Artikelsamenvatting bij Effectiveness of an individual school-based intervention for children with aggressive behaviour: A randomized controlled trial van Stoltz e.a. - 2013

Agressie en externaliserend gedrag bij kinderen op de basisschool is een risico voor agressie op latere leeftijd. Interventies op school zouden effectief kunnen zijn om agressie later in het ontwikkelingstraject te voorkomen. Het onderzoek in dit artikel heeft als doel om een sociaal-cognitieve interventie die op de basisschool uitgevoerd kan worden te evalueren.

Methoden

Participanten werden verzameld op 48 scholen. Kinderen die een verhoogd niveau van externaliserend gedrag lieten zien, werden geïncludeerd in het onderzoek. De steekproef bestond in totaal uit 264 kinderen uit klas 4 (Amerikaans schoolsysteem). Deze kinderen werden random verdeeld over drie groepen. Alle groepen ontvingen de interventie, maar in een andere volgorde. De totale duur van de studie was 3 jaar. De eerste groep deed in jaar 1 en 2 mee aan het interventieprogramma, terwijl in jaar 3 de controleconditie werd toegepast. De tweede groep deed in jaar 1 en 3 mee aan het interventieprogramma en in jaar 2 aan de controleconditie. De derde groep fungeerde in jaar 1 als controleconditie en ontving in jaar 2 en 3 de interventie.

Het interventieprogramma, Stay Cool Kids, is een sociaal-cognitieve training. Het programma is bedoeld om agressief gedrag te verminderen door middel van de wisselwerking tussen cognitie, emotie en gedrag. De interventie duurt in totaal 8 weken, waarbij wekelijks 45 minuten trainingssessie plaatsvindt, en is verdeeld in twee fasen. In de eerste fase vindt een introductie plaats die voor alle kinderen hetzelfde is. Vervolgens worden twee uit zes mogelijke oefeningen geselecteerd door de trainer, die het meest van toepassing zijn op het kind. Op die manier wordt de training geïndividualiseerd. Voor de tweede fase wordt een behandelplan opgesteld, dat met de ouders en de leraar besproken wordt.

Om de interventie te evalueren, vulden ouders en leraren een vragenlijst in over hun tevredenheid. Kinderen vulden vragenlijsten in om agressie, zelfperceptie, interne vijandigheid, responsgeneratie en responsevaluatie te meten.

Resultaten & discussie

De belangrijkste bevinding van het onderzoek is dat kinderen als resultaat van de interventie een vermindering in agressief gedrag lieten zien, volgens de beoordeling van de kinderen zelf, ouders en leraren. Kinderen rapporteerden na de interventie een positievere zelfperceptie en minder goedkeuring voor agressief gedrag.

Effectgroottes waren klein tot gemiddeld, maar kunnen desondanks van klinische significantie zijn. Een kleine vermindering in agressief gedrag kan mogelijk een vicieuze cirkel doorbreken.

De bevinding dat kinderen een positievere zelfperceptie en minder goedkeuring voor agressief gedrag rapporteerden, suggereert dat er sociaal-cognitieve veranderingen bewerkstelligd kunnen worden door de interventie. Er werden echter niet op alle sociaal-cognitieve variabelen veranderingen gevonden. Mogelijk zijn de andere variabelen minder vatbaar voor verandering en is langdurigere training nodig om hier ook verandering in te bereiken.

De interventie is vergeleken met diverse andere sociaal-cognitieve interventies gericht op vermindering van agressief gedrag. Twee andere trainingen zijn effectief bij kinderen, maar niet volgens rapportage van ouders en/of leraren. De huidige interventie heeft dus toegevoegde waarde omdat agressie volgens alle beoordelaars afneemt.

Bovendien werden post-interventie-effecten gevonden, terwijl andere interventies niet altijd effect op de lange termijn laten zien. Echter is meer longitudinaal onderzoek nodig om te onderzoeken of Stay Cool Kids ook tot in de adolescentie effect heeft.

Het huidige onderzoek kent diverse beperkingen. Allereerst werd gerandomniseerd op schoolniveau, terwijl de analyse op individueel niveau gericht was. Hierdoor is het risico op vals-positieve bevindingen vergroot. Ten tweede was er geen sprake van blinde beoordeling door kind, ouders en leraren. Een derde beperking is dat kinderen geselecteerd werden op basis van het oordeel van de leraar; het oordeel van multipele informanten zou beter zijn. Daarnaast werd de interventie uitgevoerd door getrainde professionals in plaats van schoolpersoneel. Dit kan een voordeel zijn, maar uit onderzoek blijkt dat interventies uitgevoerd door schoolpersoneel intensiever en regelmatiger zijn en vaker worden aangeboden aan leerlingen. Tot slot was de interventieconditie als gevolg van het gebruikte randomnisatieschema twee keer zo groot als de controleconditie, wat tot vertekening in de resultaten geleid kan hebben.

Ondanks de beperkingen van het onderzoek zijn de resultaten hoopgevend. Ze wijzen op een positief effect van de interventie op zelfperceptie, veranderingen in sociaal-cognitieve aspecten en vermindering in proactieve en reactieve agressie.