S.A.S. t. Frankrijk EHRM * (Grand Chamber) 1 juli 2014, appl. no. 43835/11 - Arrest

Feiten

In Frankrijk geldt sinds 2011 een verbod op het dragen van kleding die het hele lichaam bedekt. Op het dragen van een nikab of boerka in het openbaar staat een boete van 150 euro. I.c. gaat het om een orthodoxe moslima met de Franse nationaliteit. Zij stelt dat zij in het openbaar een boerka of nikaab wil dragen in overeenstemming met haar geloof, culturele en persoonlijke overtuiging. Haar klacht heeft betrekking op de Franse wet van 2011 die het dragen van gezichtsbedekkende kleding in de openbare ruimte verbiedt. Zij stelt dat zij door niemand onder druk wordt gezet om deze kleding te dragen en dat zij de nikaab zowel in het openbaar als in de privéomgeving wil dragen om voor zichzelf innerlijke rust te bereiken. Ook voert zij aan dat zij ermee akkoord gaat om in bepaalde omstandigheden de nikaab af te doen, maar wil de vrijheid hebben om zelf te beslissen wanneer. 

Een jonge moslimvrouw vond dat haar godsdienstvrijheid door het verbod werd aangetast en vocht het aan bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. De kamer heeft de zaak voorgelegd aan de Grote Kamer van het Hof. De klacht betreft het feit dat de wet het klaagster onmogelijk maakt om haar gezichtsbedekende sluier in het openbaar te dragen. Volgens haar levert dit een inbreuk op van haar recht op respect voor het privéleven (art. 8 EVRM) en van haar vrijheid van godsdienst en geweten (art. 9 EVRM). Daarnaast meent zij dat het verbod discriminatie oplevert op grond van geslacht, godsdienst en etnische afstamming, omdat vooral vrouwen van buitenlandse afkomst deze gezichtsbedekkende sluiers plegen te dragen.

EHRM

Het Hof oordeelde dat er geen schending van het EVRM was. Het EHRM overwoog dat, hoewel het Franse verbod op gezichtsbedekking in de publieke ruimte een schending opleverde van het recht op de persoonlijke levenssfeer (artikel 8 EVRM) en het recht op godsdienst (artikel 9 EVRM) van de betrokken vrouwen, de inbreuk op deze grondrechten gerechtvaardigd was ter realisatie van een legitiem doel. Het Hof stelde eerst

vast dat met het boerkaverbod twee legitieme doelen werden nagestreefd door de Franse staat. Namelijk het beschermen van de openbare veiligheid en de rechten van anderen. De inbreuk op de individuele rechten van de boerkadraagsters was echter niet proportioneel in het kader van de bescherming van de openbare veiligheid, nu de Franse staat niet aannemelijk had gemaakt dat er sprake was van een algehele bedreiging van de openbare veiligheid door de bedekking van hun gezicht door deze groep vrouwen.

Omtrent het beoogde doel van de bescherming van de rechten van anderen, oordeelde het

EHRM dat het verbod wel een gerechtvaardigde inbreuk op de persoonlijke levenssfeer en godsdienstvrijheid van de boerkadraagsters opleverde omdat de lidstaten een ruime beleidsvrijheid toekomt bij het reguleren van het ‘samen leven’ in een democratische samenleving. Het bedekken van het gezicht door middel van een boerka is een schending

van het recht van anderen om oogcontact met de boerkadraagster te maken en een interpersoonlijke relatie met haar te kunnen aan gaan, volgens het EHRM.

M.a.w. het Hof benadrukte dat het respecteren van de voorwaarden van “samenleven” een legitiem doel was van de betreffende maatregel. Frankrijk had in dit geval “a wide margin of appreciation”. Het recht op respect voor haar persoonlijke levenssfeer wordt dus van ondergeschikt belang geacht aan het recht van anderen op oogcontact en sociale interactie in de publieke ruimte met haar.

Conclusie: Het dragen van een nikab of een boerka, is in strijd is met het respect voor de minimumvereisten voor een open democratische samenleving en maakt het samenleven onmogelijk. Het EHRM volgt de argumentatie van de Franse staat.