NVOG richtlijn - Geneeskunde - Afbreking van de zwangerschap

Afbreking van de zwangerschap vindt plaats op sociale of medische indicatie. Een zwangerschapsafbreking vindt bijna altijd in het ziekenhuis plaats door middel van een medicamenteuze behandeling. Momenteel ligt de grens voor een zwangerschapsafbreking bij vierentwintig weken. De Wet afbreking zwangerschap (WAZ) beschrijft de voorwaarden voor het verrichten van abortus. De intake bestaat uit drie onderdelen; de anamnese met een gesprek over de besluitvorming, informatie over de procedure en bespreking van de nazorg. Het is belangrijk om tijdens de anamense te achterhalen wat het motief van de vrouw is en of zij er helemaal achter staat en niet onder druk wordt gezet. De meest gebruikelijke procedure in het begin van het trimester is een vacuümcurettage.

Procedure

Voorafgaand aan een abortus provocatus vindt er algemene anamnese, echoscopisch onderzoek, laboratorium onderzoek en onderzoek naar seksueel overdraagbare aandoeningen plaats. Het doel van het echoscopisch onderzoek is het aantonen van intra-uteriene graviditeit of om EUG uit te sluiten. Voor het laboratoriumonderzoek moet de rhesusfactor bekend te zijn. Dit is nodig om rhesus D-negatieve vrouwen anti-D te kunnen geven. Voor screening naar seksueel overdraagbare aandoeningen wordt er vooral gescreend op Chlamydia trachomatis (CT).

Voor de behandeling moet er een keuze worden gemaakt tussen de instrumentele en medicamenteuze methode. Bij beide dient er rekening gehouden te worden met de voorkeur van de vrouw. Bij instrumentele abortus is antibiotische profylaxe noodzakelijk. Dit vermindert de kans op een ontsteking na de ingreep.

Fertiliteitsbehandelingen

Er is sprake van subfertiliteit wanneer de zwangerschap meer dan twaalf maanden uitblijft, bij onbeschermde geslachtsgemeenschap. Hierbij kan er onderscheid worden gemaakt tussen primaire- en secundaire subfertiliteit. Bij primaire subfertiliteit is er nog nooit eerder een zwangerschap geweest. Bij secundaire subfertiliteit daarentegen, is er wel een eerdere zwangerschap geweest. Via het Oriënterend Fertiliteit Onderzoek (OFO), wordt er onderzocht of er een verklaring voor het uitblijven van de zwangerschap kan worden gevonden. Daarnaast kan de prognose bepaald worden en kan er worden gekeken of er een indicatie is voor een vruchtbaarheidsbehandeling.

Behandeling

Hieronder worden in het kort de veel voorkomende behandelingen besproken om de kans op zwangerschap te verhogen.
Vrouwen die in de WHO I en II anovulatie vallen kunnen behandeld worden middels ovulatie stimulatie (OVS). Bij WHO II anovulatie kan ook gestart worden met clomifeencitraat, een anti-oestrogeen. Onder OVS vallen GnRH-pomp, FSH/LH-toediening en clomifeencitraat.

• Bij een intra-uteriene inseminatie (IUI) wordt het bewerkte zaad ingebracht in de baarmoederholte. De meest beweeglijke zaadcellen worden hierbij geselecteerd.

• In vitro fertilisatie (IVF) bestaat uit een aantal fasen. In eerste instantie worden de ovaria door middel van hormoontherapie gestimuleerd om meerdere follikels te laten uitrijpen. Er wordt hierbij gebruik gemaakt van een GnRH agonist/antagonist waarmee de eisprong plat mee wordt gelegd. Vervolgens zal er een punctie plaatsvinden. In het laboratorium zal er bevruchting worden bewerkstelligd. Uiteindelijk zal het embryo in de baarmoederholte worden teruggeplaatst en kan er innesteling plaatsvinden.

• Intra cytoplasmatische sperma injectie (ICSI) lijkt erg op een IVF behandeling. In het geval van ICSI wordt één zaadcel in de eicel geïnjecteerd. Zo’n behandeling wordt uitgevoerd als de zaadkwaliteit te slecht is om IVF behandeling uit te voeren.

• Eiceldonatie, hierbij gaat een eiceldonor een IVF procedure aan. Indicaties hiervoor zijn; prematuur ovarieel falen of een zeer slechte kwaliteit van de embryo’s.

• Draagmoederschap is voor paren die geen goed functionerende baarmoeder hebben. Hierbij wordt er een onderverdeling gemaakt tussen laagtechnologisch en hoogtechnologisch draagmoederschap. Bij het laagtechnologisch draagmoederschap, wordt de eicel van de draagmoeder gebruikt voor de zwangerschap. Bij hoogtechnologisch draagmoederschap daarentegen, is de eicel niet afkomstig van de draagmoeder.

Vruchtbaarheidsbedreigende behandeling

Voorafgaand aan een vruchtbaarheidsbedreigende behandeling, kan het zaad worden ingevroren, waarna het daarna bewerkt kan worden via IUI, IVF of ICSI behandeling. Tevens kan het testisweefsel worden ingevroren waarna later een ICSI behandeling zal worden uitgevoerd. Ook kunnen eicellen worden ingevroren, via vitrificatie. Hierbij kunnen alleen rijpe eicellen worden ingevroren. Zelfs kunnen er embryo’s worden ingevroren, waarbij alleen de goede kwaliteit embryo’s worden ingevroren. Als laatste kan er ook ovariumweefsel worden ingevroren, wat vervolgens later wordt teruggeplaatst.