Gaat het hier om een goed? (kan je weglaten als het niet wordt betwist in de casus)

Tastbaar, voor menselijke interactie vatbaar, monetair waarde.

Is er sprake van rechtstreekse werking? (kan je weglaten als het niet wordt betwist in de casus)

Art. 34 VWEU heeft altijd verticale rechtstreekse werking.
Ook bij nalaten overheid (Schmidberger)

Geen horizontale rechtstreekse werking

Is er sprake van een grensoverschrijdend effect? (kan je weglaten als het niet wordt betwist in de casus)

Bijv. Import

Is er sprake van een kwantitatieve beperking of een maatregel van gelijke werking?

Zo ja, kan deze gerechtvaardigd worden? Art. 36 of cassisrechtvaardiging. Maar dit komt later in het schema.

Is er sprake van een kwantitatieve beperking?
- quato

Vergunningseisen/vergunningsstelsel? Dan geen kwantitatieve beperking

Wel kwantitatieve beperking? Dan altijd schending art. 34 VWEU en dient gerechtvaardigd te worden ogv art. 36 VWEU of cassisrechtvaardiging

Is er sprake van een maatregel van gelijke werking?

Erg brede definitie maar niet alles: Krantz.

Dassonville, r.o. 5: iedere handelsregeling der lidstaten die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, kan belemmeren, als een maatregel van gelijke werking als kwantitatieve beperkingen is te beschouwen. (Heeft het invloed op de handel?
Of te wel: sprake zijn van belemmering tot markttoegang (Italiaanse aanhangwagens (gebruiksverboden)) à Soepele evenredigheidstoets
Redelijke maatregel mag wel, zie r.o 6 Dassonville

Let op:
- Maatregelen met onderscheid binnenland en buitenland is altijd mvg (zowel direct als indirecte discriminatie)
- Producteisen altijd mvg (zelfs zonder onderscheid binnenland en buitenland)
- En andere maatregel die markttoegang belemmert altijd mvg (Italiaanse aanhangwagens) à Soepele evenredigheidstoets

Let op:
Regels over verkoopprijzen Scotch Whisky Association

Let op: indien je beargumenteerd dat er geen sprake is van een maatregel van gelijke werking dan subsidiair toch rechtvaardiging benoemen.

Indien er sprake is van maatregel van gelijke werking dien je te kijken of het een verkoopmodaliteit is. Dan geldt er namelijk een discriminatietoets.

Verkoop onder de inkoopprijs bijv.
Omstandigheden waarop product wordt verkocht.

Dus eerst: is er sprake van een verkoopmodaliteit?

Soepele toets: Keck, ro 16: Als er sprake is van een verkoopmodaliteit dien je te kijken of hij van toepassing is op alle marktdeelnemers (het gaat met name om de relevante markt van de producten waarop de markt betrekking heeft, dus kijk goed naar de sector van de markt en is het voor iedereen op die sector van toepassing?) en als hij rechtens en feitelijk zelfde invloed heeft op zowel binnenland als buitenlandse producten. Dan alsnog geen mvg. Maar als het wel direct of indirect discriminerend is dan wel mvg. Dan is het dus een verkoopmodaliteit met feitelijk meer invloed op buitenlanders dan op binnenlanders.

Let op: familiapress, gourmet International

Let op: vergunningseisen = verkoopmodaliteit (meestal)

Indien er sprake is van een maatregel van gelijke werking (wat ook weer een verkoopmodaliteit kan zien) dient hiervoor een rechtvaardigingsgrond te zijn.

Art. 36 VWEU of cassisrechtvaardiging.

- Bescherming volksgezondheid art. 36

- Dwingende redenen van algemeen belang / consumentenbescherming (Cassis de Dijon, ro 8) à Wordt ook al indirect in ro 6 Dassonville genoemd. à Alleen bij indirect discriminerende maatregelen.

Als tegenpartij moet je de rechtvaardigingen die de andere partij potentieel kan noemen in twijfel stellen! Bijv. Het is een economisch belang ipv volksgezondheid..
Dus geen rechtvaardiging als de doelstelling louter economisch van aard is.

Let op:

Altijd reden geven waarom het een dwingende reden van algemeen belang is.

Ook dient de maatregel nog evenredig te zijn.

- Geschikt om doel te bereiken? (geschiktheid) à Doel wordt gesteld door lidstaat

- Noodzakelijk om doel te bereiken? Is er minder belemmerend alternatief mogelijk? Dus niet minder vergaande maatregelen die het doel kunnen bereiken? Je moet een goed inhoudelijk argument geven.
Bijv. Was er een vergunningsstelsel voorheen die wel werkte?

Het doel is de rechtvaardigingsgrond.
Zorgt dat je een alternatief die minder noodzakelijk, vergaand is geeft /argument waarom het een rechtvaardiging is (dus waarom het noodzakelijk en geschikt is) geeft.

Let op: als er geen bewijs is dan niet geschikt / noodzakelijk.

Is er sprake van een fiscale maatregel?

Bijv. Btw-verhoging, accijnzen
 

Let op: de fiscale maatregel/discriminatie/protectionisme moet betrekking hebben tot een goed. Als het betrekking heeft tot een dienst oid dan niet van toepassing.

Belasting bij het overschrijden van grenzen?

Art. 30 VWEU
- Absoluut verbod (geen uitzondering)
- Geen benedengrens

Interne belastingen?

Art. 110 VWEU
Discriminerende of protectionistische indirecte belastingen

Art. 110 VWEU
Stap 1. Is er sprake van discriminatie? Direct: in de tekst van regel zelf, expliciet. Indirect: niet uit de tekst te herleiden/ gevolg van regel die is gesteld.

