Artikelsamenvatting bij Comparative Integration Context Theory: Participation and Belonging in New Diverse European Cities van Schneider & Crul - 2010

Migratietheorieën in de Verenigde Staten

In de Verenigde Staten zijn voornamelijk twee theorieën van belang geweest met betrekking tot migratie en assimilatie. In tegenstelling tot de altijd gehanteerde klassieke assimilatietheorie die stelde dat assimilatie van migranten onvermijdelijk is, stelt de gesegmenteerde assimilatie theorie dat er meerdere uitkomsten mogelijk zijn. De verwachting dat migranten zich altijd aanpassen aan de nieuwe cultuur bleek niet overeen te komen met de realiteit. De gesegmenteerde assimilatietheorie stelt dat migranten soms vasthouden aan aspecten van hun etnische cultuur en veel gebruik maken van de steun uit de eigen etnische groep en zich alsnog goed kunnen adapteren door zich alleen te assimileren aan die aspecten van de nieuwe cultuur die belangrijk zijn voor economische vooruitgang. De nieuwe assimilatietheorie daarentegen laat zien dat immigranten vaker het patroon van ‘straight line assimilation’ volgen, waarbij de migranten steeds meer de normen, waarden en gedragingen van de nieuwe cultuur gaan overnemen. Beide trends zijn zichtbaar in Europa en beide vereisen aandacht. Vooruitgang en stagnatie hoeven elkaar immers niet altijd uit te sluiten.

‘The Integration of the European Second Generation’ (TIES)

De Amerikaanse theorieën wijzen op het belang van de context, denk aan de manier van ontvangst in het nieuwe land, de maatschappelijke context en de lokale context. Ook wijzen ze op het belang van sociale netwerken. Het onderzoeken van deze theorieën aan de hand van Europese data is zeer interessant, omdat Europa veel verschillende landen bevat en er veel verschillende immigratie-uitkomsten met elkaar vergeleken kunnen worden. Dit heeft geleid tot het ontstaan van het TIES-onderzoek, een internationaal onderzoek naar de tweede generatie immigranten in vijftien Europese steden. De eerste resultaten toonden aan dat de institutionele omgeving zeer veel invloed heeft.

De tweede generatie in Europese steden

Het definiëren van de tweede generatie

In de Verenigde Staten worden deze twee groepen samengevoegd, maar er moet onderscheid gemaakt worden tussen de tweede generatie die geboren zijn in het land van immigratie en de kinderen die met de ouders mee verhuisden naar het nieuwe land. De kinderen die immers al in het nieuwe land geboren zijn verschillen enorm van de kinderen die zijn verhuisd. Zo hebben zij geen migratie-ervaring, hoeven zij zich niet aan te passen aan een onbekende maatschappij en hoeven zij geen lidmaatschap te verwerven tot die maatschappij. Er blijkt ook dat deze groep hoge biografische continuïteit vertoont (zij zijn geboren, opgegroeid en wonen nog steeds in dezelfde stad). Vergeleken met deze kinderen uit de tweede generatie die al in het nieuwe land geboren zijn kan het voor autochtone kinderen die bijvoorbeeld van het platteland naar de stad verhuizen veel moeilijker zijn om te integreren in de nieuwe omgeving. Ook blijkt uit onderzoek dat veel kinderen uit de tweede generatie die al in het nieuwe land geboren zijn steeds beter opgeleid raken en nieuwe professionele rollen en identiteiten aannemen.

Het herdefiniëren van de mainstream

De populatie in steden is onderhevig aan grote veranderingen. Een relatief nieuw fenomeen is dat een eerder duidelijk gedefinieerde etnische meerderheid verandert in een kleinere etnische minderheid. Dit betekent echter niet dat zij ook hun dominante status op het sociale en economische vlak verliezen, maar volgens de socioloog Richard Alba wordt de ‘etnische hiërarchie’ wel onder druk gezet en zullen over loop van tijd steeds meer niet-blanke etnische groepen worden geïncorporeerd. Deze nieuwe stedelijke identiteit kan aan de hand van TIES-data goed worden onderzocht.

TIES-data over de mainstream

Zo blijkt uit de data dat de hoog opgeleiden in de tweede generatie migranten vaak het meeste omgaan met mensen buiten hun eigen etnische groep. Doordat zij ook vaak werk vinden in administratie, onderwijs en in de sociale sector geeft hen dat ook de mogelijkheid om beleid en politiek te beïnvloeden. Dit terwijl de hoog opgeleide autochtonen en de laag opgeleiden uit de tweede generatie en de laag opgeleide autochtonen vooral met mensen uit hun eigen etnische groep omgaan. Voor de laag opgeleiden maakt hun beperkte sociale netwerk het moeilijker om hun kansen in het onderwijs, op huisvesting en op de arbeidsmarkt te verbeteren. Het herdefiniëren van de mainstream vereist dus dat de focus verschuift en gaat kijken naar welke groepen nou eigenlijk meer of minder geassimileerd zijn. Zo kunnen ook autochtonen met weinig connecties buiten hun eigen groep zich buiten de mainstream bevinden.

