Artikelsamenvatting bij Studying adolescent-parent relationships from the lens of developmental psychology van Smetana - 2011

Samenvatting bij het artikel: Studying adolescent-parent relationships from the lens of developmental psychology - Smetana - 2011

De heersende kijk op adolescent-ouderrelaties heeft twee extremen. Aan de ene kant wordt de adolescentie gezien als een ontwikkelingsperiode met veel beroering, waarbij relaties tussen ouder en tiener gekenmerkt worden door rebellie en conflict. Aan de andere kant wordt de adolescentie gezien als een vreedzame periode, met warme en hechte relaties. Deze twee perspectieven zijn de laatste jaren vervangen door meer gemiddelde en multidimensionale perspectieven die in dit hoofdstuk besproken zullen worden.

Welke bijdragen heeft Hall geleverd?

Hall begon een theorie op te stellen die de adolescentie beschrijft in termen van crisis, storm en stress. Individuele verschillen en de directe omgeving hebben invloed op de expressie hiervan. In de puberteit vindt een omwenteling plaats door biologische veranderingen, dit is te zien in conflicterende impulsen, zoals nieuwsgierigheid enerzijds en gebrek aan interesse anderzijds. Deze ontwikkelingsfase heeft een speciale positie, omdat dit de periode is waarin individuen het meest kneedbaar zijn, wat enorme potentie heeft voor groei en verandering.

Hall maakte de notie dat de adolescentie een discrete ontwikkelingsperiode is populair. Ondanks dat vele prominente psychologen veel van zijn ideeën verworpen, heeft zijn schets van adolescentie als een periode van storm en stress blijvende impact gehad op hoe de adolescentie wordt gezien.

Welke bijdragen hebben de psychoanalytische en neo-psychoanalytische theorie geleverd?

Freud stelde dat de seksualiteit al begint in de babytijd. Het belangrijkste intrapsychische conflict was volgens hem de Oedipus crisis. Zijn dochter focuste meer op de omwenteling in het psychische leven tijdens de adolescentie. Ze linkte seksualiteit in de babytijd aan puberale rijping, beide een bron van intrapsychische conflicten. Tijdens de puberale rijping is er sprake van heropleving van seksuele impulsen, waaronder een opleving van Oedipus verlangens, alleen verschilt het in de adolescentie qua verdedigingsmechanismen. De heropleving van deze impulsen leidt tot intrapsychische storm en stress.

Incestueuze gevoelens die aanwezig zijn voor de puberteit leiden onvermijdelijk tot adolescent-ouderconflicten. Conflict en rebellie zijn nodig om deze gevoelens succesvol op te lossen. Gezonde emotionele autonomie brengt scheiding en onthechting van de ouders met zich mee.

Neo-psychoanalytische theoretici ontwikkelden Freuds ideeën verder. Blos focuste meer op de adaptieve functies van conflict. Hij stelde dat belangrijke distincties tussen het zelf en niet-zelf al in de vroege kindertijd worden gemaakt en dat deze issues in de adolescentie in een meer complexe vorm herzien worden waardoor er een gevoel van identiteit bereikt wordt. Dit gaat gepaard met rebellie en experimenteren.

Blos stelde net zoals Freud dat adolescenten zich moeten onthechten van de ouders om om te kunnen gaan met de stress in de puberteit. Hij voegde daaraan toe dat dit proces resulteert in een meer realistische kijk op de ouders. Dit zorgt voor een eenduidig, geïntegreerd zelfsysteem. Dit systeem faciliteert de individuatie. Deze processen zijn onvermijdelijk.  

Blos’ en Freuds theorieën zijn gebaseerd op case studies van patiënten in therapie. De assumptie was dat de bevindingen te generaliseren zouden zijn naar normale tieners en dat zij dezelfde basale conflicten zouden ervaren.

Wat blijkt uit overzichtsstudies?

