Wat zijn culturele invloeden op opvoeding? - Chapter 13

Cultuur is een set van gedeelde waarden, overtuigingen en praktijken van een groep individuen welke hun sociale relaties begeleid en hun ontwikkeling vormgeeft. Een aantal praktijken binnen de opvoeding van kinderen zijn cultuur-gemeenschappelijk en dus universeel, terwijl een deel cultuurspecifiek zijn. Een deel van deze praktijken die cultuurspecifiek zijn, zijn gebaseerd op normen of iets dat gebruikelijk, typisch of verwacht vinden en dus als standaard zien binnen een bepaalde cultuur. Er is hierdoor sprake van een culturele niche waarbinnen de ouder-kind relatie plaatsvindt. De niche bestaat uit drie componenten:

1. De fysieke en sociale omgeving.
2. De gebruiken die er zijn binnen een cultuur bij het opvoeden en verzorgen van een kind.
3. De psychologie van de ouder: hun overtuigingen, waarden en attitudes. Deze worden ook wel ethnotheorieën genoemd en zijn vaak gebaseerd op volkswijsheden en worden doorgegeven van generatie op generatie.

Hoe ziet een cross-culturele vergelijking van opvoeding eruit?

Hoe zien hechtingsrelaties eruit in verschillende culturen?

Het centrale idee van de hechtingstheorie is gebaseerd op de evolutietheorie en wordt ook wel de universaliteits-hypothese genoemd: alle kinderen die zich normaal ontwikkelen hechten zich aan één of meer verzorgers. Er is bewijs voor deze hypothese gevonden in westerse en niet-westerse landen. Ook is er gevonden dat het grootste gedeelte van de kinderen veilig gehecht is en dat zij uiteindelijk competenter zijn dan onveilig gehechte kinderen.

Deze conclusie wordt gesteund door onderzoekers die keken naar de Interpersoonlijk Acceptatie-Afwijzing Theorie (IPARTheory). Ouderlijke acceptatie is hierin de warmte die een ouder richting een kind laat zien in de vorm van het kind steunen, liefde geven en verzorgen. De impact van ouderlijke acceptatie of afwijzing lijkt universeel te zijn. Dit betekent dat over verschillende culturen heen bepaalde gedragingen (zoals een knuffel of compliment) door kinderen begrepen worden als het tonen van warmte. Ook wordt er universeel bevonden dat kinderen die afwijzing ervaren later psychologische problemen krijgen die zich doorzetten in de volwassenheid.

Heidi Keller geeft echter aan dat de hechtingstheorie mogelijk niet universeel is omdat Bowlby bij het onderzoeken van hechting één groep systematisch niet heeft meegenomen, namelijk de traditioneel levende boeren en hun families uit de niet-westerse wereld. Deze kinderen hebben vaak niet een verzorger (de moeder) zoals in de westerse wereld, maar meerdere (vaak grootouders en broertjes en zusjes). Daarnaast laten niet-westerse kinderen hun emoties vaak anders of zelfs helemaal niet zien, waardoor de onderzoeksmethode van Bowlby met de Strange Situation test niet goed werkt voor hen.

Wat zijn de waarden van verschillende culturen?

Als het gaat over waarden in verschillende culturen wordt er meestal gekeken naar individualisme versus collectivisme. Individualistische culturen leggen de nadruk op de rechten, doelen en vrije keuze van het individu, terwijl collectivistische culturen juist de groep of samenleving als belangrijk ziet en boven het individu plaatst. Veel westerse culturen zijn individualistisch, terwijl veel Aziatische culturen juist collectivistisch zijn. In individualistische culturen krijgen kinderen al vroeg waarden mee zoals onafhankelijkheid, het hebben van een eigen stijl en het nemen van sociaal initiatief. Collectivistische culturen promoten juist gedrag bij kinderen dat met de norm meegaat. Dat onafhankelijkheid al vroeg aangeleerd wordt in individualistische culturen zien we terug doordat het kind kleine keuzes mag maken ('wat wil je aan vandaag?'), doordat het apart van de ouder slaapt, naar een kinderdagverblijf gaat, en doordat hoe ze verschillen van broertjes en zusjes benadrukt wordt door de ouder. In collectivistische culturen leren kinderen juist dat ze onderdeel zijn van het grote geheel door altijd samen met de ouders te zijn ('zullen we samen spelen?'), uniformen te dragen op school en doordat straffen vaak te maken heeft met het kind uit de groep verwijderen (bijvoorbeeld het kind buiten zetten als het stout is geweest terwijl de rest van het gezin binnen zit).

