Hoe beinvloedt langdurig reizen je gevoel van identiteit?

Wat is identiteit eigenlijk? Wie ben ik? Na 3,5 jaar op reis word ik soms moe van dit soort vragen die zich sluimerend door mijn reis weven. Soms voelt het alsof ik hier als enige mee worstel, wanneer ik naar de levens van anderen kijk. 33 jaar. Als tiener dacht ik dat tegen die tijd alles wel duidelijk zou zijn. Niets voelt minder waar op dit moment.

Wanneer ontstaat identiteit, hoe en waarom? Wie was ik geweest als ik als baby in een ander land, met andere ouders of in een andere omgeving was opgegroeid? Maakt het uit? Deze vragen komen steeds weer in me op wanneer ik mensen ontmoet met totaal andere levens, of wanneer ik weer een nieuwe versie van mezelf ontdek in een nieuwe omgeving.

Toch hangen we als mensen veel op aan onze identiteit. Het is hoe we ons voorstellen, hoe we onze levens inrichten, hoe we richting geven aan de toekomst. Regelmatig twijfel ik over teruggaan naar mijn oude leven en identiteit, ook al ben ik inmiddels al 10% van mijn leven op reis. Wat dat oude leven precies inhoudt, en hoeveel daarvan echt “ik” was, weet ik soms ook niet meer. Het ene moment denk ik dat oude ambities niet meer passen en dat ik een “nieuw iemand” ben, terwijl ik het andere moment juist verlang naar mijn oude identiteit, vastigheid en vooruitzicht.

Steeds vaker krijg ik het gevoel dat persoonlijkheid misschien minder vaststaat dan ik altijd dacht.

Thuis is identiteit bijna automatisch

Het leven thuis bestaat vaak uit routines: naar dezelfde supermarkt, een vaste baan, twee keer hardlopen, drie keer boulderen, langdurige vriendschappen. Zelfs als je bewust avontuur probeert op te zoeken, hebben routines vaak nog steeds de overhand. Soms omdat het fijn is, soms omdat het handig is.

Ook voelt de omgeving vaak stabiel: een herkenbare taal, cultuur, Hollandse directheid en familiariteit. Thuis vervullen we een soort sociale rol die we onszelf langzaam eigen hebben gemaakt.

Heb je bijvoorbeeld weleens gehoord van het “Looking Glass Self”-fenomeen van Charles Horton Cooley? Het idee dat we onszelf begrijpen door hoe anderen op ons reageren. Veel van ons gedrag ontstaat uit hoe we denken dat anderen ons zien. Langdurige vriendschappen en familie spelen hierin een grote rol, omdat zij ons spiegels voorhouden waarin we een gekleurde reflectie van onszelf zien. Het gevaar daarvan is dat ons gedrag gebaseerd raakt op aannames over hoe anderen ons beoordelen, terwijl we dat eigenlijk helemaal niet zeker weten. Zeker nu, met sociale media, likes en comments, wordt dat alleen maar versterkt.

Zonder dat we het echt doorhebben, bouwen we op die manier een identiteit op. Dan P. McAdams kwam met het idee van een “Narrative Identity”: het levensverhaal dat we over onszelf creëren om te verklaren wie we zijn. Op basis van ervaringen bouwen we onbewust een verhaal waarin alles logisch lijkt te worden. En laat reizen nou net dat verhaal enorm openbreken.

Een gevoel van identiteit ontstaat dus voor een groot deel door omgeving, door met wat en met wie je in aanraking komt, en verandert mee met tijd en situaties. Als ik terugkijk op mezelf van de afgelopen jaren, zie ik niet één identiteit, maar meerdere versies van mezelf. Soms zelfs tegelijkertijd. Wat ik ook ben gaan zien, zijn de limieten die ik mezelf jarenlang had opgelegd door verwachtingen, sociale normen en de omgeving waarin ik leefde.

Liminaliteit: het gevoel tussen twee levens in

Na een tijdje reizen voelde het alsof ik in een soort limbo terecht was gekomen. Onlangs kwam ik het concept liminaliteit tegen. Het hielp om hierover te lezen, omdat ik mezelf daardoor beter begreep en me minder alleen voelde.

