Casus 1: MegaMallz A (20 punten)
De Nederlandse firma MegaMallz wil een giga-shoppingcentrum openen aan de rand van Leiden. Een gigantisch winkelcentrum, met supermarkten, kledingwinkels, een bioscoop en een verschillende restaurants moet de winkelende Leidenaar van alle gemakken voorzien. De gemeente Leiden is akkoord, op voorwaarde dat er in of in de buurt van het winkelcentrum geen restaurants komen. Dit om te voorkomen dat het giga-shoppingcentrum de HORECA in de binnenstad van Leiden wegconcurreert en daarmee de leefbaarheid van Leiden zelf aantast en leidt tot leegstand in de binnenstad. In het bestemmingsplan wordt daarom opgenomen dat er geen restaurants in het winkelcentrum of in een straal van 1 kilometer rondom het complex gevestigd mogen worden. De Nederlandse Jacob wilde nu juist een pand huren in het winkelcentrum om er een restaurant openen, en stapt naar de rechter. Hij stelt dat het Leidse bestemmingsplan in strijd is met de Dienstenrichtlijn.
Vraag 1a (8 punten)
Beoordeel of het bestemmingsplan van de gemeente Leiden in strijd is met Europees recht.
Het giga-shoppingcentrum dreigt te mislukken nu er niet genoeg winkeliers geïnteresseerd lijken. Voor de gemeente Leiden is dit een groot probleem aangezien het giga-shoppingcentrum nodig is om de stad aantrekkelijk te houden voor gezinnen met hoge inkomens. De gemeente besluit daarom bij te springen en verleent een eenmalige lening van €125.000 per winkelier die een vestiging opent, aangevuld met een jaarlijkse korting op de gemeentelijke belastingen van €25.000. De lening is tegen een renteconform tarief maar hoeft enkel terugbetaald te worden uit behaalde winst van de onderneming. De bestaande middenstand in Leiden ziet deze bevoordeling met lede ogen aan.
Daarnaast besluit de Gemeente om een bijscholingscentrum voor oudere werknemers in complex van het giga-shoppingcentrum te plaatsen. Met de toenemende vergrijzing en digitalisering van de arbeidsmarkt is het immers van groot maatschappelijk belang om ouderen bij te scholen. Na een openbare aanbestedingsprocedure krijgt Thunderbird, een non-profit stichting, het contract. Voor een vergoeding van €2.000 per oudere per jaar zullen zij de geschatte 35.000 ouderen in de regio helpen bij omscholing en het vinden van nieuw werk, een taak die ook in een gemeentelijke verordening wordt opgenomen. Vlotte vijftigers B.V., een commerciële aanbieder van bijscholing voor vijftigplussers is hier niet gelukkig mee.
Vraag 1b (12 punten)
De winkeliersvereniging Haarlemmerstraat en Vlotte Vijftigers B.V. komen bij u en vragen of dit allemaal zomaar kan onder Europees recht.
Casus 1
Vraag 1a
A) Dienstenrichtlijn (8 punten)
Vrij verkeer? Harmonisatie? Grensoverschrijding?
Interstatelijk element?
De eis van de Gemeente leiden vormt een aan evaluatie onderworpen eis/belemmering onder Artikel 15(2)(a) van de dienstenrichtlijn
Deze zijn alleen toegestaan als ze aan alle voorwaarden van Artikel 15(3) voldoen De lidstaten controleren of de in lid 2 bedoelde eisen aan de volgende voorwaarden voldoen:
a) discriminatieverbod: de eisen maken geen direct of indirect onderscheid naar nationaliteit of, voor vennootschappen, de plaats van hun statutaire zetel;
b) noodzakelijkheid: de eisen zijn gerechtvaardigd om een dwingende reden van algemeen belang;
c) evenredigheid: de eisen moeten geschikt zijn om het nagestreefde doel te bereiken; zij gaan niet verder dan nodig is om dat doel te bereiken en dat doel kan niet met andere, minder beperkende maatregelen worden bereikt.
