Hoe moet sociaal onderzoek opgeschreven worden? - Chapter 25

Het plannen en succesvol uitvoeren van een sociaal onderzoeksproject is een behoorlijke prestatie waar veel werk in heeft gezeten. Beginnende onderzoekers denken soms dat met het opschrijven van het onderzoek het makkelijke deel is aangebroken. Het kan plezierig zijn, maar je moet deze taak niet onderschatten en er voldoende tijd en denkwerk aan besteden. Hoe goed je het onderzoek ook hebt gepland en uitgevoerd, het heeft alleen impact wanneer je je bevindingen op begrijpelijke en overtuigende wijze kunt overbrengen op lezers. 

Wat moet je doen voor een succesvolle rapportage?

Bij het opschrijven van het onderzoek is het belangrijk om:

• Vroeg te beginnen (wacht niet tot alle data is verzameld, je kunt daarvoor al voorlopige stukken, van bijvoorbeeld de literatuurreview, schrijven).

• De rapportage duidelijk en logisch te structureren. Begin met een introductie, bouw je argumenten stuk voor stuk op, geef bewijs voor je beweringen en eindig met een conclusie. 

• Overtuigend te schrijven. Je moet lezers ervan overtuigen dat je bevindingen en conclusie significant en plausibel zijn.

• Gebruik een 'wegwijzer': vertel in het begin kort wat je gaat bespreken in de komende tekst. 

• Rechtvaardig je beslissingen (de keuze voor een theoretisch perspectief als startpunt, de onderzoeksvragen, gebruikte methodes, onderzoeksontwerp en steekproef).

• Houd een argument centraal door alle fase van het onderzoek. Laat alles wat hier niet relevant voor is weg. 

• Ken de voorschriften en verwachtingen van je onderwijsinstelling (schrijf je bijvoorbeeld vanuit een derde persoon?)

• Vraag om feedback.

• Vermijd discriminatoir taalgebruik.

• Voldoe aan de verplichtingen (bijvoorbeeld een kopie sturen naar deelnemers, vertrouwelijkheid van informatie handhaven en anonimiseren).

Hoe geef je structuur aan je rapport? 

De meest gebruikte manier van het opstellen van een rapportage is om te beginnen met een titelpagina, de dankbetuigingen, een inhoudsopgave en een abstract (korte samenvatting van de rapportage). Vervolgens volgt (1) de introductie waarin goed naar voren moet komen waarover het verslag zal gaan en waarom dit belangrijk is. Ook wordt de relevante theorie / literatuur besproken. Verklap ook alvast in algemene termen het perspectief wat jij zal gebruiken (en waarom) en specificeer op het eind de onderzoeksvragen.

De inleiding heeft een trechtermodel: begin breed met algemene theorieën of een algemene probleemstelling (maar wel iets wat de aandacht pakt van de lezer) en eindig smal met het specificeren van jouw onderzoeksvragen. Daarna volgt (2) de methodensectie waarin de onderzoeksmethoden worden toegelicht en wordt aangegeven wie de respondenten waren (hoeveel, hoe zijn ze geworven, wat zijn de demografische eigenschappen, enzovoorts). De methodensectie wordt opgevolgd door (3) de resultatensectie waarin de resultaten kort maar duidelijk (met behulp van visuele hulpmiddelen) worden gepresenteerd, en (4) de discussie waarin de resultaten worden geïnterpreteerd. In de discussie worden de specifieke resultaten weer teruggezet in een groter verband. Met andere woorden, hier is sprake van een omgekeerd trechtermodel, omdat de specifieke bevindingen teruggekoppeld worden naar de brede theorie / literatuur. Na de discussie volgt vaak (5) een conclusie.

Let op: een conclusie is niet hetzelfde als een samenvatting. Het is belangrijk dat in de conclusie duidelijk wordt wat de onderzoeker de lezer wilt meegeven. De implicaties van de eigen bevindingen kunnen hier aangekaart worden net als de sterke en zwakke punten van het onderzoek (pas op dat je het eigen onderzoek niet afkraakt: kritisch is goed, maar overdrijf niet). Ook zijn suggesties voor toekomstig onderzoek hier op zijn plaats.

Je kunt bijlagen toevoegen (vragenlijsten, het observatieschema, verzonden brieven etc.).Het allerlaatste onderdeel betreft de refentielijst. 

Hoe schrijf je kwantitatief, kwalitatief en gemengd onderzoek op?

Bij het opschrijven van kwantitatief onderzoek wordt de volgende structuur aangehouden:

1. Introductie

2. Context

3. Ethische overwegingen

4. Methodes en metingen

5. Bevindingen

6. Discussie

7. Conclusie

Bij het opschrijven van kwalitatief onderzoek is de structuur iets anders:

1. Introductie

2. Achtergrond

3. Methodologie

4. Bevindingen

5. Discussie

6. Conclusie

Wanneer gebruik wordt gemaakt van een gemixte methoden onderzoek, moet expliciet en onderbouwd aangegeven worden waarom gekozen is voor deze aanpak. Een publicatie kan de volgende structuur hebben:

1. Introductie

2. Vorig onderzoek

3. Theoretisch kader

4. Doel

5. Methoden en materialen

6. Resultaten

7. Discussie

8. Conclusie