Artikelsamenvatting bij Acculturation and school success: A study among minority youth in the Netherlands van Andriessen & Phalet - 2002

Waarom is het wetenschappelijk interessant om de schoolresultaten van Marokkaanse en Turkse studenten te vergelijken met de schoolresultaten van autochtone Nederlandse studenten?

Ten eerste blijven de schoolprestaties van Turkse en Marokkaanse jongeren het meest dramatisch achter, suggererend een blijvende onderwijsachterstand in vergelijking met autochtone Nederlandse studenten. Ten tweede zijn Turks en Marokkaanse groepen in veel opzichten vergelijkbaar. Etnische verschillen in het scholingsproces van Turkse en Marokkaanse jongeren zijn waarschijnlijk gebaseerd op differentiële acculturatie. Zij delen ook een vergelijkbare geschiedenis van arbeidsmigratie en worden geconfronteerd met vergelijkbare problemen van sociale achterstand en etnische discriminatie in Nederland.

Waarom is het wetenschappelijk interessant om de schoolresultaten van tweede generatie vluchtelingenjongeren te vergelijken met de schoolresultaten van Turkse en Marokkaanse studenten en autochtone Nederlandse studenten?

Ten eerste is er zeer weinig bekend over de onderwijsaanpassing van vluchtelingenjongeren in Nederland. Ten tweede kan door het toevoegen van tweede generatie vluchtelingenjongeren aan het onderzoek ook worden gekeken naar overeenkomsten en verschillen in acculturatie en aanpassing op school tussen arbeidsmigratie en vluchtelingenmigratie.

Welke verschillen bestaan er met betrekking tot schoolprestaties van jongeren uit etnische minderheden en autochtone Nederlandse studenten?

Onderzoek laat een stabiel beeld zien van de onderwijsachterstand van allochtone jongeren op Nederlandse scholen. Er bestaat blijvende ongelijkheid in onderwijs die is verbonden aan de status van etnische minderheden. Vooral Marokkaanse en Turkse jongeren stoppen in grotere aantallen voortijdig met school. Ze zijn sterk oververtegenwoordigd in minder gunstige beroepsopleidingen en ondervertegenwoordigd in hogere niet-beroepsopleidingen en in het hoger onderwijs.

Wat is schoolaanpassing en hoe kan het de schoolprestaties van etnische minderheden beïnvloeden?

Schoolaanpassing verwijst naar het gevoel erbij te horen of de affectieve gehechtheid van leerlingen aan de schoolomgeving. Het gebrek aan linguïstische of cultureel gewaarde sociale vaardigheden en het falen van wederzijdse sociale steun in interpersoonlijke relaties met leeftijdsgenoten en leraren kunnen het persoonlijk gevoel van thuishoren op school van etnische minderheid studenten belemmeren. Multi-etnische scholen kunnen variëren in de mate van (reële en gepercipieerde) etnische segregatie en/of discriminatie in de relatie tussen etnische minderheden en dominante culturele groepen.

Wat is acculturatie?

Acculturatie kan worden gedefinieerd als de psychologische aanpassingen aan contact met de cultuur in migratiesituaties. In elke multiculturele samenleving maken mensen beoordelingen over de wenselijkheid voor migranten of etnische minderheden om hun etnisch-culturele kenmerken te behouden en het gepercipieerde belang van aanpassing aan de dominante cultuur in de ontvangende samenleving.

Welke vier acculturatie-attitudes kunnen worden geïdentificeerd?

• Integratie: migranten willen zowel hun etnisch-culturele karakteristieken behouden als zich aanpassen aan de dominante cultuur in de ontvangende samenleving.
• Separatie: migranten willen hun etnisch-culturele karakteristieken behouden en beschouwen intercultureel contact als ongewenst.
• Assimilatie: migranten vinden het niet belangrijk hun etnisch-culturele karakteristieken te behouden en geven de voorkeur aan intercultureel contact.
• Marginalisatie: migranten vinden het niet belangrijk hun etnisch-culturele karakteristieken te behouden en vinden ook intercultureel contact niet belangrijk.

Hebben de verschillende acculturatie-attitudes invloed op de schoolprestaties?

De impact van acculturatie-attitudes op onderwijsresultaten lijkt beperkt te zijn. Er is geen direct bewijs gevonden voor een direct effect van acculturatietypen op de schoolprestaties. De verwachting dat een positieve houding ten opzichte van intercultureel contact zou bijdragen aan betere schoolprestaties is niet ondersteund. Met betrekking tot schoolaanpassing blijken er zeer selectieve acculturatie-effecten voor specifieke etnische groepen in specifieke contexten te bestaan.

Op welke manier zijn acculturatie-effecten afhankelijk van de context?

Acculturatie-effecten zijn sterk contextafhankelijk en er zijn verschillende patronen gevonden voor Marokkaanse, Turkse en vluchtelingenstudenten:

• Voor Marokkaanse studenten is een positieve houding ten opzichte van intercultureel contact (dat wil zeggen integratie thuis en assimilatie op school) een sterke voorspeller van een positief gevoel van persoonlijke en etnische verbondenheid op school.
• Voor Turkse studenten is een negatieve houding ten opzichte van cultuurbehoud (dat wil zeggen assimilatie op school) de enige significante voorspeller van aanpassingsproblemen op school.
• Voor vluchtelingenstudenten is de combinatie van cultuurcontact en onderhoud (dat wil zeggen integratie op school) de enige significante voorspeller van aanpassingsproblemen op school.