Discriminatie: de regel maakt geen direct of indirect onderscheid, geldt gelijkelijk voor alle partijen) (Evt geavanceerd: bestaande ondernemingen in Leiden voor verbod evt een voordeel, voordeel voor bestaande Leidse Horeca
Noodzakelijkheid: voorkomen wegconcurreren Leidse Horeca, op zich een zuiver economisch doel en problematisch, maar gekoppeld aan betere, anders geformuleerde doelen te weten leefbaarheid en leegstand, deze zullen wel geaccepteerd worden
Evenredigheid (valt uit elkaar in geschiktheid en noodzakelijkheid) . Hier gaat het met name om dat de studenten juist argumenteren, zeker bij noodzakelijkheid.
Geschikt: op zich is het middel geschikt om de gestelde doelen te bereiken, immers door verbod komt er geen extra concurrentie en dus minder druk op centrum. (bonus evt: is de maatregel wel consistent: immers andere zaken in centrum (mode etc) worden wel weggeconcurreerd)
Noodzakelijk:
Argumenten voor:
Het is maar een straal van 1 kilometer, is al beperkt
Enkel verbod op Horeca, niet op andere zaken
Argumenten tegen:
Conclusie: waarschijnlijk niet evenredig, maar andere uitkomst kan beredeneerd worden.
Vraag 1b
2 maatregelen:
Winkeliers 125.000 lening met 25.000 korting per jaar (6 punten)
Contract Thunderbird (6 punten)
Steun winkeliers (6 punten)
107 VWEU
Onderneming? > ja winkeliers verrichten een economische activiteit en zijn ondernemingen (Leipzig-Halle)
De steunmaatregel is toegekend door een lidstaat en in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd > Ja, het gaat om een directe toekenning van fondsen van de Gemeente De steunmaatregel verschaft aan de begunstigde(n) een niet-marktconform voordeel;
Er is geen sprake van een ALTMARK (geen DAEB)
De overheid handelt niet als een MEIP (markt wil juist niet investeren, lening tegen gunstigere voorwaarden dan normaal)
De ondernemingen krijgen daarmee met de som geld een niet-marktconform voordeel
steun is selectief > ja, de steun wordt toegekend aan een bepaalde groep winkeliers die een vestiging in een project openen en is dus selectief ;De steunmaatregel leidt tot (dreigende) vervalsing van de mededinging en tot ongunstige beïnvloeding van de tussenstaatse handel > Ja, door het voordeel wordt de concurrentie verstoord, en de Leidse winkels ontvangen internationale klanten (studenten) en zijn evt ook online actief.
De Minimis? Is de steun meer van 200K per 3 jaar?
In beginsel krijgt iedere winkelier exact 200K (125 plus 3x25), en valt de maatregel daarmee onder de De Minimis
Als gevolg geen steun, en ook geen aanmelding vereist
Maar risico op cumulatie: wat als een bedrijf meerdere winkels opent > dan bedrag boven de minimis
Indien boven de minimis > in beginsel steun onder 107(1) > groepsvrijstelling en 107(3) checken
Procedure:
Als boven De Minimis > niet aangemeld
Steun onrechtmatig onder 108(3)VWEU jo Verordening 2015/1589
Extra: terugvordering door nationale rechter of door Cie
Thunderbird (6)
Mogelijke steun door verlening contract, maar mogelijk Altmark geval
Onderneming? > ja, Thunderbird verricht een economische activiteit en is ondernemingen (Leipzig-Halle)
De steunmaatregel is toegekend door een lidstaat en in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd > Ja, het gaat om een directe toekenning van fondsen van de Gemeente
De steunmaatregel verschaft aan de begunstigde(n) een niet-marktconform voordeel? Is er sprake van ALTMARK? > vier voorwaarden:
daadwerkelijk belast met DAEB? > ja, opleiding ouderen, ook opgenomen in regelgeving
vooraf, objectieve en doorzichtige parameters voor vergoeding? > Ja, vast bedrag vooraf op basis van transparante en objectieve criteria (aantal)
niet hoger zijn dan kostendekkend met redelijke winst: > ja, aangezien er is aanbesteed mag je er van uitgaan dat de prijs redelijk is, en niet te hoog
Indien niet aanbesteed > compensatie op basis van de kosten die een gemiddelde, goed beheerde onderneming zou hebben gemaakt om deze verplichtingen uit te voeren, rekening houdend met de opbrengsten alsmede met een redelijke winst uit de uitoefening van deze verplichtingen > aangezien er is aanbesteed gaat dit niet op
Conclusie: aan Altmark voldaan, er is geen steun onder 107(1)
Er hoeft dus ook niet gerechtvaardigd of aangemeld te worden.