- Zijn het soortgelijke producten?
a. productieproces is anders

b. Prijzen zijn significant goedkoper
c. Kwalitatief verschil

Zo nee, dan protectionisme toets!!

Zo ja, direct discriminatie? Algemeen verbod (outokumpu)
Zo ja, indirecte discrimnatie? Objectieve rechtvaardigingsgrond (Humblot)

Stap 2. Is er sprake van protectionisme?

- Concurreren de producten met elkaar?

- Consumentenvoorkeur

- substitueerbaarheid (voldoende inwisselbaar? Dan concurrerend) Maar zie ook Commissie tegen VK (bier/wijn)

Zo ja, wordt de binnenlandse productie beschermd ten nadele van buitenlandse productie?

Voorbeeld van een antwoord: verhoogd BTW-tarief zorgt voor “zijdelingse bescherming” van de binnenlandse productie (X) ten nadele van concurrerende buitenlandse productie (Y) DUS protectionistisch effect.

Let op: je mag zeggen dat je meer info nodig hebt om definitief antwoord te geven.

Is er een objectieve rechtvaardiging?
Humblot: Verbod op indirecte discriminatie, tenzij objectief gerechtvaardigd
Outokumpu: Algemeen verbod op direct discriminatie

Aantonen dat geen sprake is van discriminatie omdat de differentiatie is gebaseerd op objectieve gronden.
- Culinair erfgoed beschermen bijv. Maar je moet alsnog aantonen dat je niet je eigen productie probeert te beschermen.

Geen objectieve rechtvaardiging?

Schending Art. 110 VWEU.

Is er sprake van een dienst?

Vrijwilligerswerk? Moet doorgaans tegen een vergoeding worden geleverd. Maakt niet uit dat het in die specifieke geval zonder vergoeding is. Bijv. gezondheidszorg: je vergoed niet rechtstreeks de arts, maar verzekering doet het. Dus dat is sowieso een dienst.

Bij vrijwilligerswerk is er helemaal geen vergoeding. Er is in 95 % gevallen dan ook geen sprake van een dienst. De rechter kijkt of het een zuivere vorm van vrijwilligerswerk is. Bijv. arbeid voor ngo. Gebeurd altijd vrijwillig. Organisatie is gericht op arbeid zonder vergoeding. Dat zijn in ieder geval geen diensten.

Er heerst ten eerste geen hiërarchie tussen de vrijheden. (Fidium Finanz)
Let op welke vrijheid de casus vooral betrekking heeft.

Drie constitutieve criteria:
1. Een niet stoffelijke prestatie

2. Gewoonlijk tegen een vergoeding

3. Tijdelijke duur (Gebhard: voor onderscheid met vestiging)

Bijv. Euthanasie/Abortus

Verbod van Euthanasie in lidstaat A is niet relevant zolang er geen verbod is in lidstaat B (Grogan en Jany)

Josemans: Drugs OVERAL verboden. Dat is anders.

Is er sprake van rechtstreekse werking?

OM=onderdeel lidstaat.

Verticaal rechtstreekse werking (Van Binsbergern)
 

Maar ook inroepbaar tegen acties of regelgeving van private partijen die op collectieve wijze en op grond van hun eigen rechtsbevoegdheid het vrij verkeer van diensten reguleren (Laval, Walrave en koch)

En ieder individu kan zich beroepen als het voldoende duidelijk en onvoorwaardelijk is. Dat is 56 VWEU wel.
Ook tegen eigen lidstaat (Carpenter)

Is er sprake van een grensoverschrijdend effect?

1. De dienstverlener gaat de grens over (Van Binsbergen arrest)

2. De dienstontvanger gaat de grens over (Luisi en Carbone)

3. De dienst gaat de grens over. à Televisie/internet signaal (Alpine Investments)

Als niemand de grens overgaat, maar wel het voornemen heeft dan zou je kunnen volstaan met het grensoverschrijdend effect.
Of: Consult: gesprek over behandeling. Gaat wel al de grens over.

Is er sprake van een belemmering van het vrij verkeer van diensten?

let op: Mobistar: (niet-discriminatoire) kostenverhoging niet voldoende voor een beperking van het vrij verkeer voor zover kostenverhoging van alle aanbieders dienst zelfde effecten heeft. (lijkt een beetje op Keck, maar niet analoog van toepassing: Alpine Investment)

Het is juist nuancering van brede benadering van eerder.
Dus mobistar-toets nodig. Kijken of er onderscheid wordt gemaakt tussen binnenland en buitenland

Tip: Kijk waar de dienst vandaan komt. Wordt er onderscheid gemaakt tussen diensten uit binnenland en buitenland?
Bijv. Tv: binnenland door tv-kabels, maar buitenlandse tv heb je satelliet voor nodig.

Misschien geen juridische beperking maar wel feitelijke, goed redeneren dan alsnog beperking.

Is er sprake van discriminatie naar nationaliteit of verblijfplaats? VERBODEN.

Is er sprake van indirecte discriminatie? (Van Binsbergen) à Rechtvaardiging nodig.

Is er sprake van overige belemmeringen van de markttoegang? (belemmeringenbenadering) (Säger) à Maar vergeet niet te kijken of er ook sprake is van (in)directe discriminatie

Is er sprake van een rechtvaardiging?

Zie Art. 62 VWEU. Altijd Jo. Gebruiken bij deze vraag.

Jo. Art. 51 VWEU: uitoefening van het openbare gezag

Jo. Art. 52 VWEU: openbare orde, openbare veiligheid en volksgezondheid

Cassis-rechtvaardiging: dwingende reden van algemeen belang. (bijv. Stedelijke leefomgeving, openbare veiligheid, gezondheid) Maar wel kijken of het genoeg zware gewicht heeft. Altijd reden geven waarom het een dwingende reden van algemeen belang is.

