Hoe ontwikkelen vriendschappen zich? - Chapter 7

Waarom willen mensen vriendschappen vormen?

Onze vriendschappen vormen een bron van plezier en ondersteuning. Hechte vriendschappen zijn oprechte en intieme relaties tussen mensen met affectie, vereniging en gezelschap. Vriendschappen verschillen van onze romantische relaties in de zin dat ze minder intiem zijn en minder toewijding kennen. Vriendschappen worden gekenmerkt door verschillende factoren: respect, vertrouwen, kapitalisatie, sociale ondersteuning en responsiviteit.

• Binnen vriendschappen hebben mensen respect voor elkaar: Ze waarderen elkaar en hebben de ander in hoog vaandel.
• In een vriendschap hebben we er vertrouwen in dat we een welwillende behandeling krijgen van onze vriend of vriendin.
• In een vriendschap reageren mensen met veel energie en enthousiasme op de positieve gebeurtenissen in het leven van de ander. Bij kapitalisatie delen we ons geluk en bevorderen we ons plezier.
• Sociale ondersteuning komt in veel verschillende vormen terug in onze vreindschappen, zoals affectie, advies en materiële ondersteuning. Sommige vrienden geven ons meer sociale ondersteuning dan andere vrienden. De beste ondersteuning is de ondersteuning die het best past bij onze behoeftes en voorkeuren. Onzichtbare support gaat onopgemerkt door de ontvanger maar kan wel veel positieve uitkomsten teweeg brengen. Waarneembare support is desondanks ook ontzettend belangrijk: Het gaat erom hoe wij zelf ervaren dat we worden ondersteund door onze vrienden. Wat we denken dat onze vrienden voor ons doen doet er toe op de lange termijn. Onze persoonlijke karakteristieken hebben invloed op onze percepties van sociale support van onze vrienden. 
• Responsiviteit gaat over het bieden van aandacht, support en de herkenning van onze behoeftes en interesses. Waarneembare partner responsiviteit werkt ontzettend belonend en moedigt intimiteit binnen een relatie aan, net zoals zelfonthulling, vertrouwen en onderlinge afhankelijkheid. Er zit onschatbare waarde in het ontvangen van respect en begrip van onze vriend of vriendin. 

Vriendschappen kennen gedeelde overtuigingen die regels bieden over hoe vrienden wel en niet met elkaar zouden moeten omgaan. Deze regels en overtuigingen zijn cultureel gebonden. 

Hoe ontwikkelen vriendschappen zich over de levensloop?

• Tijdens de kindertijd groeien kinderen op en worden ze steeds volwassener. Ook de vriendschappen die mensen aangaan worden steeds rijker en complexer tijdens de kindertijd. De verfijnde manieren waarop volwassenen hun vriendschappen vormgeven zijn echter nog heel verschillend van de vriendschappen tijdens de kindertijd.
• Tijdens de tienertijd krijgen mensen een steeds grotere focus op hun leeftijdsgenoten en vriendschappen met hen. Deze verschuiving van focus is belangrijk voor de vervulling van hechtingsbehoeftes.
• Tijdens de jongvolwassenheid neemt het aantal vriendschappen vaak af, maar worden de vriendschappen die mensen hebben steeds dieper en intenser.
• Tijdens de middelbare leeftijd vindt er dyadische terugtrekking plaats, waarbij mensen steeds meer van hun tijd en energie investeren in hun romantische relatie en hierdoor de investering in hun vriendschappen afneemt. 
• Tijdens de oude leeftijd krijgen senioren volgens de socioemotionele selectiviteitstheorie een vergrote voorkeur voor kwaliteit van vriendschappen in plaats van kwantiteit.

Welke verschillen kunnen er zijn tussen verschillende vriendschappen?

Er bestaan enkele gender verschillen in vriendschappen waarbij de personen hetzelfde geslacht hebben. Vriendschappen tussen vrouwen kennen meestal een hoge mate van emotioneel delen en zelfonthulling. Vriendschappen tussen mannen gaan vaak meer over gedeelde activiteiten, kameraadschap en competitie. Onderzoek heeft aangetoond dat huwelijkspartners over het algemeen tevredener zijn met hun relatie wanneer zij gemeenschappelijke vrienden hebben. Beste vrienden zijn intiemer met elkaar dan 'gewone' vrienden. Verschillende aspecten van intimiteit zijn op dit vlak betrokken: Beste vrienden delen meer kennis, meer vertrouwen en zijn afhankelijker van elkaar. 

Daarnaast bestaan er enkele individuele verschillen in vriendschap. De meeste homoseksuelen en lesbiennes hebben heteroseksuele vrienden, maar de meeste heteroseksuelen zijn er niet van op de hoogte dat ze homoseksuele of lesbische vrienden hebben. Relationele zelfconstructies zorgen ervoor dat mensen waarde hechten aan hun relatie en onafhankelijkheid minder belangrijk achten. Mensen die hoog scoren op de Donkere Triade eigenschappen narcisme, Machiavellianisme en psychopathie zijn vaak manipulatief en gevoelloos in hun vriendschappen.

Welke moeilijkheden kunnen er in een vriendschap ontstaan?

In een vriendschap kan verlegenheid tot moeilijkheden leiden. Verlegen mensen zijn bang voor sociale afkeuring en gedragen zich op timide wijze. Ze hebben vaak negatieve interpretaties van het gedrag van anderen en proberen deze daarom zo veel mogelijk te vermijden. Veel verlegen mensen interacteren op een comfortabele manier met anderen wanneer zij een excuus hebben voor wanneer dingen fout gaan. Daarom kunnen we de conclusie trekken dat verlegen mensen eerder baat hebben bij meer zelfvertrouwen dan bij betere sociale vaardigheden.

Daarnaast kan eenzaamheid tot moeilijkheden leiden bij het vormen van vriendschappen. Ontevredenheid en tegenspoed vinden plaats wanneer we steeds meer bevredigene connecties met anderen willen, waar zowel sociale eenzaamheid als emotionele eenzaamheid bij betrokken kunnen zijn. Eenzaamheid is het resultaat van genetische invloeden, onveilige gehechtheid, een laag zelfbeeld en een lage expressiviteit. Het wordt geassocieerd met negatieve overtuigingen en slecht lopende interacties die niet interessant zijn voor anderen op zich mee bezig te houden. Hoopvolle attributies en redelijke verwachtingen kunnen behulpzaam zijn bij het kwijtraken van gevoelens van eenzaamheid. Het is daarom belangrijk om te zoeken naar deze zelf-destructieve overtuigingen wanneer je eenzaamheid ervaart.