Waaruit bestaat een redenering? - Chapter 2

We redeneren dagelijks, zowel op de werkvloer als in de privésituatie. Een redenering omvat altijd minstens twee onderdelen: een argument om een standpunt duidelijk te maken of om tot een conclusie te komen. Drie voorbeelden:

1. Dat advies is betrouwbaar, het komt van een deskundige. Standpunt: dat advies is betrouwbaar. Argument: het komt van een deskundige. 
2. IJs weerkaatst zonlicht, daarom is het zo koud op de Noordpool. Argument: ijs weerkaatst zonlicht. Conclusie: het is koud op de Noordpool. 
3. Ik moet goed opletten tijdens dit hoorcollege, dit betreft belangrijke materie. Standpunt: ik moet goed opletten tijdens dit hoorcollege. Argument: dit betreft belangrijke materie. 

Staat er enkel 'IJs weerkaatst zonlicht', 'Dat advies komt van een deskundige' of 'Ik moet goed opletten', dan is er dus geen sprake van een redenering. Let op, een uitspraak kan uit meerdere onderdelen bestaan, maar hoeft daarom nog geen redenering te zijn. 'IJs weerkaatst zonlicht en ook een autospiegel doet dit" of 'Als je goed oplet, heb je geen tijd om met anderen te praten' zijn geen redeneringen. 

Welke signaalwoorden wijzen op een redenering?

Sommige formuleringen of woorden geven aan dat je te maken hebt met een redenering. Dit zijn de zogenaamde signaalwoorden: dus, want, daaruit volgt, daarom, derhalve, immers, aangezien, omdat. Kun je deze signaalwoorden in een zin plaatsen, dan gaat het om een redenering. Zo kun je in de zin 'Ik moet goed opletten tijdens dit hoorcollege, dit betreft belangrijke materie' het woordje 'want' of 'aangezien' plaatsen. In de zin  'IJs weerkaatst zonlicht en ook een autospiegel doet dit', kun je het woord 'daarom' echter niet plaatsen. 'IJs weerkaatst zonlicht, daarom doet een autospiegel dit ook' is onjuist.

Naast dat signaalwoorden duidelijk maken of er sprake is van een redenering, zijn ze ook relevant bij de bepaling van het argument en het standpunt. Twee kernregels: 

• Na 'omdat', 'aangezien', 'want' en 'immers' volgt altijd een argument. 
• Na 'daarom', 'dus', 'daaruit volgt' en 'derhalve' volgt altijd een standpunt. 

Welke andere termen worden veel gebruikt? 

In plaats van 'argument' gebruikt men geregeld de term 'premisse'. In plaats van 'conclusie' of 'standpunt' wordt ook wel 'gevolgtrekking' of 'stelling' gebruikt. In plaats van redenering wordt ook wel gesproken over 'argumentatie', wat verwarrend kan zijn, omdat alle argumenten tezamen voor een bepaald standpunt ook de 'argumentatie' wordt genoemd.