Let op: Mag geen economische aard hebben

Let op voor cassis-rechtvaardiging: maatregel moet zonder onderscheid van toepassing zijn à Alleen bij indirecte discriminatie dus mogelijk.

Zie: Van Binsbergen, Laval, Gebhard, Omega spielhallen

Is de maatregel evenredig?

- Geschikt om doel te bereiken? (geschiktheid) à Doel wordt gesteld door lidstaat

In het algemeen vs. In dit concrete geval? Voor meer punten op het tentamen hier een onderscheid in maken.

- Noodzakelijk om doel te bereiken? Is er minder belemmerend alternatief mogelijk? Dus niet minder vergaande maatregelen die het doel kunnen bereiken? Je moet een goed inhoudelijk argument geven.

In het algemeen vs. In dit concrete geval? Voor meer punten op het tentamen hier een onderscheid in maken.

Let op: als er geen bewijs is dan niet geschikt / noodzakelijk.

Let op: bij gevoelige diensten is het hof wat soepeler met deze toets. Omega spielhallen , Josemans, Geraets-Smits en Peerbooms.

Bij gevoelige diensten: evenredigheid stricto sensu (Carpenter) à Afweging dwingende reden van algemeen belang en grondrechten.

Let op: geef inhoudelijk argument/ alternatief.

Let op: lidstaat moet rekening houden met de regels waaraan de dienstverlener al heeft moeten voldaan in zijn/haar thuisstaat: Säger

Is er sprake van vrij verkeer van vestiging?

Wie?
1. Natuurlijke personen

2. Rechtspersonen Art. 54 VWEU

3. Zelfstandigen

4. Vennootschappen

Definitie: Jany. Gebhard
 

Afbakening tov werknemers:
Jany: Geen hiërarchische relatie, eigen economische risico en directe betaling.

Afbakening tov diensten: Gebhard
Nadruk op duurzaamheid (duurzame vestiging)

Is er sprake van een grensoverschrijdend effect?

1.Het opzetten van een bedrijf of zelfstandige werkzaamheid in een andere lidstaat (Vlassopoulou)

2.Het opzetten van een dochteronderneming in een andere lidstaat (Centros)

3.(Voor de volledigheid:) Het verplaatsen van de vestiging van een bedrijf naar een andere lidstaat (vaak ook rechtsvorm veranderen) (Daily Mail – niet in bundel)

Centros: Eu recht erkent hoe een bedrijf moet worden opgericht in specifieke lidstaat. Als onderneming rechtmatig is opgericht in land X moeten andere lidstaten dat erkennen.

Is er sprake van Rechtstreekse werking?

Vergelijkbaar met diensten: Viking line

Verticale rechtstreekse werking (Vlassopoulou)
Zekere mate van horizontale rechtstreekse werking. Bijv grote sportorganisaties/Vakbonden. (Viking Line)

Is er sprake van een beperking?

Is er sprake van directe discriminatie?
Is er sprake van indirecte discriminatie? (Vlassopoulou)
Is er sprake van een overige belemmering tot de markttoegang?  (Centros)  à Pragmatische toepassing:
1.Focus op (in)directe discriminatie, vooral t.a.v. fiscale maatregelen

2.Daadwerkelijke belemmeringen v/d markttoegang van ondernemingen, bijv. authorisatie- of vergunningseisen

3.Daarnaast: wederzijdse erkenning t.a.v.

-Oprichting van ondernemingen (Centros)

-Kwalificaties en diploma’s e.d. (Gebhard)

Vooral fiscale regels.

Is er sprake van een rechtvaardiging?

Zie Art. 62 VWEU. Altijd Jo. Gebruiken bij deze vraag.

Geldt hetzelfde als voor diensten.
 

Jo. Art. 51 VWEU
Jo. Art. 52 VWEU

Cassis-rechtvaardigingen (Vlassopoulou; Centros; Gebhard)  = Doelstellingen van algemeen belang die lidstaat legitiem mag nastreven om vrij verkeer te beperken voor zover maatregel evenredig is.

Is het evenredig?

Wederzijdse erkenning is belangrijk voor de evenredigheid van maatregelen (Gebhard)

Eis om bijv hele advocaten opleiding te doen. Dat is een beperking. Dit moet gerechtvaardigd worden. Eisen van hebben van bepaalde beroepskennis is legitieme doelstelling. Maar je mag niet als lidstaat zeggen dat iemand per definitie hele opleiding moet doen. Bijv als je al proefschrift hebt geschreven in Duits recht (Vlassopoulou). Dus land moet rekening houden met kennis die al in thuisland zijn opgedaan. Dus bijv vrijstelling van Duitse recht vakken.

Is er sprake van vrij verkeer van kapitaal?

Let op verschil met vestiging (bijv investeringen in ondernemingen)
Let op verschil met diensten (Fidium Finanz)

Op basis van de vraag: wat is de dominante vrijheid? Waarop heeft de maatregel vooral betrekking op?

Definitie in richtlijn 88/361
Investeringen, aandelen, certificaten, beleggingen

Is er sprake van een grensoverschrijdend effect

Ook ten aanzien van derde landen, zie art. 63 VWEU en Fidium Finanz

Ook inroepbaar door niet eu-burgers en ondernemingen buiten eu

Bijv. Zwitserland, VK.

Let op uitzonderingen. Art. 64 lid 1, 2 en 3. VWEU, 65 lid 4. 66, en 75.

Is er sprake van rechtstreekse werking?

Net als diensten en vestiging. Alleen verticale werking (Sanz de Lera)

Is er sprake van een beperking?

