Artikelsamenvatting bij How Moroccan-Dutch parents learn in communities of practice: Evaluating a bottom-up parenting programme van Van Beurden e.a. - 2019

Wat zijn ‘bottom-up´ ouderschapsprogramma´s?

´Bottom-up´ benaderingen kunnen worden gedefinieerd als het aanmoedigen van participatieve besluitvorming op microniveau door middel van betrokkenheid van lokale belanghebbenden. Bottom-up ouderschapsprogramma´s zijn programma´s waarin de perspectieven, ervaringen, en participatie worden gezien als kernprincipes voor ondersteuning en leren. 

Wat is een praktijkgemeenschap (´community of practice´)?

Een praktijkgemeenschap is een praktijkgerichte gemeenschap van personen die aanverwante vraagstukken en opgaven met elkaar uitwisselen teneinde hiervan te leren. Leren wordt hierbij niet gezien als een geïnstitutionaliseerde curriculumgerichte activiteit die losstaat van dagelijkse sociale activiteiten, maar als inherent aanwezig in sociale interacties tussen mensen. In een praktijkgemeenschap definiëren en onderhandelen de deelnemers continu de betekenis van de desbetreffende praktijk, tot welke referentiekader het behoort, en wie zij zijn als deelnemers van de praktijkgemeenschap. De leden delen specifieke competenties waardoor ze zich onderscheiden van niet-leden en ze ontwikkelen een betekenisvolle (collectieve) identiteit.

Wat is lerend burgerschap (´learning citizenship´)?

Lerend burgerschap verwijst naar de mate waarin mensen open en geneigd zijn om van elkaar te leren en de mate waarin ze zich verantwoordelijk voelen om hun deelname aan leerpartnerschappen te beheren. Lerend burgerschap kan niet worden opgelegd, maar het kan wel worden gemotiveerd. Een belangrijke hulpbron is de kwaliteit van de leerinteracties, evenals de rol van leden die het concept van lerend burgerschap volledig belichamen door hun eigen ervaringen te gebruiken om anderen te inspireren. Zowel de individuen als het collectief dienen als leermiddelen voor elkaar. Lerend burgerschap kan worden gezien als een aspect van gemeenschapsvorming en tevens als het leerresultaat van de betrokkenheid van mensen in een praktijkgemeenschap.

Wat hebben van Beurden, de Haan & Jongmans (2018) onderzocht en wat zijn de belangrijkste conclusies van hun onderzoek?

Ze hebben vanuit een sociaal leerperspectief onderzocht hoe Marokkaans-Nederlandse ouders onder elkaar leren door middel van deelname aan een intercultureel bottom-up ouderschapsprogramma. De belangrijkste conclusies uit hun onderzoek zijn:

• Het individuele leren van ouders is verweven met het leren als een groep.
• Het programma formaliseert bestaande groepen als sociale leerruimtes door gestructureerde sessies van peer-to-peer leerinteracties met mensen die al regelmatig samenkomen voor sociaal-culturele evenementen. Deze specifieke rekruteringsmethode maakt gebruik van wat Wenger ´potentieel´ noemt om een leergemeenschap te activeren.
• Ouders beheren hun peer-to-peer leerinteracties binnen en tussen de sociale leerruimtes tot aan hun sociale netwerken. Dit geeft aan dat het programma ouders uitnodigt om een gevoel van lerend burgerschap te ontwikkelen.
• De ontvankelijkheid van de ouders is verhoogd door het plaatsen van de eigen ervaringen en culturele kennis van de ouders in een veelvoud van perspectieven. Door deel te nemen aan het programma wordt het verantwoordelijkheidsgevoel van de ouders beïnvloed, aangezien ze ontdekken dat er leermiddelen te vinden zijn in hun dagelijkse sociale relaties.