De hierboven genoemde assumptie blijkt niet waar te zijn. Steekproeven van families die geïdentificeerd zijn en in behandeling zijn voor psychologische problemen, verschillen van ‘normale’ families wat betreft adolescent-ouderrelaties en conflicten. Klinische families hebben meer conflicten.

Er is een bi-directionele associatie tussen conflicten en probleemgedrag. Conflicten tussen adolescenten en ouders voorspellen probleemgedrag, maar probleemgedrag van adolescenten voorspelt ook conflict met de ouders.

Coleman stelde dat de leeftijdssegregatie van Amerikaanse scholen zorgt voor een separate cultuur van leeftijdsgenoten die de ontwikkeling van adolescenten sterk beïnvloedt. Zo kan deze cultuur waarin minachting voor academische prestaties bestaat, adolescenten in de verkeerde richting leiden.

Voor de meeste adolescenten blijkt extreme vervreemding van ouders, conflict en rebellie eerder uitzondering dan regel. De meesten hebben een warme, hechte, ondersteunende relatie met de familie. Adolescenten en ouders zijn het vaak eens wat betreft basale waarden.

Bovenstaand onderzoek laat zien dat conflicten tijdens de adolescentie dus niet het verplichte pad is. Adolescenten die veel conflict ervaren, hebben vaak al eerder in de ontwikkeling problemen. Dit spreekt tegen dat ontwikkeling tijdens de adolescentie discontinu is met die tijdens de kindertijd.

In de vroege adolescentie hebben tieners vaak meningsverschillen omtrent kleding, daten en uitgaan. In de latere adolescentie wordt dit minder en draaien meningsverschillen meer om ideologie. Dit zou wel een verplicht kenmerk kunnen zijn, het reflecteert de ontwikkeling van autonomie tijdens de adolescentie. Onderzoekers omarmen het bewijs dat er significante continuïteit is in relaties vanaf de kindertijd tot de adolescentie, de meeste tieners houden van hun ouders en bewonderen hen.

Innerlijke onrust die blijkt uit gevoelens van ellende en zelfdepreciatie zijn veelvoorkomend tijdens de adolescentie.

Er zijn echter ook hedendaagse onderzoekers die stellen dat bovenstaande een te rooskleurig beeld schetst van adolescent-ouderrelaties. De rebellie, ook al is deze kleinschalig, heeft een belangrijke betekenis voor de adolescent.

Wat is de ‘nieuwe kijk’ op adolescent-ouderrelaties?

Door gedetailleerde, intensieve, geavanceerde methoden om adolescent-ouderrelaties te onderzoeken in de jaren ’80 en ‘90, is een perspectief ontstaan dat consistent is met de overzichtsstudies, maar niet met de (neo-)psychoanalytische studies. Het perspectief erkent dat tijdens de adolescentie emotionele bindingen tussen ouders en kinderen meestal blijven bestaan. De focus van het nieuwe perspectief ligt op de heraanpassingen en herschikkingen van familierelaties tijdens de adolescentie.

De meeste adolescenten ervaren wel een kleine vermindering in hun gevoelens van warmte, support en emotionele hechting tegenover hun ouders. Dit gaat gepaard met meer hechting aan vrienden en romantische partners. De band met de ouders blijft echter stabiel.

De ‘nieuwe kijk’ stelt dat tieners zich verlaten op hun ouders voor advies. Ook ervaren ze echter conflicten over alledaagse issues, zoals huiswerk en onenigheden met broertjes en zusjes. Adolescenten lijken dezelfde soort onenigheden te hebben met hun ouders als dat hun ouders zelf hadden toen ze adolescenten waren. De frequentie van conflicten lijkt het hoogste te zijn in de vroege adolescentie in de midden adolescentie neemt de frequentie af, maar de vurigheid van conflicten neemt juist toe. In de late adolescentie neemt de frequentie nog meer af, de vurigheid blijft ongeveer gelijk. Het toenemen van onenigheden en conflict kan adaptief zijn, omdat het de machtsbalans in de familie verandert.

