Artikelsamenvatting bij Een inleiding tot peer-supported open dialogue binnen de geestelijke gezondheidszorg van Razzaque en Stockmann - 2016

Wat is open dialogue?

Open dialogue is een holistisch en persoonsgericht model voor geestelijke gezondheidszorg. Het betreft een psychologisch consistente benadering die zich richt op iemands gezin en sociale netwerk. Alle teamleden worden getraind in systeem- en gezinsgerichte methoden. De behandeling bestaat voornamelijk uit bijeenkomsten die uitgaan van het volledige netwerk waarbij de patiënt zelf betrokken is. Er ligt een nadruk op het mobiliseren van hulpbronnen van de patiënt zelf en zijn naasten.

Wat zijn de belangrijkste factoren van het need-adapted treatment model?

Het need-adapted treatment model is een zorgmethode waarin vier succesfactoren van het Finse schizofrenie project van de jaren tachtig worden samengevoegd:

• Snelle, vroege interventie.

• Continue, reactieve en adaptieve planning van behandeling op maat voor de patiënt en de gezinsleden.

• Een therapeutische aanpak bij onderzoek en behandeling met een focus op het gehele therapeutische proces in plaats van alleen op specifiek genomen beslissingen.

• Integratie van verschillende therapeutische methodes met continue voortgangsbewaking.

Wat zijn de twee basiskenmerken van open dialogue?

• Een op de eigen omgeving gericht geïntegreerd zorgsysteem waarbij gezinnen en sociale netwerken vanaf het begin van het zoeken naar hulp worden betrokken.

• Een dialogue practice: een therapeutisch gesprek tijdens de behandelbijeenkomst. De behandelbijeenkomst vervult de rol van therapeutische context van open dialogue door het samenbrengen van de professionele zorgverleners en het netwerk in een samenwerkingsverband.

Wat zijn de zeven kernprincipes van de open dialogue-methode?

De open dialogue-methode heeft zeven kernprincipes, waarvan vijf van organisatorische aard en twee van inhoudelijke aard.

Wat zijn de vijf organisatorische principes van open dialogue?

De vijf principes zijn:

• Een sociaalnetwerkperspectief. Familieleden en andere belangrijke personen in het sociale netwerk van de patiënt zijn uitgenodigd bij netwerkbijeenkomsten. Er ligt een nadruk op samenwerking.

• Het verlenen van onmiddellijke hulp. Het is de bedoeling om binnen 24 uur na aanmelding te reageren.

• Verantwoordelijkheid. De teamleden die betrokken zijn bij de eerste bijeenkomst zijn verantwoordelijk voor de behandeling.

• Psychologische continuïteit. De teamleden die betrokken zijn bij de eerste bijeenkomst blijven dat gedurende de gehele behandeling.

• Flexibiliteit en mobiliteit. Er zijn geen vooronderstellingen over wat er wel en niet nodig of passend is. Behandelingen worden gekozen op grond van wat het beste past bij de behoeften van de patiënt.

Wat zijn de twee inhoudelijke principes van open dialogue?

Om ervoor te zorgen dat de groep op een democratische en effectieve manier werkt, moeten de bijeenkomsten aan een aantal inhoudelijke basisprincipes voldoen. De twee principes zijn:

• Dialogisme en polyfonie. Polyfonie zorgt ervoor dat iedereen wordt gehoord. Dialogisme zorgt ervoor dat alle aannames worden losgelaten en dialogen zich natuurlijk en zonder druk ontwikkelen.

• Het tolereren van onzekerheid.

Waarom is mindfulness van belang bij open dialogue?

Mindfulness zorgt ervoor dat therapeuten verbonden zijn met het moment en niet alleen maar een bepaalde takenlijst volgen. Hierdoor voelen de patiënt en de naasten zich gehoord. Het helpt de therapeut zelf ook door het verbeteren van gevoelens van acceptatie en een positieve waarneming van henzelf en anderen. De therapeut is beter in staat te reageren op de directe reacties die ontstaan tijdens de gesprekken en ruimte te geven aan de emoties die zich voordoen.

Wat is de relatie tussen endogene betekenisvorming en handelingsvermogen?

Het doel van de open dialogue-methode is iemand door dialogische interactie met zijn sociale netwerk betekenis laten geven aan de ervaring. Deze endogene (van binnenuit) betekenisvorming is krachtiger dan exogene betekenisvorming (wanneer externen de ervaring definiëren) en bevordert het handelingsvermogen van de patiënt en zijn sociale netwerk.

Hoe vinden risicobeoordelingen plaats in de open dialogue-methode?

Normaal gesproken gebruikt een therapeut een checklist met vragen die betrekking hebben op de belangrijkste risicofactoren. De risicobeoordelingen in de open dialogue-methode worden op dezelfde manier uitgevoerd en gedocumenteerd, maar ze komen via bredere discussies in netwerkbijeenkomsten tot stand. De relevante details worden in voortgangsnotities vastgelegd. Als zich een risico voordoet, kan dat worden benoemd en kunnen er eventueel acties worden ondernomen. Soms kan er beroep worden gedaan op de specifieke expertise van individuele therapeuten.

Wat zijn de voordelen van ondersteuning door ervaringsdeskundigen?

Het betrekken van een ervaringsdeskundige bij de bijeenkomsten heeft positieve effecten op de ervaringsdeskundigen zelf, patiënten en zorgverleningsinstanties. Voor de ervaringsdeskundigen zelf leidt het tot persoonlijke ontdekkingen, ontwikkeling van vaardigheden en een betere financiële situatie door een grotere kans om werk te vinden en te behouden. Voor patiënten zien we dat het bijdraagt aan een verbeterde levenskwaliteit, meer vertrouwen, minder sociale isolatie en meer onafhankelijkheid. Tot slot, voor de zorgverleningsinstanties is er een vermindering in ziekenhuisopnames en beter begrip voor de uitdagingen van de patiënten.