Liminaliteit gaat over tussenfases: de overgang tussen het oude en het nieuwe. Een periode waarin het oude is losgelaten, maar het nieuwe nog niet volledig ingeburgerd voelt. Eigenlijk komt het overal in het leven voor - bij nieuwe banen, relaties, verhuizingen of grote veranderingen - maar tijdens langdurig reizen wordt het extra zichtbaar. Je oude routines zijn weggevallen, terwijl er nog geen nieuw ritme voor in de plaats is gekomen. Je bent letterlijk en figuurlijk onderweg.

Liminaliteit kan stressvol zijn. Verwachtingen die niet uitkomen kunnen leiden tot verwarring, frustratie of teleurstelling. Tegelijkertijd kan het ook veel ruimte geven. Juist door die gevoelens begon ik meer na te denken over mijn eigen waarden, gedrag en wensen. Oude patronen worden doorbroken en er ontstaat ruimte om opnieuw te kijken naar wat je belangrijk vindt.

Misschien is dat ook waarom reizen zoveel met identiteit doet: omdat je jezelf tijdelijk losmaakt van de context waarin je altijd hebt bestaan.

Identiteit is minder vast dan we denken

Mijn gevoel zegt steeds vaker dat identiteit minder vaststaat dan ik vroeger dacht. Soms voelt het vreemd om steeds nieuwe versies van mezelf te ontdekken. Soms voelt het alsof ik me aanpas aan iedere omgeving. Maar ik begin steeds meer te begrijpen dat dit misschien gewoon onderdeel is van mens zijn. Andere plekken en andere mensen halen nu eenmaal andere kanten in ons naar boven.

In sommige landen worden sociale kanten geactiveerd, terwijl andere plekken juist uitnodigen tot rust. In outdoor omstandigheden zoek ik tijd met mezelf op, terwijl ik in een hostel het meest sociale beestje kan zijn. Sommige plekken halen ambitie naar boven, andere juist creativiteit of kalmte. Identiteit verandert mee met omgeving.

Tegelijkertijd zien mensen thuis vaak nog steeds de oude versie van mij, terwijl ik me ondertussen soms een vreemde voel in mijn oude leven.

Tijdens het reizen vallen de labels weg

Wat moeilijk is om thuis uit te leggen, zijn niet de plekken waar je geweest bent of de dingen die je gedaan hebt, dat zien mensen wel op social media, maar vooral wat het intern met je doet. Wie je onderweg bent geworden.

Niemand op reis kent je verleden, opleiding, carrière, succes, productiviteit, verwachtingen van je ouders of de maatschappij waarin je bent opgegroeid. Veel van die kaders vallen tijdelijk weg. En juist daardoor ontstaat ruimte.

Niet alleen sociale verwachtingen verdwijnen, maar ook routines, vaste rollen, werk en status. Ineens ben je vrij om opnieuw te bepalen wat belangrijk voelt. Daardoor ervaar ik soms een instabiel gevoel van identiteit, alsof mijn persoonlijkheid meebeweegt met de omgeving. Verwarrend en bevrijdend tegelijk.

Zo ben ik nog steeds aan het ontdekken of bepaalde ambities echt van mij zijn, of dat ik ze vooral heb overgenomen van jarenlange gewenning, verwachtingen en ideeën over hoe een leven eruit hoort te zien. Ik was altijd gericht op wetenschap, bureauwerk en carrière maken. Maar waarom eigenlijk? Waarom zou praktisch werk minder waardevol zijn?

Zo ontdekte ik in Nepal hoe leuk ik het vond om yogales te geven, terwijl ik in Australië juist veel plezier haalde uit praktisch werk bij een bakkerij, boerderij en verhuisbedrijf. Tegelijkertijd genoot ik ook van werken bij een NGO, precies in de richting van wat ik had gestudeerd.