Is er sprake van directe discriminatie? Konle

Is er sprake van indirecte discriminatie? Verkooijen
Is er sprake van een overige belemmering? (Golden Shares KPN)

Is er sprake van een rechtvaardiging?

Verdragsrechtvaardigingen: art. 65 VWEU (gaat vooral om belastingsmaatregelen)

Cassis-rechtvaardigingen: Verkooijen (Zuiver economische doelstellingen kunnen geen cassisrechtvaardiging opleveren), Golden Shares KPN

Is de beperking evenredig?

Belangrijke bronnen:
1. Verordening 492/2011

2. Richtlijn 2004/38: verblijfsrechten en non-discriminatie
3. Detachering van werknemers: gelijke behandeling vs. Vrij verkeer van diensten

Wat is een werknemer?

Geen definitie in verdrag. à Onderscheiden van nationale definitie. Autonome uitleg namelijk in unierecht.

Ook voor sportieve (mits economisch) activiteiten

Lawrie-Blum r.o 16:

a. “Voor een bepaalde tijd” → Moet je niet interpreten als dat het per definitie voor een bepaalde tijd moet zijn → Kan ook voor onbepaalde tijd-contract. 

b. Onder gezag” à 2004/38

c Vergoeding

Trojani: reëel en daadwerkelijk karakter van de loondienst.

Werkzoekenden. Je kan dus niet iemand wegsturen als aan deze voorwaarde is voldaan:

a. Zoekende naar werk is geen werknemer als zodanig, maar kan wel bepaalde rechten ontlenen aan vrij verkeer van werknemers. 

b. Een reële kans om werk te vinden dan er niet uit schoppen Art. 14 lid 4 sub b Richtlijn 2004/38.

Is er sprake van een grensoverschrijdend effect?

Saunders: volledig interne situatie. Dat valt buiten de reikwijdte Europees recht.

Art. 3  lid 1 Richtlijn 2004/38: als je in andere lidstaat reist of werkt dan val je onder de reikwijdte richtlijn. Als je je begeeft naar of aanwezig bent in lidstaat waarvan je nationaliteit hebt dan richtlijn niet van toepassing. Dan verdrag van toepassing.

a. Verhuizen naar een andere lidstaat om daar te gaan werken

b. Wonen in één lidstaat maar werken in een andere lidstaat (lijkt een beetje op carpenter)

c. Terugkeren naar je eigen lidstaat na in een andere lidstaat gewerkt te hebben

Is er sprake van rechtstreekse werking?

Dit artikel is niet echt voldoende duidelijk en onvoorwaardelijk, want uitzonderingen in lid 3.

Voldoende duidelijk en onvoorwaardelijk: Van Gend en Loos. Maar verwijzen naar Van Duyn is ook goed.

Verticaal rechtstreekse werking (Van Duyn)

Private entiteiten: Walrave en Koch, Bosman.

Volledig horizontale rechtstreekse werking Art. 45 lid 2 VWEU.  Angonese à Heeft betrekking op discriminatieverbod.

Bij maatregelen die niet discrimineren: Private entiteiten: Walrave en Koch, Bosman.

Is er sprake van een belemmering/beperking van het vrij verkeer van werknemers?

Als de invloed van de beperking zo indirect is dan is dit geen beperking (Graf)

Is er sprake van directe discriminatie met betrekking tot toegang tot loondienst en in loondienst? ) (door eigen lidstaat? Niet inroepbaar want interne situatie)  à van Duyn; Bosman (3+2 regel)

Is er sprake van indirecte discriminatie met betrekking tot toegang tot loondienst en in loondienst? (Angonese) (door eigen lidstaat? Niet inroepbaar want interne situatie)

Art. 45 lid 2. Uitgewerkt in 492/2011.
Zie ook 24 lid 1 jo 7 lid 1 Richtlijn 2004/38
 

Is er sprake van een belemmering van de toegang tot loondienst? (door eigen lidstaat? Dan ook inroepbaar mits grensoverschrijdend effect) Bosman (transfersomregel) (belemmert het de  markttoegang?)

Let op: taaleis mag.

Is er sprake van een rechtvaardiging?

Art. 45 lid 3 VWEU (verdragsrechtvaardigingen

Openbare orde. (Van Duyn/ Adoui en Cornuaile)

Openbare veiligheid
Volksgezondheid

Zie ook 27 Richtlijn 2004/38

Art. 45 lid 4 VWEU: betrekkingen in overheidsdienst

Cassis-rechtvaardigingen Bosman

let op: Geen cassis-rechtvaardigingen als Richtlijn 2004/38 geldt. Zie schema over Richtlijn. Cassis de dijon: ro 8: van toepassing in afwezigheid van harmonisatie

Rechtvaardigingen in richtlijn: Art. 27 e.v.

Is de maatregel evenredig?

Geschiktheid en noodzakelijkheid. Zie andere vrijheden.

Status:

Art. 20 VWEU

Gelijke behandeling

Art. 18 VWEU (Uitgewerkt in 2004/38 à Art. 24 Richtlijn)

Vrij verkeer

Art. 21 VWEU (Uitgewerkt in 2004/38)

Richtlijn 2004/38: Rechten van werknemers

Richtlijn 2004/38: Beperkingen van inreis- en verblijfsrechten

Richtlijn 2004/38: Rechten van familieleden

Vrij verkeer van personen uitgeoefend (ook als deze persoon niet economisch actief is) in andere lidstaat gedurende minimaal drie maanden? Dan derdelander afgeleid verblijfsrecht conform art. 7 lid 2 Richtlijn 2004/38 jo. 21 VWEU.