‘Comparative Integration Context Theory’

Alle Europese steden zijn verschillend en er wordt gekeken naar de rol van de integratiecontexten die het verkrijgen van bepaalde posities helpen of verhinderen. Blijken zal dat de participatie van de tweede generatie in de Europese steden sterk afhankelijk is van de integratiecontext. Verschillen in integratiecontexten kunnen worden veroorzaakt door verschillende institutionele regelingen in onderwijs, de arbeidsmarkt, huisvesting, religie en wetgeving. Verschillen in de sociale en politieke context zijn met name belangrijk voor sociale en culturele participatie en ‘belonging’.

De context van institutionele regelingen

Wanneer men verschillende etnische groepen in dezelfde nationale of lokale context bekijkt gaat de focus al snel liggen op de allochtonen die niet goed presteren. De meest aangenomen verklaring daarvoor is dan hun cultuur en sociale klasse. Terwijl als deze groep vergeleken wordt met dezelfde groep die te maken hebben met andere institutionele regelingen, lijken cultuur en klasse minder belangrijk te worden en de institutionele regelingen belangrijker. De institutionele regelingen verschillen veel tussen de Europese landen (denk aan leeftijd om naar school te gaan, voor hoe lang, het leren van andere talen op jonge leeftijd).

Perspectief van de samenleving en perspectief van de individuen

Participatie kan vanuit twee perspectieven worden bekeken. Vanuit het perspectief van de samenleving wordt gekeken naar de maatschappelijke en lokale institutionele regelingen die de participatie van migranten verhinderen of aanmoedigen, of ongelijkheid stimuleren of verminderen. Weinig participatie in een samenleving kan dan worden gezien als een indicator van obstakels bij de toegang en participatie in het systeem. De vraag is dan niet waarom individuen niet participeren, maar waarom instituties voor hen gesloten zijn. Het perspectief van de individuen kijkt naar de individuen en groepen die actief hun opties en keuzemogelijkheden ontwikkelen, gegeven mogelijkheden uitdagen en bestaande structuren beïnvloeden en uitdagen.

De sociale en politieke context

De discursieve context heeft indirect invloed op immigranten en hun kinderen en hun zoektocht naar betekenis en een zinvolle plaats in de maatschappij. De discursieve context representeert een complex gebied waarin de gevoelens van ‘belonging’ van de tweede generatie immigranten continue op gespannen voet staan met de representaties van hun posities in de maatschappij door de politiek, de sociale wereld en de media. Er worden drie typen binnen de discursieve context onderscheiden, te weten de politieke context, de sociale context en de media.

Methodologie

Het startpunt ligt bij hoe de mensen in de praktijk omgaan met het verkrijgen van hun gevoelens van ‘belonging’. In veel onderzoek wordt integratie gemeten als een huidige staat of uiteindelijke uitkomst (zoals het hoogst behaalde diploma of de huidige baan). Terwijl deze vaak het gevolg zijn van onderliggende processen en het daarom zeer moeilijk wordt om verbanden te leggen met institutionele regelingen. Daarbij is er in de realiteit niet vaak een duidelijk onderscheid tussen geïntegreerd en niet-geïntegreerd. Om een verband te kunnen leggen met institutionele regelingen moet het proces van integratie bij het onderzoek worden betrokken (bijvoorbeeld wanneer start het onderwijs en zijn er duidelijke en makkelijke mogelijkheden om door te studeren?).

Aanbevelingen voor de toekomst

De uitdaging voor de wetenschappers is om de trends in de verschillende Europese landen bloot te leggen en te voorspellen. Volgens de auteurs kan dit het beste worden gedaan aan de hand van de door hen voorgestelde ‘comparative integration context theory’. Tevens moet er gekeken worden naar de definities van assimilaties en integratie en welke mate van assimilatie nou eigenlijk gewenst is in de maatschappij. De assimilatiewensen verschillen veel tussen de verschillende landen. Daarbij wordt het nog gecompliceerder doordat assimilatie vaak gaat over het meer zijn zoals de mainstream, terwijl deze ‘mainstream’ zelf ook aan verandering onderhevig is.