Windmill - Arrest

Windmill (HR 26-01-1990, AB 408)

Relevante artikelen

Art. 1 Wet Verontreiniging oppervlaktewateren (verbod om zonder vergunning schadelijke stoffen te lozen)
Art. 625 BW (eigendom).

Rechtsvraag

1) Mag de staat ook gebruik maken van privaatrechtelijke bevoegdheden tot behartiging van haar belang indien haar reeds daarvoor bevoegdheden zijn toegekend bij een publiekrechtelijke regeling (tweewegenleer)?

2) Mag de Staat in de onder­havige casus als eige­naar een finan­ciële vergoeding verlangen, ondanks de WVO?

Casus

De fabrikant Windmill loost gipsslurry op de Nieuwe Water­weg. De Staat is eigenaar van de Nieuwe Waterweg. Wind­mill heeft alle vergunningen op grond van publiekrechtelijke wet­ten, waaronder de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (WVO). Deze wet reguleert de lozingen op oppervlaktewateren door deze activi­teit te onderwerpen aan een vergunningsregiem en aan een heffing. Op grond van de WVO verlangt de Staat geen heffing, maar hij verlangt wel als eigenaar dat Windmill een financiële vergoeding betaalt voor het lozen. Windmill weigert dat, waarop de Staat hem voor de burgerlijke rechter daagt. In kort geding wordt het staken van de lozingen gevor­derd.

Hoge Raad

1a. Beslissend hiervoor is of die publiekrechte­lijke regeling in deze kwestie zelf voorziet.

1b. Zo nee, dan is beslis­send of gebruik van de privaatrechtelijke bevoegdhe­den die regeling op onaanvaardbare wijze doorkruist. Hierbij is o.a. van be­lang: inhoud en strekking van de regeling (die mede kan blij­ken uit haar geschiedenis) en de wijze waarop en de mate waarin in het kader van die regeling de belangen van de bur­gers zijn be­schermd, een en ander tegen de achtergrond van het geschreven en ongeschreven publiekrecht.

1c. Van belang is voorts of de overheid met de publiekrechtelijke regeling een vergelijkbaar resultaat kan bereiken (dan is geen plaats voor de privaat­rechtelijke weg) (het lijkt erop dat dit derde punt pas aan de orde komt, als de publiekrechtelijke niet op onaan­vaardbare wijze doorkruist wordt; m.a.w. ook als er geen vergelijkbaar resultaat is, kan de privaatrechtelijke weg zijn afgesneden; zie ook r.o. 3.5).

2. Nee. Aan de WVO-vergunning mag een financiële vergoeding niet als voorschrift worden verbonden. De WVO kent daarnaast een heffingsregeling, waarin de belangen van de burgers op zorgvuldige wijze beschermd worden: grondslag en maatstaf geregeld in wet, uitwerking in AMvB, rechtsbe­scherming via algemene belastingwetgeving, wettelijke bevoegd­heidsverdeling binnen de overheid, coördinatie.

Deze hef­fings­regeling wordt daarom bij gebruik­making van de pri­vaat­rechte­lijke weg op onaanvaardbare wijze doorkruist.