Artikelsamenvatting bij Hoe de straat de school binnendringt van El Hadioui - 2008

Wat is de pedagogische driehoek?

De pedagogische driehoek bestaat uit de domeinen van de masculiene straatcultuur, de feminiene schoolcultuur en de traditionele thuiscultuur. Het tegelijkertijd gesocialiseerd worden in deze drie culturen kan zowel een trampoline als een gevangenis zijn voor jongeren. Jongeren worden voortdurend geconfronteerd met uiteenlopende en onderling tegenstrijdige rollen.  

Hoe verhouden de masculiene straatcultuur en de feminiene schoolcultuur zich tot elkaar?

Er bestaat een fundamentele mismatch tussen de meer feminiene pedagogiek van de schoolcultuur en de macho-masculiene pedagogiek van de straatcultuur. De twee culturen leren af wat de ander heeft aangeleerd en straffen af wat de ander beloont. De twee domeinen hebben veel dezelfde materialistische doelstellingen (zoals respect, geld), maar er bestaan verschillen in de manieren van het behalen van deze doelstellingen. De schoolcultuur is verbonden met het idee van de individuele emancipatie van de jongere door zelfreflectie, zelfexpressie, zelfstandigheid en zelfontplooiing. Juist in de straatcultuur worden deze uitgangspunten niet gewaardeerd.

Op welke manier bestaat er een mismatch met betrekking tot het dagelijkse besef van tijd tussen de straatcultuur en de schoolcultuur?

Op straat bestaat er een flexibele tijdsdynamiek waar iedereen zijn eigen rooster maakt, terwijl in de schoolcultuur een extern bepaald strikte dagplanning bestaat.

Op welke manier bestaat er een mismatch met betrekking tot mobiliteit tussen de straatcultuur en de schoolcultuur?

De straatcultuur bestaat uit vluchtige handelingen die gecombineerd zijn met een enorme mobiliteit in de eigen wijk. In de schoolcultuur wordt immobiliteit van de studenten gezien als en deugd om het onderwijs beter te kunnen organiseren.

Op welke manier bestaat er een mismatch met betrekking tot algemeen handelen tussen de straatcultuur en de schoolcultuur?

Op straat is gedrag vaak direct en impulsief. Er bestaat een meer hedonistische inslag met het toegeven aan behoeften. In de schoolcultuur wordt directe actie juist afgeleerd. De nadruk ligt daar op het denken, het formuleren van een plan, het rationeel kanaliseren van de eigen emoties, zelfbeheersing en controle. Niet alle behoeften worden daar goedgekeurd en het bevredigen van die behoeften is gebonden aan tijd, ruimte en sociale normen.

Op welke manier bestaat er een mismatch met betrekking tot de definitie van mannelijkheid en vrouwelijkheid tussen de straatcultuur en de schoolcultuur?

Op straat is de echte man een macho die het zich kan veroorloven vrouwen te behandelen als lustobjecten en gebruiksvoorwerpen. Vrouwen dienen deze verticale verhouding waarin ze de masculiene dominantie faciliteren te accepteren. In de schoolcultuur wordt een horizontale verhoudingen aangemoedigd. Het idee van de vrouw als lustobject wordt afgewezen, omdat dit in strijd is met haar zelfbeschikking en waardigheid. Jongens moeten in de schoolcultuur leren argumenteren, presenteren, vergaderen, en in teams werken. Het simpelweg zijn van een man levert in de schoolcultuur geen dominante macht op.

Op welke manier bestaat er een mismatch met betrekking tot intermenselijke verhoudingen tussen de straatcultuur en de schoolcultuur?

In de straatcultuur kan agressie en geweld een normale methode zijn om anderen te disciplineren. Het gaat vaak om het beschermen van de eigen eer en mannelijkheid die gevoelsmatig heel belangrijk zijn in de straatcultuur. In de schoolcultuur wordt men aangemoedigd te communiceren en argumenteren. Respect in de schoolcultuur betekent de ander in zijn waarde laten. Taal speelt hierbij een belangrijke rol. Straattaal is disfunctioneel binnen de schoolcultuur.

Welke drie richtingen worden geïdentificeerd voor de jongeren die deze mismatch ervaren?

• Jongeren breken met het straatleven en het sociale netwerk dat daaraan verbonden is om beter te presteren in de schoolcultuur. Dit lukt vaak goed, zolang er maar steun en sturing is vanuit de thuiscultuur. Zonder deze huiselijke sturing is het vaak lastig om de sociale, mentale en emotionele integratie in de straatcultuur los te laten.
• Jongeren weten zich geen houding te geven in de schoolcultuur. Ze raken verveeld, vinden veel activiteiten overbodig, en vertonen overlastgevend gedrag op school.
• Jongeren verlaten voortijdig de school. Dit doet zich vaak voor bij de overgang van het voortgezet onderwijs naar het middelbaar beroepsonderwijs. De jongeren hebben moeite met deze overgang, zijn verveeld en hebben behoefte aan geld. Ze kiezen dan vaak voor de straatcultuur.

Hoe verhouden de masculiene straatcultuur en de traditionele thuiscultuur zich tot elkaar?

Tussen de straatcultuur en de thuiscultuur bestaan zowel overeenkomsten als tegenstrijdigheden. Vanuit de thuiscultuur krijgen jongeren de waarden van eer, respect, trots, mannelijkheid en vrouwelijkheid mee: de verantwoordelijkheid van mannen en broers om te familie te beschermen en financieel te onderhouden, de verantwoordelijkheid van vrouwen om verzorgend te zijn, en de waarde van het huwelijk en seksuele onthouding, Deze waarden worden in de straatcultuur van een nieuwe inhoud voorzien die is aangepast aan de codes van de straat. Thuis ligt de nadruk vaak op plichten, terwijl op straat de nadruk vaker ligt op rechten.

Op welke manier zorgt de mismatch tussen de straatcultuur en de thuiscultuur voor problemen?

Ouders worden vaak geconfronteerd met de ervaring dat hun kinderen buiten de deur afgeleerd krijgen wat zij hen hebben aangeleerd, en tevens aangeleerd krijgen wat zij hen hebben afgeleerd. Sommige jongeren geven toe aan de verleidingen van de straatcultuur en refereren niet langer naar de sociale normen van de thuiscultuur. Andere jongeren leven parallelle levens waarbij ze zich thuis conformeren aan de traditionele normen terwijl ze zich op straat conformeren aan het hedonistische klimaat van de straatcultuur. Dit leidt tot persoonlijke verwarring en loyaliteitsconflicten.

Hoe verhouden de feminiene schoolcultuur en de traditionele thuiscultuur zich tot elkaar?

De schoolcultuur en de thuiscultuur hebben veel overeenkomsten. In beide domeinen wordt de functionele ontwikkeling van het kind onderschreven, evenals het verwerven van een goede maatschappelijke positie en financiële onafhankelijkheid. De mismatch doet zich voor op het niveau van communicatief handelen. In de schoolcultuur ligt de nadruk op assertiviteit en zelfexpressie, terwijl in de thuiscultuur vaker de nadruk ligt om prudentie en zelfbeheersing waarbij communicatie vaak impliciet is en niet alles hoeft (en hoort) te worden besproken.