Wat is de nieuwe kijk op de ‘nieuwe kijk’?

In de jaren ’90 zijn verschillende nieuwe trends in onderzoek ontstaan wat betreft adolescent-ouderrelaties. Een hiervan is dat er een vermeerderde erkenning was dat het beschikbare onderzoek beperkt was in termen van steekproeven. Daarom zijn meer diverse populaties onderzocht wat betreft cultuur, socio-economische status (SES) en etniciteit.

Ondanks dat kinderen kunnen opgroeien in een welvarende omgeving en hier voordelen van hebben, lopen ze hetzelfde risico op aanpassingsmoeilijkheden, zoals middelengebruik en depressie, als kinderen die in armoede leven. Hierbij is de context van belang, de omgeving waarin gewoond wordt, heeft effect op het werk en de opvoeding van ouders.

Er zijn ook verschillen in interactie tussen kind en moeder en kind en vader, daarbij is ook de relatie tussen de beide ouders belangrijk. De kwaliteit van deze relatie heeft invloed op de responsiviteit richting de kinderen en de emotionele kwaliteit van de binding met hen.

Tot slot is de kijk op adolescent-ouderrelaties verschoven naar een wat meer complex en pessimistische kijk. Dit heeft verschillende bronnen. Ten eerste is er onderzoek gedaan naar families waarbij op random momenten op de dag om ervaringen werd gevraagd. Elk familielid komt elke avond thuis bij een andere ‘familie’. Iedereen ervaart de familie, interacteren en conflicten, anders. Daarnaast spenderen adolescenten weinig tijd alleen met hun ouders. Als er dan wel tijd samen is, zijn de emotionele ervaringen hierbij anders, voornamelijk in interactie met de moeder waren er gemixte gevoelens. Vaders ervaren interacties met hun kinderen, voornamelijk met hun zoons, vaak positief, ook al ervaart het kind het niet als positief.

Ouders zien de vroege adolescentie vaak als de lastigste tijd om hun kinderen op te voeden. Dit lijkt voornamelijk het geval te zijn bij het oudste kind. Het kan ook negatieve effecten op de ouders hebben, waaronder meer frequent psychologische symptomen van depressie en spanning. Emotionele autonomie van jongens voorspelde intensere mid-life identiteitsconflicten bij vaders, andersom was er geen relatie. Bij moeders waren de effecten wel bi-directioneel. Moeders in meer conflict met hun dochters waren meer depressief en hadden meer andere psychologische symptomen een jaar later, maar meer psychologische symptomen zorgden ook voor meer conflicten.

Bevindingen zoals hierboven beschreven hebben geleid tot het herformuleren van eerdere posities aangaande storm en stress. Deze storm en stress omvatten dat de adolescentie een moeilijke levensperiode is, dat het een moeilijkere periode is dan ontwikkelingsperioden daarvoor en daarna en dat het niet alleen lastig is voor de adolescenten zelf, maar ook voor de mensen rondom hen. Voornamelijk conflicten met de ouders blijven duidelijk aanwezig in de geheugens van adolescenten.

Wat kunnen we concluderen?

Het onderzoek dat besproken is in dit hoofdstuk indiceert dat de adolescentie voor de meesten geen periode van storm en stress is en van rebellie tegen de ouders. Intense conflicten met ouders zijn niet de norm, maar laten eerder een zorgelijke adolescentie en verstoorde familierelaties zien. Tieners rebelleren niet tegenover hun ouders en verwerpen niet alle waarden van hun ouders, maar behouden vaak juist dezelfde waarden en gaan naar hun ouders voor advies.

Conflict en hechtheid zijn belangrijke aspecten van de adolescent-ouderrelatie. Onenigheden en conflicten worden frequenter in de vroege adolescentie. De emotionele ervaringen van ouders en adolescenten worden steeds meer divergent. Ondanks dat conflicten vaak gaan over alledaagse issues, hebben deze kleine conflicten een grote significantie in de levens van adolescenten en ouders.