Wat het uiteindelijk ook wordt: ik ben erachter gekomen dat ik meer leuk vind dan ik dacht, en dat meerdere levens misschien tegelijkertijd bij me passen. Reizen heeft voor mij dus de ruimte gecreëerd om mezelf opnieuw te bekijken. Om soms dichter bij mezelf te komen, en soms juist verder af te drijven van wat ik dacht dat bij me paste. Om dingen vanuit een andere hoek te bekijken en minder snel te oordelen over levens die vroeger misschien niet bij mij hadden gepast.

Zo ontstonden, en ontstaan nog steeds, verschillende versies van mezelf. Niet nep-versies, maar echte delen van mezelf die in andere contexten meer ruimte krijgen.

Is dat ultieme vrijheid? Ja en nee. Het is continu zoeken naar een balans tussen vrijheid en ongemak.

De keerzijde van vrijheid

Dat verlies van vaste identiteit kan namelijk ook eenzaam voelen. Tijdens langdurig reizen raak je ergens ook ontworteld. Je bevindt je ver weg van mensen die jou al jarenlang kennen, vaak in andere tijdzones, zonder de vanzelfsprekende steun van thuis.

Daardoor blijf je soms lang alleen rondlopen met je gedachten, zonder iemand om ze mee te delen of te spiegelen. Zeker tijdens lange periodes van reizen merkte ik hoe makkelijk het is om vast te blijven zitten in je eigen hoofd.

Als je daar te lang alleen mee blijft rondlopen, kunnen gevoelens van onzekerheid, onrust of isolatie steeds groter worden. En daar wordt verrassend weinig over gesproken binnen de romantisering van reizen op social media.

Want vrijheid voelt niet altijd licht. Soms voelt vrijheid ook als het missen van richting, zeker bij mij.

Waarom thuiskomen na reizen zo vreemd kan voelen

Mensen behandelen je vaak nog als de oude jij. Routines die vroeger normaal voelden, kunnen ineens benauwend aanvoelen, gesprekken veranderen, prioriteiten zijn verschoven.

Voor mij voelt het alsof ik veranderd ben, maar thuis alles hetzelfde is gebleven. Het gevoel dat ik niet meer helemaal pas in het leven waar ik vroeger zo vanzelfsprekend in bewoog.

Soms voelt thuiskomen daardoor vreemder dan aankomen in een nieuw land, waar je weer helemaal opnieuw jezelf kunt ontdekken, zonder verwachtingen. 

Maar wat nu?

Ik denk dat het belangrijkste is om een open blik te houden. Op jezelf, op je gevoelens en op je omgeving. Het is niet erg om je verward, verdrietig of verloren te voelen. Misschien zijn die gevoelens juist heel logisch wanneer zoveel zekerheden tijdelijk wegvallen. Dat ongemakkelijke gevoel van ertussenin zitten - die liminaliteit - hoort immers bij verandering.

Juist door moeilijke periodes heen ontstaan soms nieuwe inzichten, begrip en herontdekking. Onderdeel daarvan is zelfreflectie: nadenken over je eigen gedachten, normen, waarden en aangeleerde ideeën. Niet om jezelf volledig vast te zetten in een identiteit, maar juist om nieuwsgierig te blijven naar wie je bent en wat bij je past.

Wat mij daarnaast enorm heeft geholpen in moeilijke periodes, is gemeenschap creëren. Mensen opzoeken. Verbinding maken. Want hoe onafhankelijk reizen soms ook voelt, uiteindelijk blijven we sociale wezens.

En misschien zijn dat uiteindelijk ook de vaardigheden die langdurig reizen je leert:

• hoe je steeds opnieuw een routine opbouwt.
• hoe je jezelf aanpast aan nieuwe situaties.
• hoe je onafhankelijk wordt.
• hoe je omgaat met ongemak en onzekerheid.
• hoe je steeds opnieuw sociale verbinding maakt.
• hoe je onderdeel wordt van nieuwe communities.
• hoe flexibel mensen eigenlijk kunnen zijn.

Vaardigheden die je allemaal ook kunt gebruiken wanneer je weer thuis komt ;). 

Reizen heeft me laten zien hoeveel van identiteit afhankelijk is van context - van plek, routines, mensen en verwachtingen. Sommige versies van mezelf verdwijnen weer. Andere blijven hangen. Sommige voelen tijdelijk, andere verrassend echt. En dat is oké en dat is normaal.

