Open vraag 1
Boer Frodo en boer Sam zijn goed bevriend. Frodo is van plan om zijn goed lopende boerderij ingrijpend te laten verbouwen. De stal gaat plat, de mestsilo moet worden vervangen en de weilanden moeten worden gedraineerd. Sam heeft ruimte over op zijn erf en in zijn stallen. Ze spreken af dat gedurende de verbouwing, die minstens een jaar zal duren, de schapen (300 stuks) en de melkrobot van Frodo op het bedrijf van Sam een plek krijgen. Omdat Sam een kleinere veestapel heeft (100 stuks) is zijn mestsilo niet groot genoeg. Frodo besluit daarom om op zijn eigen kosten een nieuwe betonnen mestsilo op het erf van Sam te laten bouwen. De bedoeling is dat Frodo later een deel van zijn mest opslaat in deze mestsilo.
De mestsilo wordt gebouwd en in gebruik genomen, de schapen van Frodo komen in de stal van Sam. Sam gebruikt de melkrobot van Frodo ook voor zijn eigen schapen. De melk van alle 400 schapen, die in gelijke mate productief zijn, komt in de melkopslagtank van Sam. Helaas gaat Sam failliet voordat de verbouwing bij Frodo voltooid is. De curator inventariseert de waarde van de faillissementsboedel van Sam.
Is Frodo separatist met betrekking tot de melkrobot, de mestsilo, de schapen en 3⁄4 van de in de in de melkopslagtank aanwezige hoeveelheid melk? (9 punten)
Open vraag 2a
Penny wil milieubewuster gaan leven en besluit voortaan op de step naar haar werk te gaan, in plaats van met de brommer. Omdat haar eigen step van ellende uit elkaar valt, besluit ze een nieuwe step te kopen. Na enig zoeken vindt ze op Marktplaats een geschikte step, die door Leonerd wordt aangeboden voor € 299, hetgeen voor een dergelijke step een gebruikelijke prijs is. Ze treedt in contact met Leonerd en spreekt af dat ze de step bij Leonerd thuis komt ophalen. Leonerd merkt op dat hij de step op 1 maart 2016 heeft gekregen van zijn ex. Er zit volgens hem nog een jaar fabrieksgarantie op de step. Hij geeft Penny de daarvoor benodigde garantiebewijzen mee. Op 1 maart 2018 wordt Penny op weg naar haar werk staande gehouden en wordt aan de hand van het framenummer vastgesteld dat de step op 1 februari 2016 uit een steppenwinkel is gestolen. De diefstal blijkt te zijn gepleegd door de ex van Leonerd.
Kan Sheldon, de exploitant van de steppenwinkel, de step opeisen van Penny? U kunt er bij uw antwoord van uitgaan dat de step ten tijde van de aankoop door Penny niet door middel van het framenummer als gestolen was opgegeven. (6 punten)
Open vraag 2b
Vervolg: Stel dat Penny geen eigenaar is geworden. In de twee jaren waarin Penny gebruik heeft gemaakt van de step, heeft zij de nodige aanpassingen verricht aan de step. Zij heeft de banden vervangen, nieuwe verlichting laten aanbrengen en deze opnieuw laten verven.. Kan Penny van Sheldon verlangen dat hij de kosten vergoedt die Penny heeft gemaakt? (6 punten)
Open vraag 3
Lindsey heeft een tandartspraktijk. Zij leent geld aan haar vriendin Judith die haar baan heeft verloren en krap bij kas is. Lindsey spreekt af dat zij het geld na zes maanden terug moet krijgen, omdat zij dan een nieuwe stoel voor de tandartspraktijk moet kopen, want de oude is bijna versleten. Tegen deze uitdrukkelijke afspraak in, betaalt Judith haar niet op tijd terug, maar pas twee maanden later. Daardoor komt Lindsey ernstig in de problemen en zij moet de tandarts gedurende die twee maanden sluiten. De winst die Lindsey daardoor misloopt, is € 5.000.
Is Judith aansprakelijk voor de geleden schade van € 5.000? (7 punten)
Open vraag 4a
Meghan en Harry zijn (in gemeenschap van goederen) gehuwd, maar liggen in scheiding. Samen hebben ze een verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank ingediend. Ze wonen al een tijd niet meer samen. Meghan is in de echtelijke woning gebleven, die aan hen beiden toebehoort. Harry heeft een appartement betrokken. Zes maanden na het indienen van dit verzoek komt Harry te overlijden. De echtscheiding is dan nog niet uitgesproken. Meghan en Harry hebben een minderjarige dochter, Elizabeth (2 jaar).
