Stichting /Exploitatie Nederlandse Staatsloterij / Stichting Loterijverlies.nl - Arrest

Stichting /Exploitatie Nederlandse Staatsloterij / Stichting Loterijverlies.nl (HR 30-01-2015, ECLI:NL:HR:2015:178)

Feiten

Tot 1 januari 2008 werden de grotere Staatsloterij-prijzen niet getrokken uit de verzameling van verkochte loten, maar uit het zgn. ‘universum’. Dit universum betrof alle loten die verkocht hadden kunnen worden. In reclame-uitingen werd echter gesproken over het aantal grotere prijzen dat getrokken was uit het universum. Het grootste deel van deze getrokken loten was echter niet verkocht. Dat wil zeggen dat het aantal uitgekeerde prijzen in werkelijkheid veel minder was.

Stichting Loterijverlies heeft in 2007 namens 23.000 personen een procedure aangespannen tegen de Staatsloterij omdat de loterij kopers van staatsloten zou hebben misleid wat betreft het gegarandeerd zijn van de prijzen, de winkansen en het aantal grote prijzen per trekking.

De vordering van Loterijverlies werd door de rechtbank afgewezen. Het hof verklaarde dat er wel sprake was van misleidende mededelingen en hierdoor werd in strijd gehandeld met art. 6:194 BW (oud). Staatsloterij heeft cassatieberoep ingesteld. De vraag die centraal staat is of de reclame-uitingen van Staatsloterij misleidend waren in de zin van art. 6:194 (oud) BW?

Hoge Raad

In cassatie betoogt Staatsloterij dat het in loterijland volstrekt gebruikelijk is om uit een groter universum te trekken, dat ook andere loterijen dit deden en dat deze praktijk niet in strijd is met geldende regelgeving. De Hoge Raad stelt echter: “(…) Het oordeel van het hof dat de gemiddelde consument in de periode 2000-2007 niet verwachtte dat door Staatsloterij werd getrokken uit een ‘universum’ dat aanzienlijk groter was dan het aantal daadwerkelijk verkochte loten behelst, anders dan het onderdeel betoogt, niet het aannemen van een feit van algemene bekendheid of een algemene ervaringsregel, maar is een feitelijke vaststelling van het hof omtrent de verwachtingen van de gemiddelde consument in de desbetreffende periode. Het hof behoefde niet met zoveel woorden in te gaan op de door Staatsloterij ingenomen stellingen omtrent enig andersluidend gebruik ‘in loterijland’. In zijn oordeel ligt immers besloten dat dit gebruik niet (in voldoende mate) kenbaar was voor de gemiddelde consument. Dit oordeel is geenszins onbegrijpelijk.”

De Hoge Raad stelt dat voor misleiding (art. 6:194 (oud) BW) noodzakelijk is dat de onjuiste of onvolledige informatie de maatman kan misleiden en door haar misleidende karakter zijn economische gedrag kan beïnvloeden. Het hof heeft onderzocht of de gewraakte mededelingen van Staatsloterij van voldoende materieel belang waren om de maatman te kunnen misleiden. Het hof heeft het verschil tussen de echt te winnen prijzen en alle loten, voldoende geoordeeld om de maatman te (kunnen) misleiden en heeft het verweer van Staatsloterij verworpen dat dit verschil niet van materieel belang voor de maatman heeft kunnen zijn. Ook stelt de Hoge Raad dat de wetsuitleg meebrengt dat het minimum- uitkeringspercentage van art. 8 lid 2 Wet op de Kansspelen niet ziet op iedere trekking afzonderlijk, maar ziet op een gemiddeld uitkeringspercentage over een langere periode.

Kern

Consumenten wisten niet dat de Staatsloterij prijzen trok uit een pot waarin ook onverkochte loten zaten. Hierdoor waren de winstkansen kleiner dan gedacht en is er dus sprake van misleiding. Het argument dat andere loterijen het ook zo deden, maakt dit niet anders. Voor misleiding (art. 6:194 BW (oud)) is noodzakelijk en voldoende dat de onjuiste of onvolledige informatie de maatman misleidt of kan misleiden en door haar misleidende karakter zijn economische gedrag kan beïnvloeden. Het hof heeft juist geoordeeld dat het verschil tussen gepresenteerde winkansen en de werkelijke winkansen van voldoende materieel belang was om de beslissing van de gemiddelde consument te beïnvloeden.