Misschien gaan we tijdens het reizen niet op zoek naar één “ware” versie van onszelf, maar ontdekken we juist hoeveel verschillende versies er al in ons zitten. Dat identiteit minder vast is dan we denken. En dat we uiteindelijk experts worden in het tijdelijk bewonen van verschillende versies van onszelf.

The identity shift of a long-term traveler

What exactly is identity? Who am I? After 3.5 years of traveling, I sometimes get tired of these questions that weave themselves dormantly through my journey. Sometimes it feels like I'm the only one struggling with this when I look at the lives of others. 33 years - as a teenager, I thought everything would be clear by then. Nothing feels further from the truth right now.

When does identity arise, how and why? Who would I have been if I had grown up as a baby in another country, with different parents or in a different environment? Does it matter? These questions keep coming to mind when I meet people with completely different lives, or when I discover a new version of myself in a new environment.

Yet, as people we depend a lot on our identity. It is how we imagine ourselves, how we organize our lives, how we give direction to the future. I often have doubts about returning to my old life and identity, even though I have already spent 10% of my life traveling. I sometimes no longer know what exactly that old life entails, and how much of it was really “me”. One moment I think that old ambitions no longer fit and that I am a “new person”, while the next moment I long for my old identity, stability and prospects.

I increasingly get the feeling that personality may be less fixed than I always thought.

At home, identity is almost automatic

Life at home often consists of routines: going to the same supermarket, a steady job, running twice, bouldering three times, long-term friendships. Even if you consciously try to seek adventure, routines often still prevail. Sometimes because it's nice, sometimes because it's useful.

The environment also often feels stable: a recognizable language, culture, Dutch directness and familiarity. At home we fulfill a kind of social role that we have slowly made our own.

Have you heard, for example, of Charles Horton Cooley's “Looking Glass Self” phenomenon - the idea that we understand ourselves through how others respond to us. Much of our behavior arises from how we think others see us. Long-term friendships and family play a major role in this, because they hold up mirrors to us in which we see a colored reflection of ourselves. The danger of this is that our behavior becomes based on assumptions about how others judge us, while we actually don't know that for sure. Especially now, with social media, likes and comments, this is only reinforced.

Without really realizing it, we build an identity in this way. Dan P. McAdams came up with the concept of ​​a “Narrative Identity”: the life story we create about ourselves to explain who we are. Based on experiences, we unconsciously build a story in which everything seems to make sense. And traveling opens up that story enormously.

A sense of identity is therefore largely created by the environment, by what and who you come into contact with, and changes with time and situations. When I look back at myself over the past few years, I don't see one identity, but multiple versions of myself. Sometimes even at the same time. What I have also come to see are the limits I had imposed on myself for years due to expectations, social norms and the environment in which I lived.

Liminality: the feeling of living between two lives

After traveling for a while I felt like I was in some kind of limbo. Recently I came across the concept of liminality. It helped to read about this because it made me understand myself better and feel less alone.

Liminality is about intermediate phases: the transition between the old and the new. A period in which the old has been let go, but the new does not yet feel fully established. In fact, it occurs everywhere in life - with new jobs, relationships, moves or major changes - but it becomes even more visible during long-term travel. Your old routines have disappeared, while no new rhythm has yet taken their place. You are literally and figuratively on the road.

Liminality can be stressful. Expectations that are not fulfilled can lead to confusion, frustration or disappointment. At the same time, it can also provide a lot of space. It was precisely because of those feelings that I started to think more about my own values, behavior and wishes. Old patterns are broken and space is created to review what you find important.

Perhaps that is also why traveling affects identity so much: because you temporarily detach yourself from the context in which you have always existed.

Identity is less fixed than we think

My feeling increasingly tells me that identity is less fixed than I used to think. Sometimes it feels strange to keep discovering new versions of myself. Sometimes it feels like I'm adapting to every environment. But I'm starting to understand more and more that maybe this is just part of being human. Other places and other people simply bring out different sides in us.