Stel: Harry heeft geen testament gemaakt. Meghan vraagt u om advies over de erfrechtelijke gevolgen van het overlijden van Harry. Wie maakt waarop aanspraak? Geef hierover uitleg. (3 punten)
Open vraag 1
Een separatist kan zijn rechten uitoefenen alsof er geen faillissement is. Aangezien het eigendomsrecht tegen iedereen werkt, kan de eigenaar zijn zaak ook opeisen indien zij zich onder een failliet bevindt, i.c. Sam. De vraag is dus of boer Frodo eigenaar is van de melkrobot, de mestsilo, de schapen en 3⁄4 van de in de opslagtank aanwezige hoeveelheid melk.
- Melkrobot: Partijen spreken af dat gedurende de verbouwing de melkrobot op het bedrijf van boer Sam zal worden geplaatst. Op grond van deze overeenkomst wordt Sam houder van de melkrobot voor boer Frodo. Deze laatste kan als eigenaar de melkrobot opeisen (art. 5:2 BW).
- Mestsilo: De betonnen mestsilo is op het erf van Sam gebouwd. Er is sprake van een werk dat duurzaam met de grond is verenigd. Op basis van art. 5:20 lid 1 sub (e) BW is Sam eigenaar geworden van de mestsilo. Boer Frodo heeft in dit geval dus geen separatistenpositie.
- Schapen: Partijen hebben afgesproken dat de 300 schapen van boer Frodo op het erf van boer Sam worden ondergebracht. Sam, die zelf ook schapen heeft (100 stuks), is dus houder geworden voor boer Frodo ten aanzien van deze 300 schapen. Aangezien schapen onderling individualiseerbaar zijn, is er geen sprake van vermenging in de zin van art. 5:15 BW. Boer Frodo kan zijn 300 schapen dus opeisen bij boer Sam.
- Melk: Boer Frodo wordt eigenaar van de melk die zijn schapen produceren (art. 5:17 BW). Evenzo wordt boer Sam eigenaar van de melk van zijn schapen. Doordat alle melk wordt opgeslagen in dezelfde opslagtank is er sprake van vermenging (art. 5:15 BW). Twee zaken die aan verschillende eigenaren toebehoren, worden vermengd tot een zaak. De eigendomsvraag is geregeld in art. 5:14 BW. Aangezien er geen hoofdzaak kan worden aangewezen, is de regel van art. 5:14 lid 2 BW hier van toepassing. Boer Frodo en boer Sam worden mede-eigenaren van de zaak, ieder voor een aandeel evenredig aan de waarde van de (oorspronkelijke) zaak. Er is gegeven dat alle 400 schapen evenveel melk produceren. Boer Frodo heeft dus een aandeel van 3⁄4 in de melk die in de tank is opgeslagen.
Open vraag 2a
Ja. De dief was een beschikkingsonbevoegde bezitter. Leonerd heeft de step dus verkregen van een beschikkingsonbevoegde, zodat er niet aan de eisen van artikel 3:84 voldaan was. Leonerd werd niet beschermd door artikel 3:86 lid 1 omdat er sprake was van een verkrijging om niet en hij misschien bovendien niet te goeder trouw was. Penny heeft dus ook verkregen van een beschikkingsonbevoegde. Zij wordt beschermd door artikel 3:86 lid 1 BW omdat zij te goeder trouw was toen de step aan haar werd geleverd door bezitsverschaffing (art. 3:90 lid 1 BW) en de overdracht anders dan om niet geschiedde. De goede trouw kan worden aangenomen, omdat er bij de step ook garantiebewijzen werden meegeleverd. Niettemin kan de exploitant van de steppenwinkel de step als zijn eigendom opeisen, omdat hij het bezit verloor door diefstal en er nog geen drie jaren zijn verstreken sinds 1 februari 2016.
Open vraag 2b
De exploitant van de steppenwinkel is tegenover Penny op grond van artikel 3:120 lid 2 BW verplicht de ten behoeve van de step gemaakte kosten te betalen, omdat Penny bezitter te goeder trouw was.
NB. Studenten die bij antwoord a hebben aangenomen dat Penny bezitter niet te goeder trouw was, en de vraag beantwoorden met behulp van artikel 3:121 lid 2 BW kunnen voor onderdeel b van deze vraag het maximumaantal punten verdienen.
Open vraag 3
De schade is geleden door vertraging in de betaling van een geldsom. De wet kent daarvoor een bijzondere regeling, art. 6:119 BW. Dit artikel bepaalt dat de schuldeiser van een geldsom slechts recht heeft op de wettelijke rente berekend over de geldsom, niet meer en niet minder. De schade wordt aldus gefixeerd op de wettelijke rente. Lindsey heeft derhalve slechts recht op de wettelijke rente berekend over het door haar geleende bedrag. Deze wettelijke rente is slechts verschuldigd over de tijd dat de schuldenaar in verzuim was. De tussen Lindsey en Judith gemaakte afspraken wijzen sterk in de richting van een fatale termijn in de zin van art. 6:83 aanhef en onder a BW, maar een goed onderbouwd andersluidend antwoord is ook met punten beloond.
