Wat houdt het advies 'het scheermes van Ockham' in? - Chapter 11

Volgens Willem van Ockham (monnik - 14e eeuw) zijn woorden bedoeld om de werkelijkheid te beschrijven en niets meer dan dat. In het geval van verklaringen en beschrijvingen moet je dit lezen als: haal er niet meer bij dan nodig is. Hou het zo simpel mogelijk. Alles wat voor een verklaring of beschrijving niet noodzakelijk is moet je schrappen. Dit advies wordt 'het scheermes van Ockham' genoemd. 

Een algebraïsch verband: hoe kun je het 'scheermes van Ockham' hierop toepassen? 

Je wilt onderzoeken of tussen het aantal studie-uren en de tentamenuitslag een verband bestaat. Je onderzoekt dit bij vier studenten en komt tot deze resultaten.

Als a = 0, dan b = 2

Als a = 1, dan b = 3

Als a = 2, dan b = 4

Als a = 3, dan b = 5

a: aantal studie-uren, en b: tentamenuitslag. Het verband tussen a en b kun je formuleren als: 

b = a⁴ - 6a³ + 11a² - 5a + 2

b = a⁵ - 4a⁴ - a³ + 16a² - 11a + 2

b = a + 2

Bovenstaande formules leiden tot hetzelfde antwoord, maar op basis van het scheermes van Ockham kies je voor de simpelste (de laatste).

Welke theorie over het zonnestelsel kies je op basis van het 'scheermes van Ockham'?

Sterrenkundige Ptolemaeus meende dat de aarde stilstaat en de planeten en zon daar omheen draaien. Vanuit deze visie berekende hij de banen van de planeten, wat resulteerde in zeer ingewikkelde uitkomsten. Copernicus meende dat de planeten en aarde om de zon draaien. Zijn berekening van de banen van de planeten resulteerde in simpelere uitkomsten. Op basis van 'het scheermes van Ockham' kiezen we de theorie van Copernicus. 

Hoe werd 'het scheermes van Ockham' toegepast in het boek 'De naam van de roos'? 

Deze roman gaat over een middeleeuws klooster, waarin monnik na monnik sterft op mysterieuze wijze. Een monnik achterhaalt de moordenaar door kritisch en scherpzinnig te redeneren. In een conversatie merkt hij op dat 'de oorzaken en verklaringen niet vermenigvuldigd moeten worden als daarvoor geen dringende noodzaak bestaat. Alles is verklaarbaar door een kleiner aantal oorzaken te gebruiken.' In zijn hypothese kan worden volstaan met drie oorzaken, dus hoeven er niet meer te worden bijgehaald. 

Goochelaar of helderziende: tot welke conclusie leidt toepassing van het 'scheermes van Ockham'?

In een populair televisie-programma doet een goochelaar wonderbaarlijke trucjes met willekeurige personen. Het lijkt alsof hij hun gedachten leest. De goochelaar is tevens dokter en denkt dat zijn psychologische en medische kennis hem hierbij helpt. Velen denken dat de man helderziend is. Als hij daadwerkelijk helderziend is, zou dat grote gevolgen hebben voor onze manier van denken. De wetenschap heeft nooit een bepaalde mate van helderziend ontdekt. Gerenommeerde wetenschappers geloven er niet in. Zou de goochelaar helderziend zijn, dan is het huidige wetenschappelijke onderzoek fundamenteel ondeugdelijk, terwijl hier al vele indrukkende ontdekkingen uit zijn voortgekomen. Het hebben van psychologische en medische kennis lijkt niet de verklaring te zijn, want de meeste psychologen en doktoren kunnen niet gedachtelezen. Er blijft een verklaring over: het gaat om goocheltrucs. Volgens de verkoper van een goochelshop kwam de betreffende dokter al van kleins af aan in zijn shop en heeft hij de trucjes daar geleerd. 

Er zijn drie verklaringen mogelijk:

1. Hij is helderziend.
2. Hij heeft een verbazingwekkende psychologische en medische kennis.
3. Hij is naar de goochelshop geweest.

Toepassing van het 'scheermes van Ockham' leidt naar verklaring 3.