Personen die dus geen gebruik kunnen maken van vrij verkeer ontlenen geen recht op gezinsleven met derde ander op grond van unierecht.

Wanneer geldt deze richtlijn?

Geen unieburger? Dan afgeleid verblijfsrecht!

Volledig afgeleid van verblijfsrecht unieburger.

Wel unieburger? Kijken of richtlijn van toepassing van is? Anders misschien verdrag.

Art. 2 Definitie unieburger en familielid unieburger

Bijv. Art. 3  lid 1 Richtlijn 2004/38: als je in andere lidstaat reist of werkt dan val je onder de reikwijdte richtlijn.

Als je je begeeft naar of aanwezig bent in lidstaat waarvan je nationaliteit hebt dan richtlijn niet van toepassing. Dan verdrag van toepassing.

Let op: Na neutralisatie dus geen toepassing meer. Dus ook geen afgeleid verblijfsrecht meer (hoofdregel). Maar let op Singh , O. en B (pas naar drie maanden). à Dan verblijfsrecht op grond van bijvoorbeeld 21/45  VWEU (want ontmoediging vrij verkeersrecht)

Bij naturalisatie en daarna pas ontmoeting echtgenoot: zie Louwes

Als je teruggaat naar eigen lidstaat. Dan val je niet onder richtlijn. Afgeleid verblijfsrecht kan alleen gegrond worden in verdragsbepaling.

Is er recht op een bijstandsuitkering? (gelijke behandeling). Hiervoor moet je eerst kijken of er een geldig verblijfsrecht is.

Is er sprake van een geldig verblijfsrecht?

Art. 6: over eerste drie maanden (lid 2 voor afgeleide verblijfsrecht)

Art. 7: Langer dan drie maanden (lid 1 sub d en lid 2 voor afgeleide verblijfsrecht)

Art. 16 : Verblijf vanaf vijf jaar. (lid 2 voor afgeleide verblijfsrecht)

Afgeleide verblijfsrechten voor familieleden. Voor zowel unie-burgerfamilieleden als geen unieleden.

Hoe lang is diegene er al?

Zie art. 7 lid 1 Richtlijn 2004/38 bijv. Bij langer dan drie maanden.

Sub a: Werknemers./ Zelfstandige à Behoud status werknemer zie lid 3: a. Tijdelijke arbeidsongeschiktheid, b en c. Onvrijwillige werkloosheid en d. Aanvang van beroepsopleiding.

Art. 14 lid 4 sub a en b: Werknemers en werkzoekenden mogen niet eruit geschopt worden. Werkzoekenden? Er moet wel een reele kans op een baan bestaan.

Sub b: voldoende bestaansmiddelen om te voorkomen dat zij tijdens hun verblijf ten laste komen van het socialebijstandsstelsel van het gastland

Zie wederom art. 14 voor behoud verblijfsrecht.

Let op: Enkele feit dat je uitkering aanvraagt is niet voldoende om te concluderend dat X geen voldoende bestaansmiddelen  heeft. Zie ook 14 lid 3/ Zie ook Dano. R.o 78 en 80. Je moet eerst concreet onderzoek doen naar specifieke feiten.

Let op: Bij weigering uitkering, en betreffende persoon houdt alsnog genoeg middelen over, dan alsnog onder 7 lid 1 sub b.
Let op: Bij goedkeuring uitkering geen verblijfsrecht meer op grond van dit artikel. Want je valt ten laste van socialebijstandsstelsel.

Stel geen voldoende bestaansmiddelen. Zie 14 voor behoud verblijfsrecht.
Hoofdregel: voldoen aan voorwaarden art. 7 lid 1.
Uitzondering: 14 lid 4.
a: werknemer of zelfstandige
b: werkzoekende met reele kans. (burger moet bewijzen)

Sub c: studenten. Ziektekostenverzekeringen mag je als lidstaat eisen. Daadwerkelijke inschrijving unie en hoge school mag je eisen.

Sub d: familielid burger unie. Zie voorwaarden in dit artikel. Familieleden hebben recht op afgeleid verblijf. Definitie familielid. Art. 2 lid 2 Richtlijn: echtgenoot. GP, rechtstreekse bloedverband neergaande lijn minderjarig (kinderen)/ opgaande lijn die ten laste lijn aan unieburger (vader/moeder die erg oud is en niet kan functioneren zonder deze betreffende unieburger.

Zo ja, dan gelijke behandeling ex art. 24 lid 1 Richtlijn!

Maar let op uitzondering in art. 24 lid 2!!

Zo nee, dan geen recht op verblijf!

Voor werknemers voegt dit niks toe want ook al art. 45 lid 2 VWEU en Verordening 492/2011.
 

Voor niet- werkgevers: mogen in sommige gevallen wel gediscrimineerd worden. à Bijv. art. 24 lid 2! (voor studenten en werkzoekenden)

Rechtvaardigingen?

Rechtvaardigingen in richtlijn: Art. 27 e.v.

Is er sprake van een overeenkomst?

Verticale overeenkomst? Tussen niet concurrenten

Horizontale overeenkomst? Tussen concurrenten

Bij eenzijdige handeling: weigering à Deze art. niet van toepassing.

Wilsovereenstemming à Hoeft niet schriftelijk.
Het gaat om een samenwerking.

Dus handeling 1 bedrijf? Geen 101

Alleen gericht tot ondernemingen, niet tot lidstaten.

Als kartal algemeen verbindend is verklaard door de lidstaat dan ontneem je nuttig-effect ex art. 4 lid 3 VEU jo art. 101 VWEU.

Tussen ondernemingen?

Höfner en Elser ; Diego Cali
Twee partijen die economische activiteiten ondernemen

Bedrijf die overheidstaak uitoefent is geen onderneming.

