Wat valt er te zeggen over criminaliteit? - Chapter 13

In Nederland worden ongeveer 1,2 miljoen misdrijven per jaar gepleegd. Veel van deze misdrijven worden gepleegd door jongeren. Dit suggereert dat er een verband is tussen leeftijd en criminaliteit. Het blijkt dat misdrijven onder jongeren vooral gepleegd worden vanaf het twaalfde levensjaar tot in de tienerjaren. Daarna neemt het weer af. In de criminologie wordt dit de leeftijd-misdaadcurve genoemd. In dit hoofdstuk wordt er ingegaan op één van de meest invloedrijke verklaringen voor dit fenomeen, het 'Dual-Taxonomy' model.

Wat verklaart de leeftijd-misdaadcurve?

Alle misdrijven die een individu pleegt in zijn of haar leven, worden samen het criminele carrière genoemd. Hierbij wordt rekening gehouden met verschillende dimensies zoals de frequentie, het begin en de looptijd van criminele activiteiten. De looptijd is de tijd tussen de eerste en de laatste criminele activiteit. 

De leeftijd-misdrijf curve

Gottefredson en Hirschi hebben theorieën opgesteld over criminele neigingen. Zij stellen dat elke overtreder dezelfde leeftijd-misdrijf curve doorloopt, en dat verschillen tussen individuen ontstaan door één stabiele factor: de criminele neiging. Dit wordt ook wel lage zelfcontrole genoemd. Lage zelfcontrole is de grootste voorspeller voor het begin, de frequentie en de looptijd van crimineel gedrag. Hoe hoger een de criminele neiging of hoe lager de zelfcontrole van een individu, hoe eerder het begin van criminele neigingen, hoe hoger de frequentie en hoe langer de looptijd van het criminele carrière. Ze verklaren individuele verschillen alleen door te kijken naar persoonlijkheid en niet door te kijken naar verschillen in omgeving. De leeftijd-misdaadcurve lijkt hetzelfde voor alle culturen over de wereld. Gottefredson en Hirschi stellen dat doordat een individu zich ontwikkelt en volwassen wordt ('maturation'), hij of zij stopt met criminele activiteiten. 

Wat is de Dual-Taxonomy theorie?

De Dual-Taxonomy theorie stelt dat er naast individuele factoren, ook omgevingsfactoren zijn die veel invloed hebben op crimineel gedrag. Het stelt twee verschillende carrières voor, die een verklaring bieden voor de leeftijd-misdaadcurve. Ten eerste is er een kleine groep in de populatie (ongeveer 5% van de mannen) die vanaf jongs af aan al antisociaal gedrag vertoont. Wanneer zij ouder worden, verandert dit antisociaal gedrag in crimineel gedrag. Deze individuen worden 'Life course persistent offenders (LCP)' genoemd. De tweede groep in de populatie is die van mensen die geen antisociaal of ander problematisch gedrag vertoonden, maar die tijdens hun puberteit toch criminele activiteiten ondernemen. Dit is een veel grotere groep. Hun criminele carrière is vaak kort en stopt meestal na de puberteit. Deze groep wordt de 'Adolescence-limited offenders (AL)' genoemd en is verantwoordelijk voor de piek die te zien is in de 'leeftijd-misdaadcurve'. 

Life-course persistent offenders (LCP)

Uit onderzoek blijkt dat een kleine groep individuen verantwoordelijk is voor een groot deel van de misdrijven. Dit worden ook wel chronische overtreders of Life-course persistent offenders genoemd. Volgens de Dual-Taxonomy theorie zijn er stabiele, individuele kenmerken die chronisch crimineel gedrag verklaren. Dit zijn vooral neuropsychologische factoren, die er toe leiden dat een kind overactief, irriteer baar, impulsief, langzaam lerend is en dat een kind moeite heeft om zichzelf te uiten. Door deze factoren wordt een kind moeilijk handelbaar, waardoor zij meer negatieve reacties krijgen van hun ouders (zoals straf). De individuele kenmerken van individuen worden dus versterkt door omgevingsfactoren. Daarnaast is het vaak zo dat deze problemen een genetische basis hebben. De ouders van deze kinderen zijn vaak ook niet goed in staat om hun emoties te controleren. Wanneer problematische kinderen ouder worden, ervaren zij veel negatieve reacties vanuit hun omgeving. Ze horen er niet echt bij. Kinderen die worden bestempeld als LCP, vertonen dus al van jongs af aan problemen. Deze problemen worden vervolgens versterkt omdat anderen hen afwijzen. Dit kan op den duur leiden tot crimineel en antisociaal gedrag. Er is dus een ontwikkeling.

Adolescence-limited offending (AL)

In tegenstelling tot LCP, hebben AL individuen geen neuropsychologische tekorten. Volgens de Dual-Taxonomy theorie ontstaat AL door sociale factoren.

