NHG-standaard (Geneeskunde): Menopauze (overgang) - M73

De menopauze is de laatste menstruatie in het leven van de vrouw, terwijl de overgang wordt gekenmerkt door een periode van veranderd menstruatiepatroon en de eerste menstruatievrije jaren. De postmenopauze is de periode na de laatste menstruatie en de perimenopauze is de periode tussen de menopauze en het jaar na de laatste menstruatie. Overgangsklachten worden gekenmerkt door vaginale atrofie, vasomotorische klachten, of een veranderd menstruatiepatroon of amenorroe bij vrouwen die ouder zijn dan veertig jaar.

Anamnese bij verdenking op overgang

Wanneer vrouwen ouder zijn dan veertig jaar, menstruatieveranderingen optreden en wanneer vasomotorische of vaginale klachten optreden kan gedacht worden aan de overgang.

Tijdens de anamnese moet gevraagd worden naar de cyclus, vasomotorische klachten, vaginale klachten, andere klachten, de voorgeschiedenis, anticonceptie, aanwijzingen voor problematisch alcoholgebruik, een angststoornis en hyperthyreoïdie. Verder moet gevraagd worden naar het medicatiegebruik, hinder en invloed van de klachten op het functioneren en de seksualiteit, zelfzorg, psychosociale factoren, cardiovasculaire risicofactoren, familiair voorkomen van DVT en trombofilie en risicofactoren voor mammacarcinoom. Vasomotorische klachten zijn opvliegers, nachtelijk transpireren.

Lichamelijk onderzoek

Het lichamelijk onderzoek kan uitgevoerd worden indien klachten van de vagina worden gepresenteerd. De vulva en het slijmvlies van de vagina kan geïnspecteerd worden. Als iemand hormoontherapie wil starten moet de bloeddruk gemeten worden, de glucose en het lipidenspectrum. Verder kan op indicatie een zwangerschapstest verricht worden, Hb gemeten worden en TSH.

Beleid bij overgang

Het beleid bij overgangsklachten bestaat uit voorlichting over het proces en dat de opvliegers vaak alleen in het eerste jaar voorkomen. Ze kunnen ’s nachts zorgen voor vermoeidheid en sombere gevoelens. Als iemand 52 jaar oud is kan anticonceptie gestaakt worden. Als er pijn bij de geslachtsgemeenschap aanwezig is moet voldoende tijd worden genomen voor het voorspel. Als iemand ernstige hinder ondervindt van de vasomotorische klachten kan hormoontherapie gestart worden.

Dit kan echter niet bij iemand die rookt, een VTE heeft doorgemaakt, een verhoogd risico op mammacarcinoom loopt, ernstige leverfunctiestoornissen heeft, of endometriose. Perimenopauzaal met anticonceptiewens kan orale anticonceptie krijgen, perimenopauzaal zonder anticonceptiewens kan combinatietherapie krijgen en ook postmenopauzaal kan dit toegediend worden.