HC25. Radiologische anatomie

Algemene informatie

• Welke onderwerpen worden behandeld in het hoorcollege?
  • In dit college wordt de radiologische anatomie van de thorax besproken. Daarbij worden een aantal klinische voorbeelden gegeven.
• Welke onderwerpen worden besproken die niet worden behandeld in de literatuur?
  • De klinische voorbeelden gegeven in dit college worden niet behandeld in de literatuur
• Welke recente ontwikkelingen in het vakgebied worden besproken?
  • Er zijn geen recente ontwikkelingen besproken
• Welke opmerkingen worden er tijdens het college gedaan door de docent met betrekking tot het tentamen?
  • Het herkennen van de ziektes besproken in dit college is niet belangrijk
• Welke vragen worden behandeld die gesteld kunnen worden op het tentamen?
  • Er zijn geen mogelijke tentamenvragen behandeld tijdens het college

Thorax anatomie

Als je komt met pijn op de borst, moet je rekening houden met alle structuren die in de borst zitten. Een deel van de buik ligt ook in de borst, doordat het diafragma meebeweegt met de ademhaling. Aspecten op een borstfoto zijn:

1. Abdomen
2. Skelet
3. Longen
4. Mediastinum
   • Trachea
   • Oseophagus
   • Hart
   • Aorta thoracalis
   • Lymfeklieren

Read like a pro

Bij de analyse van een afbeelding van de thorax wordt gekeken naar de volgende aspecten:

• Abdomen
  • Vrij lucht, darmgasverdeling, calcificaties, clips (operaties), stand diafragma
• Thorax skelet
  • Wervelafwijkingen: degeneratief, osteoporose, tumor, etc.
• Mediastiunum
  • Vorm en grootte, positie trachea, retrosternale ruimte (vergroot, tumor)
  • Hart: vorm en grootte
  • Hili: vorm, grootte en verplaatsing, centrale longvaten
• Long en Long
  • Bekijk rechter en linkerlong apart
  • Vergelijk longvolumes links en rechts
  • Vergelijk bloedvaten links en rechts, en kijk naar de verhouding tot bronchi
  • Parenchym: verdichtingen/lucente gebieden
  • Fissuren

Ezelsbruggetje: “Are There Many Lung Lesions?”

Klinische voorbeelden

Pneumonie:

Kenmerken van pneumonie zijn:

• Op afbeeldingen is er een witte vlek te zien → bij pneumonie zijn de longen gevuld met ontstekingsvocht
• Een luchtbronchogram is zichtbaar in het beginstadium van een ontsteking in de bronchieën
• Er is geen volumeverlies
• Silhouette sign (vervaging van een contour omdat er iets anders voorzit → signaal!

Atelectase:

Een atelectase is het volumeverlies van een longkwab. Kenmerken zijn:

• Tekenen: 
  • Verplaatsing van het mediastinum
  • Verplaatsing van de hili (normaal ligt de rechts hoger dan links)
  • Diafragmahoogstand
  • Verplaatsen fissuren
  • Compensatoire hyperinflatie van overige longvelden
  • Asymmetrie in de hemithoraces
• Oorzaken: 
  • Compressie: er is iets wat de long samendrukt (meestal vocht of een tumor)
  • Resorptie: bronchiën zijn afgesloten → de long merkt dat er geen lucht meer in komt: hij is niet meer functioneel → bloedtoevoer stopt en long wordt kleiner

Pneumothorax:

Een pneumothorax is een klaplong, een extreme vorm van atelectase. Er zit dan heel veel lucht in de borstkas. 

Een spanningspneumothorax ontstaat als volgt: bij inademing komt er lucht in de longen, bij uitademing gaat er minder uit. Hierdoor ontstaat er spanning. Het hart en de aorta komen onder druk, dit is dodelijk. 

Een spanningspneumothorax kan opgelost worden door een gaatje in de rechterkant te maken.

Kenmerken zijn:

• Lucht in de pleuraholte
  • Long valt geheel of gedeeltelijk samen
  • Geen longtekening perifeer
• Andere long krijgt volledige cardiac output
  • Prominente vasculatuur
• Mediastinale shift naar contralateraal
• Ventielmechanisme kan tot spanningspneumothorax leiden

Overvulling/DC/ARDS:

Bij overvulling doet het hart het niet goed àvocht gaat het hart niet uit aan de linkerkant, waardoor het bloed er aan de rechterkant niet goed in kan. Uiteindelijk raken omliggende bloedvaten ook verstopt. Het hart en de vaten worden steeds groter. Bloed kan het hart niet in en de long niet uit.

Twee typen overvulling zijn:

• ARDS: acute respiratory distress syndrome
• DC: decompensatio cordis (stuwing)

Kenmerken zijn:

• Versterkte longvaattekening
• Kerley lijntjes (A/B)
• Onscherpe begrenzing vaatstructuren
• Diffuus alveolair oedeem: 
  • Vlindervormig
  • Luchtbrongogram
  • Snel ontstaan en opklaren
• Pleuravocht
• Hartgroootte (normaal/vergroot)
• Distributie naar bovenvelden

Longemfyseem:

Longemfyseem is een chronische aandoening van de longen die zich kenmerkt door chronische hoest, kortademigheid, piepen op de borst, opgeven van sputum (dik slijm) en een toenemende beschadiging van de longen.

Kenmerken zijn:

• Hyperlucente (zwarte) longen
• Diepe inspiratiestand/laagstaande diafragmakoepels
• Smalle hartconfiguratie (klein hart)
• Toegenomen AP-diameter (toename luchthoudendheid retrosternaal)
• Sprieterige longvaattekening
• Toename afstand tussen ribben
• Tonvormige thorax

Conclusie

• Kennis van anatomie, fysiologie en pathologie is essentieel
• Systematische beoordeling is van belang
• Mogelijke maligniteiten zijn pneumonie, atelectase, pneumothorax, pleuravocht, emfyseem (het herkennen van deze ziektes is niet belangrijk voor het tentamen)