Hoe gaat controleren en disciplineren in verschillende culturen?

Het disciplineren van kinderen wordt bij cross-cultureel onderzoek vaak ingedeeld in drie groepen:

• Niet-gewelddadige discipline: uitleggen waarom het gedrag niet goed is, privileges afnemen, het kind afleiden.
• Fysiek agressieve discipline: billenkoek, slaan, het kind in elkaar stompen. Dit gebeurt vaak in een alledaagse interactie tussen ouder en kind die uit de hand loopt, bijvoorbeeld als een ouder zich steeds meer gaat irriteren aan het huilen van een kind. Ouders uit veel verschillende landen vinden dit niet nodig. Wel hebben ouders die in landelijke gebieden wonen en een lagere sociaaleconomische status hebben er vaak positievere ideeën over.
• Psychologisch agressieve discipline: schreeuwen, het kind uitschelden of beledigen.

Het schijnt dat het fysiek straffen van kinderen geassocieerd wordt met agressie en angst bij het kind. In landen waar fysiek straffen als normaler gezien wordt lijken deze problemen juist het ergst en deze kinderen lopen dan ook het risico om positieve attitudes richting huiselijk geweld te ontwikkelen.

Verschilt opvoedingsstijl per cultuur?

Als opvoedingsstijlen onderzocht worden wordt vaak Baumrind's typologie aangehouden van de autoritatieve, autoritaire, permissieve en niet betrokken ouder. Hieruit blijkt dat ouders uit collectivistische landen vaker een autoritaire opvoedingsstijl hebben dan ouders uit individualistische landen. Hierbij moeten we er rekening mee houden dat er ook binnen landen nog steeds wel veel variatie bestaat. In het algemeen is het wel zo dat de associaties tussen opvoedingsstijl en ontwikkeling van het kind generaliseerbaar zijn over verschillende culturen heen. Zo lijkt een autoritaire opvoedingsstijl vaak te zorgen voor conflict in het gezin en problemen voor de kinderen, terwijl een autoritatieve stijl juist verbonden is aan betere uitkomsten voor het kind.

Zijn er andere voorbeelden van cross-culturele opvoedingsvariabelen?

Een eerste voorbeeld is ouder-kind communicatiepatronen. Het lijkt cross-cultureel universeel te zijn dat moeders responsief zijn richting hun kinderen en vaak om de beurt praten met het kind, waardoor het kind gesprekken leert voeren en sociale interacties leert hebben. Een cultuur waarin dit niet gebeurt is de Afrikaanse, waar moeders de ethnotheorie hebben dat het niet nuttig is om tegen het kind te praten totdat deze zelf kan praten.

Een tweede voorbeeld is activiteiten van kinderen. Ouders spelen een rol in hun kinderen stimuleren en educatieve activiteiten aanbieden. Cross-cultureel lijken moeders meer bezig te zijn met het opvoeden van kinderen dan vaders. Ook ondernemen ze meer activiteiten met kinderen.

Een laatste voorbeeld is overtuigingen van ouders uit verschillende culturen. Moeders lijken het er cross-cultureel over eens te zijn welke eigenschappen bij een 'ideale moeder' horen, namelijk de eigenschappen die sensitiviteit en positieve emoties richting het kind communiceren.