Wilnis - Arrest

Wilnis (HR 17-12-2010)

Feiten

Het Hoogheemraadschap heeft als taak de waterkundige verzorging in delen van de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht. De provincies fungeren als toezichthouder op het Hoogheemraadschap en op de waterstaatswerken. De provincies leggen ook regels en normeringen vast met betrekking tot de waterkeringen.

Het Hoogheemraadschap is eigenaar en beheerder van de tussenboezemkade langs de Ringvaart in Wilnis, behorende tot het grondgebied van de Gemeente De Ronde Venen. Deze kade is een veendijk, ontstaan tijdens de drooglegging van de polder. De kade is een secundaire, regionale waterkering, waarvoor geen wettelijke veiligheidsnormen bestaan.

In de nacht van 25 op 26 augustus 2003 is de kade over een lengte van 60 meter ongeveer 5,5 tot 7,5 meter in de richting van een achterliggende woonwijk in Wilnis verschoven, waardoor ongeveer 230.000 m3 water de woonwijk is ingestroomd. De Gemeente vordert op grond van art. 6:174 lid 1 BW veroordeling van het Hoogheemraadschap tot vergoeding van de door haar als gevolg van de kadeverschuiving geleden schade.

Het Hof oordeelde dat het Hoogheemraadschap aansprakelijk was op grond van art. 6:174 BW. De kade moet als opstal worden gekwalificeerd. Volgens het Hof voldeed dit niet aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen. Er wordt geen belang gehecht aan de kennis en techniek tijdens de kadeverschuiving.

Hoge Raad

De Hoge Raad moet oordelen of de kade (als natuurlijke veendijk) moet worden gekwalificeerd als opstal. Als dat zo is, dan moet worden geoordeeld of het opstal gebrekkig was. De Hoge Raad geeft aan dat uit de definitie van het begrip 'opstal' in art. 6:174 BW lid 4 kan worden afgeleid dat een (bouw)werk in de zin van deze bepaling naar zijn aard niet louter langs natuurlijke weg tot stand kan komen. Hiervoor is menselijk ingrijpen vereist, dat heeft bijgedragen aan de (duurzame) bestemming of functie van dat werk. Het dijklichaam is ontstaan door uitgraving en drooglegging, en is gevormd naar de inzichten in waterkeringen. Het is in stand gehouden overeenkomstig de daarvoor ontwikkelde richtlijnen en is voorzien van een in de grond aangebrachte beschoeiing. Daarom bevestigt de Hoge Raad het oordeel van het Hof dat de veendijk een opstal is in de zin van artikel 6:174 BW.

Voldoet de opstal aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen? De Hoge Raad stelt: “Bij het antwoord op de vraag of de opstal voldoet aan de eisen die men daaraan in de gegeven omstandigheden mag stellen, komt het derhalve aan op de - naar objectieve maatstaven te beantwoorden - vraag of de opstal, gelet op het te verwachten gebruik of de bestemming daarvan, met het oog op voorkoming van gevaar voor personen en zaken deugdelijk is, waarbij ook van belang is hoe groot de kans op verwezenlijking van het gevaar is en welke onderhouds- en veiligheidsmaatregelen mogelijk en redelijkerwijs te vergen zijn.”

Er moet dus rekening worden gehouden met factoren als de aard en bestemming van de kade (een publiek toegankelijke dijk), de waarborgfunctie van de veendijk (bescherming van omwonenden tegen water), de fysieke toestand van de kade ten tijde van de verwezenlijking van het gevaar, de naar objectieve maatstaven te beoordelen kenbaarheid van het gebrek en het daaraan verbonden gevaar van kadeverschuiving, de bij de uitvoering van zijn publieke taak aan het Hoogheemraadschap toekomende beleidsvrijheid en de financiële middelen die hem in dat verband ten dienste staan. Anders dan het oordeel van het Hof moet hierbij volgens de Hoge Raad ook gelet worden op de toenmalige stand van de wetenschap en de techniek en de daadwerkelijke (technische) mogelijkheid van het nemen van afdoende (veiligheids)maatregelen. De Hoge Raad vernietigt het arrest van het Hof.