Artikelsamenvatting bij Ethnic composition of school classes, majority-minority friendships, and adolescents´ intergroup attitudes in the Netherlands van Vervoort e.a. - 2011

Wat is de contacttheorie?

Volgens de contacttheorie vermindert contact met outgroup-leden negatieve outgroup-attitudes. Aangezien een schoolklas een sociale context is waarin contact met klasgenoten vrijwel onvermijdelijk is, wordt verwacht dat de verhoogde mogelijkheden voor intergroepscontact gerelateerd zijn met minder negatieve intergroepsattitudes. Onderzoek heeft echter aangewezen dat de mogelijkheden voor contact vaak de kans op contact vergroten, maar niet altijd een direct effect hebben op de outgroup-attitudes. Contact moet aan de optimale voorwaarden voldoen: gelijke status, samenwerking, gemeenschappelijke doelen en institutionele ondersteuning. De kwaliteit van intergroepsvriendschappen speelt een belangrijke rol bij het verminderen van negatieve outgroup-attitudes.

Wat is de etnische competitietheorie?

Deze theorie stelt dat etnische meerderheidsleden zich eerder bedreigd voelen door etnische minderheden als deze in aantal toenemen. Als gevolg hiervan zal de meerderheidsgroep waarschijnlijk negatiever staan tegenover etnische minderheden. Een hoog percentage etnische minderheden in de kleine context van een schoolklas wordt verwacht te leiden tot meer negatieve outgroup-attitudes in de etnische meerderheidsgroep.

Op welke manier lijken de contacttheorie en de etnische competitietheorie elkaar tegen te spreken?

De etnische competitietheorie veronderstelt dat een hoger percentage outgroup-leden is gerelateerd aan meer negatieve outgroup-attitudes. De contacttheorie daarentegen verwacht dat een hoger percentage outgroup-leden is gerelateerd aan minder negatieve outgroup-attitudes. Deze theorieën worden verenigd door het toevoegen van de assumptie aan de contacttheorie dat alleen een groter aantal en hogere kwaliteit van intergroepsvriendschappen leiden tot minder negatieve outgroup-attitudes.

Wat is de sociale identiteitstheorie?

De sociale identiteitstheorie stelt dat individuen een fundamentele behoefte hebben om hun eigen etnische groep als superieur aan andere etnische groepen te beschouwen. Als gevolg hiervan passen ze de positieve eigenschappen die ze waarnemen bij de leden van de eigen etnische groep op zichzelf toe (sociale identificatie), en waarderen ze andere etnische groepen negatief (sociale contra-identificatie). Volgens de etnische competitietheorie intensiveren deze processen wanneer dreiging wordt ervaren. Ervaring met etnische dreiging als gevolg van een hoog aandeel etnische minderheden in schoolklassen zal naar verwachting niet alleen verband houden met een negatievere houding van de outgroup, maar ook met positievere ingroup-attitudes. 

Wat zijn de belangrijkste resultaten van het onderzoek van Vervoort et al.?

• De etnische competitietheorie wordt bevestigd wanneer wordt gekeken naar adolescenten met een etnische meerderheid.
• Hoge percentages allochtone leden zijn gerelateerd aan een meer negatieve houding van de leerlingen van de etnische meerderheid richting de leerlingen van de etnische minderheid.
• Een hoog percentage outgroup-leden is gerelateerd aan meer negatieve outgroup-attitudes en aan positievere ingroup-attitudes voor adolescenten met een etnische meerderheid.
• Voor adolescenten met een etnische meerderheid zijn de mogelijkheden voor intergroepscontact in de klas onvoldoende om negatieve outgroup-attitudes te verminderen.
• Vriendschappen tussen adolescenten met een etnische meerderheid en adolescenten met een etnische minderheid, waarvan wordt aangenomen dat ze voldoen aan de optimale voorwaarden die worden voorgesteld door de contacttheorie, waren gerelateerd aan minder negatieve outgroup-attitudes.
• Voor adolescenten uit etnische minderheden heeft het aandeel vriendschappen tussen de meerderheid en de minderheid geen betrekking op hun outgroup-attitudes en is gerelateerd aan minder positieve ingroup-attitudes.
• De kwaliteit van vriendschappen tussen meerderheidsgroepen en minderheden was gerelateerd aan minder negatieve outgroup-attitudes voor adolescenten met een etnische meerderheid.
• De kwaliteit van vriendschappen tussen de meerderheid en de minderheid was gerelateerd aan positievere ingroup-attitudes voor adolescenten uit de etnische meerderheid en adolescenten uit de etnische minderheid.