Hoe kun je redeneringen ontleden? - Chapter 3

Wanneer is er sprake van enkelvoudige dan wel meervoudige argumentatie?

Redeneringen zijn vaak verschillend opgebouwd. Een voorbeeld. 'De uitslag klopt niet, want er is een rekenfout gemaakt.' Standpunt: de uitslag klopt niet. Argument: er is een rekenfout gemaakt. Signaalwoord: want. In dit geval wordt het standpunt onderbouwd met één argument. Dit noemt men enkelvoudige argumentatie. Ander voorbeeld. 'De uitslag klopt niet, want er is een rekenfout gemaakt en het verkeerde antwoordmodel is gebruikt.'  In dit geval worden twee argumenten gehanteerd, dit noemt men meervoudige argumentatie. 

Wat wordt bedoeld met 'onderschikkende argumentatie'? 

Argumenten kunnen onafhankelijk van elkaar een bepaald standpunt onderbouwen (zie voorgaande paragraaf). Er kan ook een relatie bestaan tussen de argumenten die worden gebruikt. Een voorbeeld. 'De uitslag klopt niet, want er is een rekenfout gemaakt. De rekenmachine werkte niet naar behoren.' In dit geval wordt 'de uitslag klopt niet' gedragen door het argument dat er een rekenfout is gemaakt. Dat argument wordt zelf gedragen door een ander argument: de rekenmachine werkte niet naar behoren. Deze argumenten staan in verband met elkaar, daarom noemt men dit 'onderschikkende argumentatie'. Dit is verkort als volgt weer te geven. A1A1 (rekenmachine werkte niet naar behoren) > A1 (rekenfout gemaakt) = Standpunt: uitslag klopt niet. A1 betreft het hoofdargument en A1A1 het ondersteunende argument van A1.

Als je iets in wilt brengen tegen een standpunt, moet je het onderscheid tussen onderschikkende en meervoudige argumentatie begrijpen. In geval van meervoudige argumentatie moet je alle afzonderlijke argumenten weerleggen. In geval van onderschikkende argumentatie hoef je maar een argument te weerleggen, het is niet relevant welk argument je weerlegt.

Wanneer is er sprake van 'complexe argumentatie'?

Er kan ook sprake zijn van combinaties van enkelvoudige, meervoudige en onderschikkende argumentatie. Een voorbeeld. 'Ik wil deze paper liever niet met Marieke schrijven, omdat ik haar onbetrouwbaar vind. Ze heeft vorig jaar plagiaat gepleegd en komt vaak niet opdagen tijdens de les.' In dit geval is sprake van een combinatie van meervoudige en onderschikkende argumentatie. Standpunt: ik wil de paper liever niet met Marieke schrijven. Dit wordt gedragen door het argument: ik vind haar onbetrouwbaar. Dit argument wordt vervolgens meervoudig ondersteund door een tweetal argumenten: zij heeft vorig jaar plagiaat gepleegd en komt vaak niet opdagen tijdens de les. 

Wat zijn contra-argumenten?

Naast argumenten die een standpunt ondersteunen zijn er ook argumenten die een standpunt betwisten. Een voorbeeld. 'Marieke is geen aardige meid. Toch wil ik met haar samenwerken. Zij is namelijk goed in dit vak". Standpunt: ik wil met Marieke samenwerken. Argument dat het standpunt ondersteunt: zij is goed in dit vak (A1). Contra-argument (ook wel 'tegenargument'): Marieke is geen aardige meid (C1). Een contra-argument kan gericht zijn tegen een standpunt, een argument, een onderschikkend argument of een ander contra-argument. 

Hoe kun je een eigen betoog het best aanpakken?

Wanneer je in een schriftelijk of mondeling betoog je standpunt moet verdedigen, is het verstandig je argumentatie schematisch vorm te geven (trapsgewijs met pijlen en het gebruik van St, A1, A2, A1A1, C1 etc.). Zo zie je duidelijk hoe je redenering in elkaar steekt en het kan je inspireren tot aanvullende argumentatie. Dit schema kun je vervolgens omzetten in een volledig en duidelijk gestructureerd betoog.