Strekt deze overeenkomst ertoe of heeft het tot gevolg dat de mededinging wordt beperkt?

Of: alternatieve criteria (Sociéte Technique Miniere)

Consten en Grundig; Cartes bancaires; Irish Beef; Pierre Fabre

Kijken naar relevante markt. Productmarkt à vraagzijde.

Verticale prijsbinding: distribiteur stelt prijs vast van detailhandelaar bijv. Dus iemand hoger stelt vast voor iemand lager.

Commissie vragen mag want niet van invloed op concurrentie deelnemers. à Alleen vervelend effect dat omzet afgestaan moet worden à Geen effect op concurrentie relatie. Iedereen moet evenveel commissie betalen. Feit dat ongunstig uitvalt voor contractpartijen is niet genoeg voor strijd met 101 VWEU.

Laagste prijs clausule: direct effect op concurrentie of potentiële concurrentie. Kunnen namelijk geen lagere prijs vragen op concurrerend platform. à lastiger om concurrent te worden.

Welke ertoe strekken dat de mededinging wordt beperkt?
Ten doel [hebben] de concurrentie te verhinderen” (Consten en Grundig)

1. Naar hun aard schadelijk voor de mededinging:
   Bijv. Horizontale prijsafspraken, Productiebeperking, Marktverdeling, Verticale prijsbinding (laagste prijs garantie kan zelfde effect hebben) ect.
   Bij exclusieve distributie/levering alleen strekking schadelijk als er sprake is van absolute territoriale bescherming (Consten en Grundig)

2. Doelstellingen/bewoordingen/juridische en economische context beoordelen of hun aard schadelijk is

• Goede bedoelingen van partijen? Niet relevant.

Geen mededingingsbeperkende strekking? Dan gevolgen onderzoeken.

Welke tot gevolg hebben dat de mededinging wordt beperkt?

1. Wat is de relevante markt? (marktafbakening)  à Vooral productmarkt en dan vraagzijde
2. Heeft de overeenkomst negatieve gevolgen voor de mededinging?

• Counterfactuel analysis (Societe technique Miniere)
• Merkbaarheid van de negatieve gevolgen

Bijv. Exclusieve-afnameovereenkomsten (Delimitis) R.o 14 tm 23. (vooral 19 e.v.)

Wat zijn de voor en nadelen van de exclusieve-afname overeenkomst?

Stap 1. Marktafbakening  à Vooral productmarkt en dan de vraagzijde

Stap 2. Wordt de relevante markt afgeschermd door de bundel van exclusiviteitsovereenkomsten? à Wordt de markttoetreding afgeschermd door het cumulatieve effect van overeenkomsten?

Kan een potentiële concurrent toetreden op te markt? Gezien het feit dat er een te groot aantal ketens/producenten gebonden is aan afname overeenkomst? Ja? Dan geen marktafschermend effect.
Nee? Stap drie.

Als je concludeert dat er geen sprake is van marktafschermend effect voor potentiële concurrenten dan is stap 3 niet nodig.

Stap 3 Draagt de overeenkomst in aanzienlijke mate bij aan het marktafschermingseffect? (in hoeverre draagt dit onderhavige overeenkomst bij aan (negatief) cumulatief effect?

Terwijl dit gevolgen kan hebben voor handel tussen lidstaten?

Sociéte Technique Miniere ; Consten en Grundig

Bijv. een Landelijke supermarktketel: daadwerkelijk of potentieel invloed op de handel.

Zo jo, dan nietigheid. Lid 2

Clausule is dan nietig.

Maar let op rechtvaardigingsmogelijkheden in lid 3

Komen in de praktijk niet vaak voor. CUMULATIEF. Kan je gebruik van maken op het tentamen. Dat er bijv niet aan alles is voldaan.

Weigering om te leveren bijv.

Is er een machtspositie?

Akzo Chemie BV

70% is meer dan 50% dus machtspositie.

Je kan zeggen: we nemen aan dat er wel een machtspositie is.

Dan heb je een bijzondere verantwoordelijkheid om de mededinging niet (verder) te verzwakken (Michelin II)

Wordt er misbruik gemaakt?

Laagste prijsgarantie zorgt bijv. voor moeilijkere  toetreding

Machtspositie wordt behouden of zelfs versterkt doordat altijd de laagste prijs wordt gevraagd

Leveringsweigering bijv.

Magill-criteria, r.o 54/55/56: Om een leveringsweigering te beoordelen

• Leveringsweigering leidt tot verhinderen van een nieuw product waarnaar consumentenvraag is
• Levering is onontbeerlijk voor dat nieuw product: bijv. supermarkt die op markt wil treden, kan dat echt wel zonder die ene product.
• Geen objectieve rechtvaarding
   

Uitbuitingsmisbruik.

Te hoge prijzen (United Brands)

Afhankelijkheidsrelatie. Bij bijv hoge commissie. Als deze onredelijk hoog is in vergelijking met winst/omzet

Uitsluitingsmisbruik

Te lage prijzen AKZO Chemie: op het moment dat je lager dan gemiddelde variabele kosten, dan is daar geen rechtvaardiging voor.

Koppelverkoop/tying (Microsoft)

1.Machtspositie op één productmarkt (de markt voor besturingssytemen in dit geval)

2.Twee afzonderlijke producten (mediaplayer moet ander product zijn dan besturingssyteem)

3.Onmogelijkheid om het product te verkrijgen zonder het andere product erbij 

4.Als gevolg waarvan de mededinging op de andere productmarkt wordt verhinderd (markt voor media players wordt verhinderd) 

5.Geen objectieve rechtvaardiging

Stap 1. Is er een machtspositie

Marktafbakening nodig ten eerste. Dan kijken of er een machtspositie is in die desbetreffende markt.

