Hoorcollege 11: Psychose
Psychose
Meestal tussen de 18 en 35 jaar
Vroegsignalering: als je opzoek gaat naar vroege signalen kun je de psychose voorkomen middels een preventieve behandeling (effectief in 45%)
Traumabehandeling is effectief om niet alleen traumaklachten te verminderen, maar ook psychotische klachten
Combinatie van medicatie en CGT wordt aangeraden
Kwetsbaarheid neemt toe door trauma’s, heftige gebeurtenissen, erfelijke aanleg
Psychotische stoornissen: schizofrenie, de schizoaffectieve stoornis en de bipolaire stoornis
Iedereen kan een psychose krijgen, maar niet iedereen is even gevoelig. Voor het krijgen moet je veel stresss en kwetsbaarheid hebben.
Kenmerken ervan zijn sterk individualistisch en verschillen dus
Behandeling is gefocust op weerbaarheid, waarbij iemand leert hoe hij getriggerd wordt.
Prevalentie: Schizofrenie komt bij 0.6-0.7% van de mensen mee. Een psychotische stoornis komt bij 2-3% voor en psychotische symptomen bij 4%. Psychotisch ervaringen komt bij 8% voor.
Wanneer is iets niet psychotisch?
Bij die gevangenen zie je dat sensorische deprivatie leidt tot psychotische kenmerken. Een
verveeld brein gaat namelijk fantaseren. Een bepaald monotonie zorgt ervoor dat de hersenen van alles gaan creëren om actief te blijven. Dit is echter niet psychotisch
Hoe specifieker, hoe kleiner de kans dat het psychotisch is. Bvb de ervaring als je in een achtbaan zit.
Een keer is geen keer: als je maar een keer een bijzondere ervaring hebt gehad is er geen sprake van psychose.
Als het consistent is. Bvb als je hele leven zo, dan is het eerder een persoonskenmerk. Denk bvb aan een excentriek persoon. Het grote verschil is dat deze mensen nog wel normaliter kunnen functioneren.
Handvaten voor het vaststellen van psychotisch
Preoccupatie: de aandacht voor bepaalde onderwerpen. Iets gaat centraal staan in het leven van de cliënt.
Lijdensdruk: Zonder lijdensdruk, geen pathologie.
Angstniveaus: Angst stijgt en stijgt door.
Veiligheids- en vermijdingsgedrag : Iemand gaat niet meer naar werk bijvoorbeeld.
Disfunctioneren: Het dagelijks leven lijdt eronder.
Symptomen van psychose
Positieve kenmerken van psychose
1) Hallucinaties: Zintuiglijke waarnemingen zonder externe prikkels. Dit kan auditief zijn, sensorisch, olfactorisch, gustatoir en proprioceptief (gevoel hebben te vliegen of zweven).
2) Wanen : Sterke overtuigingen waar iemand niet vanaf te brengen is, gebaseerd op onjuiste gevolgtrekkingen. Een voorbeeld is een nihilistische waan: iemand heeft dan het gevoel dat hij/zij niet bestaat, of een deel van hem/haar niet. Een andere vorm is achterdocht. Verder heb je nog een grootheidswaan, of de waan waarbij mensen denken dat ze door buitenaardse wezens worden meegenomen.
3) Desorganisatie: Diagnostisch gezien is deze lastig, want je kan niet bij iemand in het hoofd
Kijken. Wel kan er worden gekeken naar handelen.
Waan (DSM): vaste overtuiging die ten aanzien van tegenbewijzen niet wordt aangepast.
Verschillende psychose
Normaal: heeft tijd nodig om te ontwikkeling: maanden op jaren
Manische psychose: gaat rap, komt voor uit een manie
Postpartum psychose: gaat ook rap
Drugspsychose: ten gevolge van bvb cannabis
Ultra high risk: je bent nog niet psychotisch, maar heb je welpsychotische ervaringen waar je een beetje last van hebt. Psychose is te middels preventieve behandeling.
22% van deze groep maakt bij 12 maanden follow-up een eerste psychose meem. Na drie jaar is dit 33%.
Leeftijdsgrens van deze groep is 18-35 jaar. Dit is ivm stressvolle life events en hormonale ontwikkeling
Zijn vaak al hulpzoekend door bvb angst, depressie
Hebben een sterk verval in functioneren
Hebben subklinsiche psychose-achtige ervaringen
Vierfactorenmodel van psychose over de ontwikkeling van psychose
1) Intrusies: afwijkende opmerkelijkheid, dopamine release (bottom-up). Zorgt ervoor dat speciale betekenissen in niet relevante stimuli worden gegeven.
2) Inductief redeneren en deductief redeneren (top-down). betekenisverlening.
3) Theory of mind, confirmatie tendens, dataverzameling tendens (jumping to conclusions),
metacognitieve tendens, etc. Dit zijn cognitieve tendencies, cognitieve vertekeningen,
waardoor je heel erg overtuigd raakt van iets wat niet realiteit is.
4) Selectieve aandacht, vermijdingsgedrag, geheugen tendens in expliciet geheugen,
zelfstigmatisering, etc. Dit betreft consolidatie. Als je overtuigd bent, ga je je er ook naar
gedragen. Je gaat dingen vermijden.
Behandeling
EDI-teams (early detection and intervention): Deze teams screenen bijzondere ervaringen, en kijken of dat psychotisch is.
VIP-teams (vroege interventie psychose).: Deze teams houden zich bezig met patiënten die de psychose drempel gepasseerd zijn.
Drie ontwikkelingsfasen: betere prognose bij eerdere behandeling
Redenen voor screnen
Vroegtijdige herkenning verkleint de duur van onbehandelde psychose (DOP)
Vroegtijdige behandeling verbetert de prognose
Je voorkomt hiermee de transitie naar eerste psychose, of een crisisopname bijvoorbeeld +traumatisering
Voorkomen is beter dan genezen
Verminderde kosten voor de ggz
