Knooble b.v./Staat der Nederlanden - Arrest

Knooble b.v./Staat der Nederlanden (HR 22-06-2012, ECLI:NL:PHR:2012:BW0393)

Casus

Knooble is een bedrijf dat adviseert over bouwprojecten. In het Bouwbesluit en in de Regeling Bouwbesluit wordt verwezen naar zogenaamde NEN-normen, voornamelijk om vast te leggen hoe moet worden bepaald of aan de voorschriften van het Bouwbesluit wordt voldaan. Die NEN-normen zijn vastgesteld door het NNI, een bemiddelingsorganisatie die in overleg met alle betrokken partijen normen vaststelt voor verschillende maatschappelijke gebieden. Deze NEN-normen zijn niet gepubliceerd door de Staat. Knooble vordert een verklaring voor recht dat de NEN-normen waarnaar in het Bouwbesluit wordt verwezen niet verbindend zijn en vrij van auteursrecht. Ook vordert Knooble dat de NEN-normen aan haar ter beschikking worden gesteld. De rechtbank heeft de vorderingen deels toegewezen. Het Hof heeft ze vervolgens allemaal afgewezen.

Rechtsvraag

Zijn de NEN-normen algemeen verbindende voorschriften?

Hoge Raad

De Hoge Raad volgt het Hof in de vaststelling dat de NEN-normen geen algemeen verbindende voorschriften in de zin van art. 89 lid 4 Grondwet en art. 3 en 4 Bekendmakingswet zijn. Het feit dat het Bouwbesluit en de Regeling Bouwbesluit naar de NEN-normen verwijzen, maakt dat niet anders. De NNI is namelijk niet bij of krachtens de wet bevoegd tot het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften. Algemeen verbindende voorschriften zijn naar buiten werkende, de burgers bindende, regels die voortkomen uit een orgaan dat de bevoegdheid tot die regelgeving ontleent aan de wet in formele zin. Ingevolge de Bekendmakingswet dienen dergelijke voorschriften bekend te worden gemaakt voordat ze van kracht worden, maar dat is voor de NEN-normen dus niet het geval.

Kern

Alleen normen die voortvloeien uit een orgaan die bij of krachtens de wet is bevoegd tot het vaststellen van algemeen verbindende voorschriften zijn als zodanig aan te merken. NEN-normen kunnen dus niet worden aangemerkt als algemeen verbindende voorschriften als bedoeld in art. 89 lid 4 Grondwet en art. 3 en 4 Bekendmakingswet, ook niet voor zover het Bouwbesluit en de Regeling Bouwbesluit ernaar verwijzen