HC8: Inleiding maag-darmkanaal

Algemene informatie

• Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
  • Dit college vormt een inleiding voor het onderwerp maag-darmkanaal
• Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
  • Alle onderwerpen in dit college worden ook behandeld in de literatuur
• Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
  • Er zijn geen recente ontwikkelingen besproken
• Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?
  • Er zijn geen opmerkingen over het tentamen gemaakt
• Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?
  • Er zijn geen mogelijke vragen behandeld

Organen

Het maag-darmkanaal bevat meerdere organen, die allemaal een functie hebben binnen de spijsvertering:

• Mond
• Slokdarm
• Maag
• Dunne darm
• Blindedarm
• Dikke darm
• Endeldarm
• Anus
• Alvleesklier
• Galblaas
• Lever

Veel van deze organen kunnen d.m.v. endoscopie zichtbaar gemaakt worden. Zo kunnen de galwegen middels contrastvloeistof of endoscopie bekeken worden.

Dunne darm

De dunne darm is tussen de 3 en 8 meter lang en bestaat uit verschillende delen:

• Duodenum
• Jejunum
• Ileum

De functies van de dunne darm zijn:

• Voorstuwen van de voedselbrij
• Absorptie van water/voedsel

Het grootste deel van de enzymatische vertering vindt in de dunne darm plaats. Verschillende gebieden van de dunne darm nemen verschillende producten op. Bij gebrek aan bepaalde voedingsstoffen kan dus gemakkelijk afgeleid worden waar in de dunne darm het probleem zit. Het oppervlak van de dunne darm is dankzij villi erg groot → bevordert de uitwisselingsfunctie.

Verteren van vet:

Voedingsvetten zitten met name in de voeding als triglyceriden. De vertering van deze triglyceriden vindt op verschillende plaatsen plaats:

1.  Mond + maag: malen de triglyceriden
   • Het proximale deel van de maag duwt tegen het distale deel van de maag aan → de voedselbrij wordt verpulverd
2. Gal: emulgeert de triglyceriden → worden nog kleiner
3. Lipases: knippen de triglyceriden → vetzuren worden van het glycerol afgeknopt

Dit resulteert in 1 monoglyceride en 2 vetzuren. Deze worden opgenomen door het slijmvlies van de dunne darm:

• Korte/middellange ketens worden opgenomen middels passieve absorptie
• Lange ketens worden opgenomen middels micellen

Absorptie van water:

Voedsel, drinkel, speeksel, maag, alvleesklier en duodenum zorgen ervoor dat 8-10 L water de dunne darm instroomt:

• 6 L wordt geabsorbeerd door het jejunum
• 2,5 L wordt geabsorbeerd door het ileum

Uiteindelijk komt er dus 1,5 L water in het colon.

Absorptie van vitaminen:

Vitaminen worden in verschillende delen van de dunne darm geabsorbeerd:

• Vetoplosbare vitaminen: jejunum + ileum
  • Vitamine A
  • Vitamine D
  • Vitamine E
  • Vitamine K
• Vitamine B1: jejunum
• Vitamine B6: jejunum + ileum
• Biotin (vitamine B7): jejunum
• Vitamine B12: ileum

Problemen met absorptie:

Als er problemen met absorptie zijn, betekent het dat er problemen met het slijmvlies zijn:

• Te ziek slijmvlies → door uitwisseling wordt de oppervlakte minder groot (afwezigheid van villi) en doet het oppervlak dat beschikbaar is het minder goed
  • Ziekte van Crohn: chronische ontstekingsziekte van het maag-darmstelsel
    • Afwisselend normale en ontstoken mucosa
      • In het rectum zitten geen zweren/ontstekingen
    • Ontstekingen zijn te vinden in de gehele darmwand, in alle darmlagen → er ontstaan vernauwingen en soms fistels
  • Coeliakie: de oppervlakte vergroting is (bijna) helemaal verdwenen
  • Infecties
• Te weinig slijmvlies → de oppervlakte voor uitwisseling wordt minder groot
  • Resecties
  • Short bowel syndrome: er is te veel dunne darm "verwijderd"
    • Zeldzaam
    • Soms niet-chronisch
    • Adaptatie van de darm is mogelijk → voedselopname in het deel van de darm dat overblijft verbeterd
    • Ontstaat bij patiënten die meerdere darmresecties hebben gehad
  • Fistels: verbindingen tussen twee delen van de darm of tussen de darm en de huid
    • Bij een fistel tussen darm en huid komt de ontlasting vanuit de darm via de fistel naar buiten
    • Verbindingen tussen twee delen van de darm: anastomoses
      • Ileocolonische anastomoses
      • Jejunocolonische anastomoses
      • Eind-jejunomische anastomoses