Je hebt als machtpositie een bijzondere verantwoordelijkheid (Michelin)

Stap 2. Is er misbruik?

Marktafbakening nodig ten eerste. Dan kijken of er een machtspositie is in die desbetreffende markt.

Je hebt als macht

Stap 3. Door een of meerdere ondernemingen?

Stap 4. Op de interne markt of een wezenlijk deel daarvan?

Stap 5. Voor zover de handel tussen lidstaten daardoor ongunstig kan worden beïnvloed

Is er een objectieve rechtvaardiging?

voorkomen dat restaurants meeliften op de populariteit van het platform à zou een objectieve rechtvaardiging kunnen opleveren, maar kijk naar het doel van de vraag.

Te hoge prijs (commissie): er moet verdediging zijn dat er geen sprake is van te hoge prijs.

Productmarkt

Hoe groot is de markt?

Worden ze door de consument als substitueerbaar gezien? Als dat de vraag is, kan je je beperken tot de vraagzijde!

Vraagzijde: De mate waarin een product als X substitueerbaar is voor een ander product

• Productkenmerken
• Doel: gezond eten, biologisch eten bijv.
• Prijs
• Service
• Imago
• Integratie in het Apple-ecosysteem

Hoe homogener de producten (amper de mogelijkheid om zich te differentiëren), hoe belangrijker de prijs.

Hoe gedifferentieerde de product, hoe minder belangrijk de prijs.

Aanbodzijde: In hoeverre producten kunnen overstappen?

• Overschakelen van productie
• Bescherming door IE-rechten (zeer uitgebreide bescherming = amper substitueerbaar)

Geografische markt (gebied waarbinnen de concurrentie plaats vindt)

Hoe groot is de markt?

Vraagzijde: kosten die je als concument wil maken om product ergens anders te kopen

• Afweging productkosten en reiskosten
• Bij levensmiddelen is deze zijde best klein.. Tenzij je op internet kunt bestellen
• Geen levensmiddelen: iets wat je op internet kan kopen. Markt is snel nationaal.

Aanbodzijde:

• Belemmeringen voor producenten of distributeurs om te leveren en te distribueren in andere gebieden
• Grootschalige productie; al snel wereldwijd op productieniveau.

Wat het belangrijkste is hangt af van de overeenkomst die er is.  

Overeenkomst tussen detailhandelaars?

Dan zal dit een effect hebben op de directe klant. Dan is de vraagzijde met name relevant.

Overeenkomst waarbij aanbodzijde vooral relevant is?

Komt weinig voor.

Hoe ruimer de markt, hoe lager de marktaandelen, hoe minder machtspositie.

Art. 51 Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie

Blz. 5788

Een lidstaat: wanneer zij recht van Unie ten uitvoer brengen.

Wat is ten uitvoer brengen? Åkerberg Fransson: r.o 19-22 Gaat verder dan alleen implementatie.

Wanneer een nationale regeling binnen het toepassingsgebied van het Unierecht valt à Dan sowieso uitvoeren

Wat is het toepassingsbereik?

Siragusa. Valt nationale wetgeving binnen het kader van het unierecht?
 

of zij niet andere doelstellingen nastreeft dan die waarop het Unierecht ziet,

1. Bepaal de aard en doel van de regeling die wordt aangehaald?

Art. 3 lid 3 Habitatrichtlijn bijv.

2. Is de handeling binnen dit kader of streeft Lidstaat een ander doel naar?

3. Niet binnen dit kader? Veel verder dan noodzakelijk?

Handvest niet van toepassing.

4. Binnen dit kader?

Handvest van toepassing

Keuze van de juiste rechtsgrondslag d.m.v. de zwaartepunttoets (Titaandioxide)

Objectieve vaststelling van doel en inhoud maatregel.

Doelstelling richtlijn Meer te maken met de één of meer te maken met de ander?

Kijk ook in het artikel van rechtsgrondslag.

Dus kijken naar artikelen in richtlijn en dan naar de rechtsgrondslag die genoemd wordt?

Kansen die je hebt om richtlijn ongeldig te verklaren?

• Evenredigheid
• Vaststellen doel en inhoud en dan kijken welke rechtsgrondslag meest geschikt is.

Is de richtlijn/secundaire wetgeving evenredig?

Het dient in overeenstemming te zijn met de Verdragen (art. 263 VWEU)

De wijze waarop het hof de evenredigheidsbeginsel toets.

Fedesa, Arbeidsrijdenrichtlijnen à Marginale toetsing van de evenredigheidà “kennelijke dwaling of misbruik van bevoegdheid dan wel klaarblijkelijke overschrijding van haar beoordelingsbevoegdheid”  in het vaststellen van geschiktheid, noodzakelijkheid en afweging van alle belangenà Je toets of de wetgever redelijker wijze tot dit oordeel had kunnen komen dat het geschikt en noodzakelijk is. à Drempel ligt hoger, dus moeilijker om aan te tonen dat het onevenredig is.

Wanneer niet marginaal?

Als er geen discretionaire ruimte is. Gebonden aan bepaalde regel o.i.d., dan wel degelijk volledige toetsing.  à Bijv. bij inbreuk fundamentele rechten.

Rechtstreekse werking?

Als de omzettingstermijn is verlopen

Niet inroepbaar tegen particulieren (288) (Kolpinghuis en faccini dori)

(verordening: kan je altijd inroepen, zie ook rechtspraak, maar niet als het alleen plicht inroept voor lidstaat)

Gelijke behandeling Bijv algemeen geformuleerd dus ook plichten voor particulieren) à Vager geformuleerde grondrechten minder snel rechtstreekse werking: Kijken wie plicht heeft. Kijken of deze onvoorwaardelijk en duidelijk is.

