richtlijn/regel, bindende kracht, op de voorgrond rol spelen!

• Het subjectieve – emoties/smaak- beleven/voelen – is het waarachtig?

• Het objectieve – feiten – kennen/weten – is het waar?

• Het normatieve – waarden/normen – waarderen – is het goed?

Stromingen in de ethiek

• Plicht

  • Tien geboden

  • Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet

  • Immanuel kant (1724-1804)

  • Beroepscode & wetgeving

• Gevolgen

  • Handeling is goed als gevolgen goed zijn

  • Grootste geluk blablabla

Deugd-ethiek

Deugd is de morele kwaliteit of eigenschap van iemand, die ervoor zorgt dat hij of zij de juiste keuze maakt. Daarvoor moet je ontwikkelen:

• inzicht wat juist handelen is

• vermogen te onderscheiden wat tot welzijn en geluk leidt

• idee waar het je om begonnen is ‘de bedoeling’

Gaat vooral over houding/karakter – vrij of verkrampt

Deugdethiek: hoe goed te leven? Brede ethiek als mens, als professionals. Het juiste midden = afhankelijk van context

Waarden: wat vind ik belangrijk?

Deugden: verwerfbare eigenschap – waardoor je de juiste keuze maakt. Verschil tussen waarden en deugden: Deugd = persoonlijk; waarde = abstract. Hoe doe je iets: het handelen staat centraal

Norm: wat moet ik dan doen?

Nodig voor ethische afwegingen:

• Argumenten zoeken/ formuleren

  • Reflecteren

  • ‘Vrije ruimte’ (tijd om na te denken)

  • Redelijkheid

  • Communiceren – onderzoeken – in dialoog gaan

  • Discussiëren

• Vrijheid = noodzakelijke voorwaarde

• Je eigen overtuigingen tijdelijk kunnen ‘parkeren’