Volgens deze theorie heeft AL vooral te maken met de puberteit zelf. De puberteit is de periode waarin een kind verandert in een volwassene. Deze periode kenmerkt zich door biologische veranderingen, maar ook door sociale veranderingen. Zo worden kinderen minder afhankelijk van hun ouders en worden ze steeds zelfstandiger. Vaak is het zo dat de biologische veranderingen de sociale veranderingen voorgaan. Zo kan een kind behoorlijk gegroeid en ontwikkeld zijn, maar mag hij of zij pas op zijn achttiende autorijden. Dit wordt de 'maturity gap' genoemd, individuen zijn biologisch gezien al volwassen maar kunnen nog niet als een volwassene meedraaien in de maatschappij (vanwege regels). Wat uiteindelijk problemen veroorzaakt is het feit dat deze kinderen wél zelfstandig willen zijn, maar dat dit wordt tegengehouden door hun omgeving. Hierdoor zoeken zij andere manieren om zich tóch zelfstandig te kunnen voelen. Dit bereiken zij dan meestal door regels te breken (of door criminele activiteiten te ondernemen). Ook de sociale relaties veranderen tijdens de puberteit. Zoals al eerder gezegd is ongeveer 5% van de mannelijke populatie een LCP (life-course persistended offender). LCP vertonen gedrag zoals spijbelen, roken, drugs gebruiken en seks hebben. In de meeste middelbare schoolklassen zijn ongeveer één of twee individuen die als LCP kunnen worden bestempeld. Wat er vervolgens gebeurt, is dat de AL deze LCP zien en bewonderen. Zij willen ook autonoom zijn. Volgens de Dual-Taxonomy theorie zien de AL deze LCP als rolmodellen en gaan zij hen nadoen, dit wordt ook wel mimicking genoemd. 

Populariteit

Uit onderzoek blijkt dat populaire jongeren vaak zowel prosociale, als antisociale gedragingen vertonen. Er zijn twee typen van populaire jongeren, namelijk prosociaal-populair en populistisch. Pro-sociaal populaire jongeren worden gezien als sociaal, behulpzaam en academisch georiënteerd. Populistische jongeren worden gezien als antisociaal, uitdagend, luidruchtig en als pestkoppen. Volgens de Dual-Taxonomy theorie zijn populistische jongeren vooral populair doordat zij crimineel gedrag vertonen. 

Desistantie van AL

Zoals al hiervoor besproken, komt crimineel gedrag tijdens de puberteit relatief veel voor. De gemiddelde criminele carrière in de levensfase duurt ongeveer 4-7 jaar. Vervolgens stopt het, dit wordt ook wel 'desistance' genoemd. 

Criminele activiteiten tijdens de puberteit zijn vooral 'status inbreuken'. Individuen vertonen crimineel gedrag, omdat zij dingen willen doen (autorijden, sigaretten kopen) die hen door de wet verboden worden. Als zij vervolgens ouder worden mogen zij meer. Er is dan ook geen reden meer om criminele activiteiten te plegen. Wanneer adolescenten ouder en volwassener worden, verandert ook hun sociale rol. Zij willen dat andere volwassenen hen mogen en met hen om willen gaan. Antisociaal gedrag past niet bij deze sociale rol en voortzetting van criminele activiteiten past dan ook niet meer bij hun zelfbeeld. Desistantie in AL heeft dus vooral te maken met sociale factoren.

Voortzetting van criminele activiteiten

Ondanks dat de meeste AL desistantie vertonen, zijn er ook jongeren die zulke negatieve consequenties hebben ervaren als gevolg van antisociaal of crimineel gedrag, dat zij er maar lastig uit kunnen komen. Zij komen dan niet in een volwassen rol. Denk bijvoorbeeld aan een meisje dat in de puberteit zwanger raakt, het is dan lastig om daarna nog een 'normaal' leven te leiden. Ook kan het zijn dat iemand een strafblad heeft gekregen, wat natuurlijk invloed heeft op het latere leven.  Dit wordt een 'cumulatief nadeel' genoemd. Het fenomeen wordt verklaard door de labelling theory of etiketteringstheorie, die stelt dat anderen een negatief beeld hebben van een crimineel, wat vervolgens leidt tot dat deze persoon na de puberteit het criminele gedrag voortzet. Primair crimineel gedrag (gedrag tijdens puberteit) kan vervolgens leidt tot secundair crimineel gedrag (na de puberteit). Individuen die negatief worden bekeken door anderen (negatief worden gelabeld), kunnen zichzelf zien als een mislukking. Dit kan weer leiden tot de 'self-fulfilling prophecy', wat inhoudt dat mensen zich gedragen naar het beeld dat anderen van hen hebben.

Beleid

De Dual-Taxonomy theorie heeft veel implicaties voor het beleid. Zo kunnen er interventies worden opgesteld voor individuen die van jongs af aan antisociaal gedrag vertonen. Ook kan men proberen om neuropsychologische afwijkingen te voorkomen, door hier voor de geboorte al op te letten (geen alcohol en niet roken tijdens de zwangerschap). Voor AL is het belangrijk dat de sociale invloeden worden gecontroleerd. Echter is dit vrij moeilijk, het is moeilijk om er voor te zorgen dat jongeren niet met 'probleemjongeren' omgaan. Het blijkt dat het verbieden van gedrag er juist voor zorgt dat pubers het gaan doen. Het is wel effectief gebleken om de status van bepaald gedrag te verminderen  (roken, drugs gebruiken). Dit kan worden bereikt door middel van massacampagnes.