Hasan Nuhanovic v. de Staat der Nederlanden - Arrest

Hasan Nuhanovic v. de Staat der Nederlanden, ECLI:NL:GHSGR:2011:BR0133

Onderwerp

Aansprakelijkheid Staat voor optreden Nederlandse VN-troepen (Dutchbat) in Srebrenica, ‘effective control’.

Casus

Enkele nabestaanden van slachtoffers van de massamoord in Srebrenica hebben de Staat der Nederlanden aansprakelijk gesteld voor de dood van hun familieleden. Het gaat om Hasan Nuhanovic en de nabestaanden van Riza Mustafic. Mustafic, werkzaam als elektricien voor Dutchbat, had niet de voor evacuatie benodigde VN-pas en werd uiteindelijk, samen met zijn familie, weggestuurd van de compound. Buiten de poort werd hij van hen gescheiden, en later vermoord. Zijn vrouw, zoon en dochter overleefden. 
Hasan Nuhanovic, een tolk voor Dutchbat, had wél een VN-pas en hij werd met de Nederlandse troepen in veiligheid gebracht. Zijn vader, moeder, broer stonden echter niet op de lijst. Vlak voordat zij de poort zouden uitlopen, werd vader Ibro verteld dat hij tóch kon blijven, aangezien hij deel had uitgemaakt van het burgercomité dat overleg had gevoerd met Mladic. Zijn andere zoon en vrouw zouden wel moeten vertrekken. De vader liep samen met de anderen de poort uit. De drie familieleden werden weggevoerd en later vermoord.

Rechtsvraag

De procedures draaiden om twee vragen:

1. Kan het optreden van Dutchbat aan de Nederlandse Staat worden toegerekend, en
2. Was dat optreden onrechtmatig?

Rechtsgang

Op beide punten werden de nabestaanden door het Gerechtshof ‘s Gravenhage in het gelijk gesteld. Het Hof liet de vraag of het optreden (ook) aan de VN kon worden toegerekend in het midden en oordeelde, op grond van internationaal recht, dat de Staat na de val van de enclave ‘effective control’ had. Dat optreden is bovendien, op grond van Bosnisch recht aangevuld met algemene rechtsbeginselen uit het EVRM en IVBPR, onrechtmatig. Dutchbat had anders kunnen en moeten handelen:

‘Daar komt bij dat onvoldoende gesteld is om aan te kunnen nemen dat Dutchbat in redelijkheid rekening moest houden met enig ander risico dan dat bij controle door de Bosnische Serviërs alsnog zou zijn tegengehouden en vermoord. (…) Het door de Staat genoemde voorval, waarbij een Bosnische minister uit een konvooi was gehaald en door de Bosnische Serviërs was geëxecuteerd, wijst veeleer op het tegendeel.’ (r.o. 6.18)

Conclusie

De Staat der Nederlanden had ‘effective control’ en kan zodoende aansprakelijk worden gesteld.