Artikelsamenvatting bij Object and space perception – Is it a matter of hemisphere? van Schintu e.a. - 2014

Wat zijn de ventrale en dorsale stroom?

Het visuele systeem kan worden onderverdeeld in twee stromen, te weten de ventrale stroom en de dorsale stroom. De ventrale stroom dient voor objectperceptie, terwijl de dorsale stroom zich bezig houdt met ruimteperceptie. Er zijn inmiddels nieuwe theorieën ontwikkeld die deze stromen zowel anatomisch als functioneel verder uitwerken.

• Bijvoorbeeld het perceptie-actie model. Deze definieert de dorsale stroom als zijnde verantwoordelijk voor onbewuste visuele actiebegeleiding en de ventrale stroom als zijnde verantwoordelijk voor bewuste perceptie.
• Er is tevens een driedeling voorgesteld voor de dorsale stroom om de variëteit van visuospatiële functies te kunnen verklaren. De drie paden starten in de posterieur pariëtale cortex en mediëren verschillende visuospatiële vaardigheden. Het eerste pad is het parieto-premotor pad voor oogbewegingen, verschillende vormen van visuele actiebegeleiding en grijpen. Het tweede pad is het parieto-prefrontale pad voor top-down controle van oogbewegingen en ruimtelijk werkgeheugen. Het derde pad is het parieto-mediale temporale pad voor ruimtelijke vaardigheden die gerelateerd zijn aan navigatie.

Is er sprake van hemisferische dominantie?

Het wetenschappelijk bewijs voor hemisferische dominantie met betrekking tot objectperceptie en objectherkenning is tegenstrijdig. Sommige onderzoeken concluderen een dominantie van de rechterhelft, en anderen een dominantie van de linkerhelft. Er zijn ook onderzoekers die er niet van uit gaan dat een van de hersenhelften dominanter zou zijn, maar die naar objectherkenning kijken als het betreffen van hiërarchisch georganiseerde processen die afhankelijk zijn van ofwel de linker- of de rechterhemisfeer. Zij stellen dat de rechterhelft gespecialiseerd is in het onderscheiden van algemene kenmerken, terwijl de linkerhelft gespecialiseerd is in het toekennen van betekenis aan objecten voor het categoriseren en herkennen. Er is wel consensus binnen de wetenschappelijke wereld dat de rechterhersenhelft domineert met betrekking tot visuospatiële attentie.

Wat is de Visual Object and Space Perception battery?

De VOSP bestaat uit acht testen die ontworpen zijn om elk een bepaald aspect van de object- of ruimteperceptie te beoordelen, terwijl de betrokkenheid van andere cognitieve vaardigheden geminimaliseerd wordt. Deze toets wordt hier gebruikt voor het onderzoeken van de neurale onderbouwing van object- en ruimteperceptie bij patiënten met indringend traumatisch hersenletsel.  

Wat kan worden geconcludeerd over de dominantie van de linker- en rechterhersenhelft met betrekking tot object- en ruimteperceptie?

Het onderzoek levert bewijst dat het bestaan van een functionele subdivisie van het visuele systeem ondersteund. Zo wordt bevestigd dat de linkerhelft betrokken is bij objectperceptie en de rechterhelft bij ruimteperceptie. De resultaten toonden echter ook verschillende hemisferische dominantie voor de ventrale en dorsale stroom, maar dat betekent niet dat zij niet met elkaar interacteren. Tevens ondersteunt de data het bestaan van een hiërarchische organisatie van de ventrale stroom en de complementaire rol van beide hersenhelften met betrekking tot objectherkenning. Helaas zijn er ook beperkingen aan dit onderzoek, bijvoorbeeld dat de hersenschade bij de participanten vele jaren geleden al is opgelopen en er sprake kan zijn van functioneel herstel. Ook is er gebruik gemaakt van CT-scans in plaats van MRI en deze hebben een lagere resolutie en kunnen minder goed onderscheid maken tussen grijze en witte stof.