Hoorcollege 3 Psychopathologie 23 Universiteit Utrecht

Hoorcollege 3: Depressie

Criteria voor Depressie

Lastige zaken omtrent depressie

heterogeniteit: verschillende neurologische paden, uitingsvormen, symptomen, onder/overdiagnose. Studie die keek naar 3703 patienten ondervonden hierbinnen 1030 unieke symptoom profielen. Grote mate van heterogeniteit dus
Hoge comorbiditeit: er is een hoge overlap tussen depressie en oa angststoornissen (65%), persoonlijkheidsstoornissen (45%), alcoholmisbruik (12 tot 30%), somatische stoornissen (20 tot 60%)
Vaak is er een slechtere prognose (behandeluitkomst), mede door deze comorbiditeit. Comorbiditeit bij persoonlijkheidsstoornissen heeft dit geen negatief effect op het behandelresultaat

Multifactoriële ontstaan Depressie

Biologische factoren: genetische factoren, hersenen, HPA-as, immunologie
Sociale factoren: Life events, stress. Jeugdtrauma: met name emotionele verwaarlozing en mishandeling is geassocieerd met depressie, maar dit leidt niet tot slechtere behandeluitkomsten
Psychologische factoren: theorie van Lewinsohn, cognitieve theorie over depressie van beck, aangeleerde hulpeloosheid theorie/attributie

Behandeling Depressie (op basis van lichte naar zware vormen van depressie)

Verschillende therapiemethodes

Cognitieve gedragstherapie (CGT): relatie tussen gevoel, gedrag en gedachten
Interpersoonlijke psychotherapie (IPT): werken aan 1 van de 4 foci die in relatie staan tot interpersoonlijk functioneren
Kortdurende psychodynamische therapie: ondersteunende en inzichtgevende technieken om de depressie beter te begrijpen in de context van huidige relaties, relaties in het verleden en interpersoonlijke patronen
Problem-solving therapie: aanleren van vaardigheden om met stressvolle situaties om te gaan
Gedragsactivatie (BA): activeren van belonend gedrag, deactiveren van niet belonend gedrag
Mindfulness-based cognitieve therapie: Een meer accepterende houding aan te nemen ten aanzien van gedachten, gevoelens en lichamelijke sensaties

Wat werkt?

alle psychotherapieen zijn even effectief
CGT is net zo effectief als antidepressieve medicatie (ADM), maar alleen op korte termijn.
CGT is effectiever op lange termijn
Combinatietherapie werkt beter dan alleen ADM, maar niet beter als alleen CGT

Cognitieve Gedragstherapie (CGT)

Sessies verlopen gestructureerd (agenda setting en er is huiswerk)
12-20 sessies
Vaak eerst BA en vervolgens cognitieve therapie (gedachten identificeren en evalueren)
CBT skills aanleren: de patiënt wordt zijn eigen therapeut. Leert zelf zijn negatieve gedachtepatronen te herkennen, te vinden en aant te pakken

Voorbeelden van gedragsactivatie (BA)

→ Hierbij noteert de patiënt zijn gemoedsstemming

lagen van negatieve cognities

Omgaan met negatieve gedachten “ik faal altijd”

vasthouden aan de gedachten → altijd om hulp vragen
het tegendeel proberen te bewijzen → nooit om hulp vragen
de gedachte proberen te vermijden → geen dingen ondernemen waar er een kans op falen is

Interpersoonlijke psychotherapie (IPT)

Beginfase: interpersoonlijke situatie in kaart brengen. Er wordt een kaart gemaakt waarbij de patiënt in het midden staat en de mensen die belangrijk voor hem zijn eromheen. Er wordt een tijdlijn gemaakt en gekoppeld aan wat voor gemoedstoestanden hieraan gecorreleerd zijn
Behandelfase: Er wordt een focus gekozen bv rolverandering, rouw, interpersoonlijk conflict, interpersoonlijk tekort
Eindfase: consolideren en relapspreventie

Kanttekening van behandelen van depressie

Psychotherapie optimaliseren

sessie frequentie: een hogere sessie frequentie leidt tot een sterke afname, minder uitval en een snellere en betere response. Gebleken uit de FreqMech studie (200 patiënten en 76 therapeuten. 4 condities: CBT wekelijks, CBT 2x per week, IBT werkelijks, IBT 2x per week)
kwaliteit van therapie (behandelprotocollen): voor een goede behandeling is een werkende therapie, actieve patiënt en goede therapeut van belang
personalisatie: behandeling aanpassen op de patiënt
werking therapie: effectief gebleken uit onderzoek

zaken die kunnen leiden tot dwaling van de behandelprotocollen

attitude ten opzichte van handboeken
niet de nieuwste kennis paraat
visie op alliantie: verbondenheid tussen patiënt en therapeut
eigen emoties en veiligheidsgedrag van therapeut gaan een rol spelen
generaliseerbaarheid: veel protocollen worden opgesteld in de VS en transleren dus anders wanneer deze in een ander land worden toegepast

verschillende mogelijke afwijking van protocol

Redenen om af te wijken van een protocol

Discipline van de therapeut
Patiënt karakteristieken: cognitieve capaciteiten, acceptatie behandeling, problematiek, crisis, comorbiditeit eitc
Factoren in de organisatie: mate van supervisie, eenheid in visie en evaluatie, E-health

Het algoritme versus de therapeut:

Bij het toeschrijven van CGT zie je niet veel verschil tussen de computer en de therapeut. Echter bij het toeschrijven IPT zat de therapeut er wel eens naast.
Gepersonaliseerd te werk gaan bij het toeschrijven van therapieën is lastig, voor ongeveer 60% van de patiënten is een voorspelling te maken welke therapie het meest effectief is.
Individuele verschillen: sommigen patiënten verbeteren ondanks het protocol wel/niet goed wordt uitgevoerd, voor anderen maakt dit wel uit en andere verbeteren hoe dan ook niet

Access:

Public

Check: concept of JoHo WorldSupporter

JoHo WorldSupporter mission and vision:

JoHo wants to enable people and organizations to develop and work better together, and thereby contribute to a tolerant and sustainable world. Through physical and online platforms, it supports personal development and promote international cooperation is encouraged.

JoHo concept:

As a JoHo donor, member or insured, you provide support to the JoHo objectives. JoHo then supports you with tools, coaching and benefits in the areas of personal development and international activities.
JoHo's core services include: study support, competence development, coaching and insurance mediation when departure abroad.