Hoorcollege week 1 Rechtseconomie

Hoorcollege 

1 Wat is rechtseconomie: 

• Economische analyse van het recht. Besturing van het recht met behulp van inzichten uit de economie 

• Economie: nutsmaximaliserend gedrag --> welke optie is het beste 

• Met behulp van het recht kan je het gedrag sturen 

Twee vragen van het vak: 

1. Invloed recht op gedrag 

2. Invloed recht op maatschappelijke welvaart (nut van individuen) 
   - Pareto-criterium --> welvaart wordt geacht als er één op vooruit gaat en niemand op achteruit 
   - Hicks Kaldor-criterium --> welvaart van de winnaars groter is dan het verlies van de verliezers  

Perspectief waaruit we kijken: 

• Kritische academicus --> tot welke gedragseffecten leidt het? 

• Wetgevingsjurist --> hoe kun je het recht vormgeven? 

• Beleidsadviseur --> hoe kun je het recht vormgeven? 

2 Verhouding recht (rechtvaardigheid) en economie (welke effecten op partijen): 

1. Ex ante vs ex post  

• Ex ante: als je het recht op een bepaalde manier vormgeeft, wat voor effecten gaat dat hebben)   

• Ex post: er is iets gebeurd en wat is de oplossing 

2. Efficiëntie (economie) en rechtvaardigheid (recht) 

• Voorbeeld Nefalit-Karamus: Nefalit is een tabaksbedrijf en Karamus is overleden aan de effecten. (ex post --> er is iets gebeurt en hoe moet dit worden opgelost) 

3 Indifferentiecurve: 

• Op de indifferentiecurve staan punten waar de persoon even goed af is en dus net zoveel nut heeft 

• Het is dus een weergave van goederenpaketten die hij even goed vindt 

Edgeworthbox: 

• Indifferentiecurves van twee personen over dezelfde twee producten 

• Punt A is de normale verdeling 

Pareto-verbetering: 

• Verandering waarbij het nut van één of meer leden van een groep groter wordt zonder dat het nu van enig ander lid van de groep kleiner wordt 

• Er is dus een Pareto-verbetering mogelijk bij B. Anita gaat er immers niet op achteruit omdat het punt op haar indifferentiecurve ligt en dus heeft zijn net zoveel nut. Voor Sjonnie is punt B beter dan A. 

• Er is dus een Pareto-verbetering mogelijk bij C. Sjonnie gaat er immers niet op achteruit omdat het punt op zijn indifferentiecurve ligt en dus heeft hij net zoveel nut. Voor Anita is punt C beter dan A. 

• Alle punten binnen het oog is ook een Pareto-verbetering, behalve bij punt D. Van A naar D is dat niemand er op vooruit gaat.  

 
Pareto-optimum: 

• Situatie waar niemand er in welvaart op voort gaat, zonder dat iemand anders er op achteruit gaat 

• Er is geen Pareto-verbetering meer mogelijk 

• Dit is bij punt B en C 

• Deze lijn heet de contractcurve, wat een weergave is van de verzameling Pareto-optima. Bestaat uit de verzameling van punten waarin de indifferentiecurven van de individuen elkaar raken 

Hicks-Kaldor-criterium: 

• Pareto-criterium geeft geen uitsluitsel als er behalve winnaars ook verliezer zijn. Dus: bij vrijwel elke verandering in wet- en regelgeving 

• Alternatief: Hicks-Kaldor-criterium. Verandering waarbij alle betrokkenen erop vooruit zouden kunnen gaan. Verandering waar compensatie denkbaar is, doordat de wint van de winnaars groter is dan het verlies van de verliezers. 

• Toepassing: MKB-analyse (wie gaan erop vooruit en kan de winst het verlies compenseren) 

4 Welvaart, martken en overheid 

Volledige mededinging: 

• Veel vragers 

• Veel aanbieders 

• Homogeen product