In some countries social aspects are activated, while other places invite relaxation. In outdoor conditions I look for time with myself, while in a hostel I can be the most social person. Some places bring out ambition, others creativity or tranquility. Identity changes with the environment.

At the same time, people at home often still see the old version of me, while I sometimes feel like a stranger in my old life.

The labels disappear while traveling

What is difficult to explain at home is not the places you have been or the things you have done, which people see on social media, but especially what it does to you internally. Who you have become along the way.

No one traveling knows your past, education, career, success, productivity, expectations of your parents or the society in which you grew up. Many of those frameworks temporarily disappear. And that is what creates space.

Not only social expectations disappear, but also routines, fixed roles, work and status. Suddenly you're free to redefine what feels important. As a result, I sometimes experience an unstable sense of identity, as if my personality moves along with the environment. Confusing and liberating at the same time.

I am, for example, still discovering whether certain ambitions are really mine, or whether I have mainly inherited them from years of habit, expectations and ideas about what life should look like. I was always focused on science, office work and career advancement. But why exactly? Why would practical work be less valuable?

In Nepal I discovered how much I enjoyed teaching yoga, while in Australia I really enjoyed practical work at a bakery, farm and moving company. At the same time, I also enjoyed working at an NGO, exactly in the direction of what I had studied.

Whatever it ends up being: I've discovered that I like more than I thought, and that several lives might suit me at the same time. So traveling has created space for me to re-examine myself. To sometimes get closer to myself, and sometimes to drift further from what I thought suited me. To see things from a different angle and be less quick to judge lives that might not have suited me in the past.

This is how different versions of myself were created, and still are. Not fake versions, but real parts of myself that are given more space in other contexts.

Is that ultimate freedom? Yes and no. It is a continuous search for a balance between freedom and discomfort.

The downside of freedom

That loss of fixed identity can also feel lonely. During long-term travel you also get uprooted somewhere. You are far away from people who have known you for years, often in different time zones, without the obvious support from home.

As a result, you sometimes end up walking around alone with your thoughts for a long time, without anyone to share or mirror them with. Especially during long periods of travel, I noticed how easy it is to get stuck in your own head.

If you continue to walk around alone with this for too long, feelings of uncertainty, unrest or isolation can increase. And surprisingly little is said about this within the romanticization of travel on social media.

Because freedom doesn't always feel light. Sometimes freedom also feels like missing direction, especially for me.

Why coming home after traveling can feel so strange
People often still treat you like the old you. Routines that used to feel normal can suddenly feel oppressive, conversations change, priorities have shifted.

For me it feels like I have changed, but everything at home has remained the same. The feeling that I no longer completely fit into the life in which I used to move so naturally.

Sometimes coming home feels stranger than arriving in a new country, where you can discover yourself all over again, without expectations.

But what now?

I think the most important thing is to keep an open mind. On yourself, on your feelings and on your environment. It's okay to feel confused, sad, or lost. Perhaps those feelings are very logical when so many certainties temporarily disappear. After all, that uncomfortable feeling of being in between - that liminality - is part of change.

It is precisely through difficult periods that new insights, understanding and rediscovery sometimes arise. Part of this is self-reflection: thinking about your own thoughts, norms, values ​​and learned ideas. Not to completely lock yourself into an identity, but rather to remain curious about who you are and what suits you.

What has also helped me enormously in difficult periods is creating community. Seeking people out. Connect. Because no matter how independent traveling sometimes feels, we ultimately remain social beings.

And perhaps these are ultimately the skills that long-term travel teaches you:

• how to build a routine over and over again.
• how to adapt to new situations.
• how to become independent.
• how to deal with discomfort and uncertainty.
• how to make social connections again and again.
• how to become part of new communities.
• how flexible people can actually be.

Skills that you can all use when you get back home ;).

Traveling has shown me how much of identity depends on context – on place, routines, people and expectations. Some versions of myself disappear again. Others linger. Some feel temporary, others surprisingly real. And that's okay, and that's normal.

Maybe when we travel we don't look for one “true” version of ourselves, but rather we discover how many different versions are already within us. That identity is less fixed than we think. And that we eventually become experts at temporarily inhabiting different versions of ourselves.