• Voldoende duidelijk en onvoorwaardelijk

Een doen is niet echt een plicht. Dus dan niet duidelijk wat er moet gebeuren

Strijdigheid? Dan buiten toepassing laten: Costa/Enel en Simmenthal EU recht gaat altijd voor

Richtlijn Conforme Interpretatie?

• Omzettingstermijn niet verstreken? Dan geen plicht, want nog geen strijd met eu-recht Dan is dit niet onmogelijk. à Dan kijken naar algemeen rechtsbeginsel (maar niet een te vaag recht: AMS) à Anders in geval de inter-environnement plicht op basis van het loyaliteitsbeginsel niets tegen de werking te ondernemen.

Richtlijn geen horizontale werking, tenzij algemeen beginsel precisering: Mangold, Dansk Industri

Invulling open termen in het licht van de doelstelling van de Richtlijn à Zie richtlijn voor doelstelling.

Volle effect gaat voor: Wells

Schadevergoeding mogelijk? Francovich

Als rechter niet weet hoe hij richtlijn moet interpreteren dan PJ-vraag.

Staatsaansprakelijkheid

Kan gecombineerd worden met het hierboven genoemde.

Brasserie du Pecheur

Voldoende gekwalificeerd? Als systeem substantieel afwijkt van richtlijn, dan ernstige overschrijding.

Welke handeling wil ik tegengaan?

EU? 263 of 267 VWEU

Lidstaat? 258 en 267 VWEU

• Doorwerking
• Procedurele Autonomie

CILFIT Hoe verplicht is deze verplichting? à Verplichting van hoogste rechter is absoluut, maar twee uitzonderingen:

acte clair: vraag is zo duidelijk dat er geen andere redelijke uitleg nodig is. (dan geen pj-vraag, ook al is geen HB mogelijk)  (gaat het om geldigheid eu-recht? Dan foto-forst)

Acte eclaire: hof heeft al in zelfde of soortgelijke zaak al uitleg gedaan dus kan nationale rechter een beroep hierop doen.

Handeling van Lidstaat: Publiek
Bijv. Lidstaat implementeert niet.

Art. 258  Commissie grijpt in

• Twee fases

Handeling van Lidstaat: Privaat

• Bedrijven of particuliere personen denkt dat lidstaat in strijd handelt met EU recht. à Via nationale recht

Bijv. handhaving door voedsel en waren autoriteit

Art. 267 VWEU

Procedurele autonomie: onder welke omstandigheden kun je naar de rechter? à Awb , Rv à Wordt primair door nationale rechter bepaald

Geschil tussen individu en lidstaat is altijd bij de nationale rechter.

• Rechter verantwoordelijk voor stellen vraag
• Foto-forst

Handelingen van EU?

Rechtstreekse werking niet van belang.

Plaumann: Je kan niet meteen naar uniewetgever om wet aan te geven.
 

Conclusie van AG-jacobs: punt 66,  pagina 424: Verschuiving van toetsing ontvankelijkheid naar toetsing tot gronden is mogelijk, omdat je als hof de wettigheid van eu handeling toets, dan kun je daar terughoudendheid in verwijzen. De discretionaire bevoegdheid unie-wetgever wordt meegenomen. Wordt meegenomen om uniewetgeving aan te geven. (rechtvaardiging plaumann criteria)

Jego-Quere. 263 is streng, maar er is altijd rechtsbescherming. Wat je kunt bevoegde autoriteit altijd vragen om bijv te zeggen dat je niet in strijd hebt gehandeld met de verordening. Als die daar niet goed op gereageerd kan je naar rechter kan (want besluit) maar hangt af van nationale rechter. Dus je kan altijd vragen om maatregel toe te passen en tegen deze afwijzende wijze opkomen

Wetgevingshandeling: 289 lid 3: dmv wetgevingsprocedure vastgesteld à Kijken naar kern rechtsgrondslag

Regelgeving: : handeling van algemene strekking met uitzondering van wetgevingshandeling à Gericht tot onbepaalde groep personen

Art. 263 VWEU

Les verts: alle handelingen onder gerechtelijke toezicht
Echter niet iedereen een beroepsrecht:
Lidstaten altijd
Individuen: vrijwel zelden

Dus baststellen wie de partij is en welke criteria er dan gelden (Staan in 263)
En welke type maatregel?

Wat voor handeling?
Handeling van Instelling? EU orgaan: bijv commissie. Dus art. 263

Is X ontvankelijk?

- Tot persoon gericht? Dan meteen beroep
- Anders:
Natuurlijk persoon: dus 4^e alinea : Rechtstreeks geraaktheid: Want:

Regelgevingshandeling: handeling van algemene strekking met uitzondering van wetgevingshandeling à  Uitvoeringsverordening is geen wetgevingsprocedure. à Verordening 288 VWEU à Sowieso rechtstreeks toepasselijk à Niet specifiek tot mensen gericht. Maatregel tot algemene strekking dus regelgevingshandeling

Is er een uitvoeringsmaatregel? ZO nee, dan  Hij is dus ontvankelijk .  à Dan hoef je alleen maar Rechtstreeks geraakt. Geen plaumann hier. (uitvoeringsmaatregelen meestal individueel gericht)

Hij mag naar het hof.

Handelingen van EU?

Art. 267

Nationale rechter kan ook vraag stellen over geldigheid handelingen instellingen ect. Sub b!

Maar let op: Nationale Recht mag zelf nooit EU recht buiten toepassing verklaren.